15 cổ đông đã nhận tiền bồi thường, còn lại chín cổ đông chưa nhận bồi thường giải phóng mặt bằng xây dựng Trung tâm Thương mại huyện Lý Nhân và yêu cầu các cấp có thẩm quyền chi trả đền bù giải phóng mặt bằng theo đúng quy định của Nhà nước. Đại diện Công ty cổ phần Thương mại huyện Lý Nhân, nơi các cổ đông đang công tác có gửi đơn tới các cơ quan chức năng yêu cầu giải quyết theo đúng quy định. Vậy thực tế sự việc này như thế nào?

Trước nhu cầu phát triển đô thị, vào cuối năm 2008, Ban Thường vụ Huyện ủy Lý Nhân (tỉnh Hà Nam) đã họp bàn và thống nhất xây dựng Trung tâm Thương mại tại thị trấn Vĩnh Trụ. Công ty cổ phần Thương mại Lý Nhân hiện đang thuê đất của Nhà nước gồm sáu khu vực, trong đó có ba khu vực: Khu bách hóa tổng hợp; khu cửa hàng mua bán cũ; khu điện máy xăng dầu và xổ số cũ có điều kiện thuận lợi và phù hợp cho việc xây dựng Trung tâm thương mại. Tại những khu vực này, Công ty cổ phần Thương mại Lý Nhân đã quản lý và sử dụng kém hiệu quả. Hình thức quản lý, công ty không trực tiếp kinh doanh mà khoán quầy hàng cho một số cổ đông tự kinh doanh.

Nguồn thu chính của công ty là tiền thu khoán các quầy hàng, dẫn tới tình trạng đất đai nhiều chỗ bỏ hoang không sử dụng, cơ sở vật chất không được cải tạo ngày càng xuống cấp, nhiều chỗ trở thành tụ điểm tiêm chích ma túy. Theo kết quả thanh tra của các cơ quan chức năng huyện Lý Nhân, tiền thuê đất của công ty đang trong tình trạng nợ kéo dài nhiều năm. Tính đến ngày 31-8-2011, công ty còn nợ 83,4 triệu đồng tiền thuê đất.

Để chỉnh trang đô thị, thúc đẩy dịch vụ thương mại phát triển theo quy hoạch, UBND huyện chỉ đạo, riêng khu bách hóa tổng hợp cũ yêu cầu thiết kế tối thiểu năm tầng, hai khu còn lại tối thiểu ba tầng. Căn cứ vào kết quả khảo sát, Huyện ủy, UBND huyện Lý Nhân đã có văn bản gửi Công ty cổ phần Thương mại Lý Nhân đề nghị xây dựng Trung tâm thương mại bằng các hình thức: Công ty huy động vốn của cổ đông đầu tư xây dựng; liên doanh với nhà đầu tư khác; công ty bán cổ phiếu huy động vốn đầu tư xây dựng. Cả ba phương án trên, Công ty cổ phần Thương mại Lý Nhân đều không thực hiện được và doanh nghiệp đã có văn bản gửi UBND huyện Lý Nhân nhất trí xây dựng Trung tâm thương mại theo chủ trương của huyện. Ngày 17-3-2010, công ty đã tiến hành họp hội nghị cổ đông có mặt 55/92 người sau khi nghe lãnh đạo công ty báo cáo, ý kiến tổng hợp của cổ đông: không nhất trí phương án góp vốn liên doanh; không nhất trí phương án mua cổ phần của cổ đông và đề xuất phương án thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng và yêu cầu gặp doanh nghiệp đầu tư vào khu vực trên để trao đổi, thỏa thuận.

Căn cứ vào đó, UBND huyện Lý Nhân đã báo cáo UBND tỉnh và các ngành chức năng cho phép mời các nhà đầu tư xây dựng Trung tâm Thương mại Lý Nhân. Đồng thời, trên cơ sở đề nghị của UBND huyện và Sở Tài nguyên và Môi trường, ngày 27-9-2010, UBND tỉnh Hà Nam cũng đã có Quyết định 1034/QĐ-UBND về việc thu hồi đất đầu tư xây dựng Trung tâm Thương mại huyện Lý Nhân. UBND huyện Lý Nhân đã tiến hành tổ chức triển khai công tác giải phóng mặt bằng khu bách hóa tổng hợp hai tầng và khu ăn uống của Công ty cổ phần Thương mại Lý Nhân trên diện tích 1.558 m2, nơi 24 cổ đông đang quản lý kinh doanh. Tổng số tiền đền bù, hỗ trợ khi thu hồi mặt bằng của dự án: 4 tỷ 688 triệu 938 nghìn 526 đồng, bao gồm đền bù vật kiến trúc, cây cối hoa màu, hỗ trợ công ty, hỗ trợ di chuyển chỗ kinh doanh, hỗ trợ đào tạo nghề... (tính ra mỗi cổ đông kinh doanh ở khu vực trên được đền bù 91 triệu đồng, trong đó có phần hỗ trợ hàng hóa tồn kho). Cho đến thời điểm này đã có 15 cổ đông nhận tiền bồi thường, còn lại chín cổ đông chưa nhất trí với phương án bồi thường, yêu cầu UBND huyện Lý Nhân chi trả theo đúng quy định của Nhà nước.

