Thời gian qua, trên sông Gâm đoạn chảy qua khu vực gần thủy điện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang, một số người ngang nhiên khai thác vàng sa khoáng trái phép. Được biết, việc khai thác vàng trên hệ thống sông Gâm đã bị Nhà nước cấm từ lâu vì gây ô nhiễm môi trường và làm biến đổi dòng sông, nạn khai thác vàng bằng tàu với công suất lớn hầu như không còn, nhưng lại nóng lên tình trạng người dân tự đóng mảng, bè khai thác theo biện pháp thủ công.

Thời gian này lượng nước sông ít do sự tích trữ nước của hai thủy điện (thủy điện Na Hang và thủy điện Chiêm Hóa), nên những người khai thác vàng trái phép càng hoạt động mạnh. Những người khai thác vàng sa khoáng này làm việc cả ngày lẫn đêm, ban ngày thì ra giữa sông khai thác, ban đêm kéo bóng điện khai thác ở khu vực gần bờ. Đây là nguyên nhân gây nên sạt lở nghiêm trọng đất canh tác của người dân. Điển hình là tại thôn Trung Lợi, xã Trung Hòa, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang, những người khai thác vàng trái phép đã làm sạt lở rất nhiều đất trồng keo của nhân dân, nhiều cây cổ thụ ven bờ sông cũng đã bị đổ, bị cuốn trôi. Anh Hà Văn Hữu, một người làm nghề khai thác vàng ở đây cho biết: “Tôi phải ngâm mình dưới nước cả ngày, mỗi ngày xúc được 100 đến 150 xẻng đá, cát về “đãi” vàng. Mỗi ngày như vậy thu được khoảng 200 đến 400 nghìn đồng". Mùa này nước cạn và nhân dân đang lúc nông nhàn nên họ đổ xô ra sông để tìm vàng. Tôi đi từ nhà máy thủy điện Chiêm Hóa về phía hạ lưu khoảng 300m thấy có 8 nhóm đang hì hục khai thác vàng. Đáng báo động là một số người dân đã khai thác vàng ngay trên diện tích đất canh tác của gia đình mình. Rồi những người dân từ vùng khác cũng lũ lượt kéo đến đây khai thác vàng. Tình trạng trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến chính cuộc sống người dân, làm mất đất canh tác, trên sông Gâm xuất hiện nhiều ụ cát sỏi lổn nhổn và những hố rất sâu, nguồn nước bị ô nhiễm. Ông Lục Văn Đức tâm sự: “Đất canh tác mà khai thác vàng rồi thì không trồng được cây gì nữa. Biết thế, nhưng vì nhà nghèo, hám của nên đành nhắm mắt khai thác”. Thiết nghĩ, đã đến lúc cần có sự vào cuộc quyết liệt của các ngành chức năng để ngăn chặn tình trạng khai thác vàng trái phép trên sông Gâm để bảo vệ dòng sông và tài nguyên môi trường./. Bài và ảnh: LỤC THOA