Nội dung các cổ đông của Công ty cổ phần Thương mại huyện Lý Nhân kiến nghị tập trung vào ba vấn đề:

Thứ nhất: Việc thu hồi đất của UBND tỉnh Hà Nam theo Quyết định 1034 là trái quy định, thiếu minh bạch; đơn phương xóa bỏ hợp đồng cho thuê đất đã ký; trước khi thu hồi đất không có thông báo; thu hồi đất không phải để thực hiện các công trình an ninh quốc phòng, lợi ích công cộng mà thu hồi đất giao cho doanh nghiệp khác kinh doanh sinh lời nên phải thương lượng về chi phí đền bù?

Trả lời những thắc mắc của cổ đông Công ty cổ phần Thương mại huyện Lý Nhân về việc thu hồi đất của UBND tỉnh Hà Nam hoàn toàn có cơ sở và thực hiện đúng quy định. Theo khoản 1, Điều 38 thu hồi đất để phát triển kinh tế điều kiện là: Các dự án phát triển kinh tế phải được thể hiện trong quy hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và được Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư đối với từng dự án. Mục đích thu hồi đất là để xây dựng Trung tâm thương mại, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Thứ hai: Khi thu hồi yêu cầu được bồi thường về đất. Tại điểm đ khoản 1 Điều 43 Luật Đất đai năm 2003 quy định những trường hợp thu hồi đất mà không bồi thường: "Đất thuê của Nhà nước". Tại khoản 2 điều 7 Nghị định 197/2007/NĐ-CP của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất nêu rõ những trường hợp thu hồi đất mà không được bồi thường: "Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước; được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm; đất nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền trả cho việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước".

Căn cứ vào quy định trên, Công ty cổ phần Thương mại Lý Nhân không được bồi thường về đất là đúng vì đất bị thu hồi được UBND tỉnh cho công ty thuê 30 năm và trả tiền thuê đất hằng năm.

Thứ ba, UBND huyện Lý Nhân ra Quyết định phê duyệt điều chỉnh bồi thường, hỗ trợ GPMB là không có cơ sở?

Trước những thắc mắc của nhân dân, UBND tỉnh yêu cầu huyện Lý Nhân phối hợp các sở, ban, ngành chức năng thẩm định lại toàn bộ hồ sơ văn bản liên quan đến việc thu hồi đất xây dựng Trung tâm Thương mại huyện Lý Nhân, bảo đảm chặt chẽ đúng quy định. Ngày 18-8-2011, UBND huyện Lý Nhân đã có Quyết định 6664/QĐ-UBND phê duyệt lại phương án bồi thường hỗ trợ thu hồi 1.558 m2 đất xây dựng Trung tâm Thương mại huyện Lý Nhân theo đúng quy định chỉ có 2 tỷ 805 triệu đồng.

Mục tiêu của tỉnh Hà Nam là đẩy mạnh việc phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ nhằm tăng nguồn thu ngân sách, chỉnh trang đô thị, cải thiện đời sống nhân dân. Thời gian qua, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành chức năng và các địa phương tiến hành rà soát lại các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Đối với những doanh nghiệp sử dụng đất không hiệu quả, không đúng quy định, gây lãng phí tài nguyên của Nhà nước thì kiên quyết thu hồi. Theo đó, nhiều doanh nghiệp đã phải trả lại đất để bàn giao cho các nhà đầu tư khác. Việc xây dựng Trung tâm Thương mại tại huyện Lý Nhân cũng không ngoài kế hoạch trên. Đối với dự án thu hồi đất xây dựng Trung tâm Thương mại huyện Lý Nhân, UBND tỉnh chỉ đạo các cấp, các ngành tiến hành rà soát chặt chẽ chi trả bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng có lợi cho các cổ đông của công ty, song phải bảo đảm theo đúng quy định.

Mọi việc đã rõ ràng. Nếu cổ đông nào cố tình không chấp hành sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.