QĐND Online – Tiếp tục chương trình làm việc sáng 26-11, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật báo chí (sửa đổi). Đa số các đại biểu đều thống nhất quan điểm cần ban hành Luật báo chí (sửa đổi) để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 quy định về quyền tự do báo chí của công dân và khắc phục những bất cập trong thời gian vừa qua.

Đảm bảo quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí

Đại biểu Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, quyền tự do báo chí có nhiều cách hiểu khác nhau cần giải thích ngay trong luật để tạo điều kiện thực thi quyền này của công dân. Tiếp cận từ góc độ thực tế và đặc thù của báo chí nước ta, đại biểu cho rằng báo chí không chỉ là phương tiện truyền thông thông tin thiết yếu mà còn là công cụ tuyên truyền quan trọng của Đảng, Nhà nước và là diễn đàn của nhân dân. Trong bối cảnh trên thì quyền tự do báo chí đảm bảo những điều kiện và cơ chế cần thiết để các cơ quan báo chí hoạt động một cách tốt nhất trong khuôn khổ của luật pháp.

Theo đại biểu, cần thực hiện nghiêm túc quy chế phát ngôn nhằm cung cấp thông tin một cách đầy đủ để các cơ quan báo chí có thể thông tin kịp thời tình hình đất nước đến công chúng, không để lại những khoảng trống thông tin cho những suy nghĩ, những đồn đoán đến từ những nguồn thông tin không chính thống. Trong thời gian qua, dù đã có quy chế phát ngôn nhưng báo chí vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc thu thập thông tin về các cơ quan, tổ chức. “Một số địa phương, đơn vị, cá nhân chưa thực hiện đầy đủ các quy định luật pháp về báo chí, né tránh hoặc tìm cách không cung cấp thông tin cho báo chí. Tôi đề nghị luật hóa quy chế phát ngôn, bổ sung thêm một khoản vào Điều 14 quy định: Các cơ quan, tổ chức thực hiện nghiêm túc quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí”, đại biểu Trang nói.

Sua doi Luat Bao chi (sua doi) de cu the hoa Hien phap, bao dam quyen tu do bao chi, tu do ngon luan - Anh 1

Đại biểu Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TP Hồ Chí Minh) phát biểu ý kiến về dự án Luật Báo chí (sửa đổi). Ảnh: Cổng TTĐT

Ngoài ra, theo đại biểu, để đảm bảo quyền tự do báo chí cần đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của nhà báo và của cơ quan báo chí. Khoản 3, Điều 11, dự thảo luật quy định: Nhà báo, công dân có quyền tiếp cận thông tin mà Nhà nước không cấm theo quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin. Quy định như vậy còn chung chung, chưa rõ ràng. Đại biểu cũng cho rằng cần có cơ chế đảm bảo cho quyền tác nghiệp của các nhà báo để thực hiện quyền tự do báo chí vì “trong thời gian vừa qua có nhiều trường hợp cản trở tác nghiệp báo chí, thu giữ phương tiện làm việc của các phóng viên, nhà báo, thậm chí có người còn bị hành hung”.

Đặc biệt, theo đại biểu, quyền tự do báo chí còn thể hiện ở việc lãnh đạo chỉ đạo định hướng thông tin về các cơ quan chức năng cần chủ động hơn nữa nhằm tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí thực hiện nhiệm vụ của mình. “Các cơ quan báo chí không ngại khó nhưng thật lòng mà nói những người đứng đầu các tòa báo cũng rất dễ mất ngủ khi nhận những tin nhắn chỉ đạo vào thời điểm đêm khuya, khi những bài báo sắp qua nhà in. Thiết nghĩ dự thảo luật cần có những quy định rõ ràng trong trách nhiệm của việc chỉ đạo định hướng thông tin trên báo chí”, đại biểu bày tỏ.

Theo đại biểu Nguyễn Anh Sơn (Nam Định) thì: “rất nhiều nhà báo thực sự là những người hết sức dũng cảm khi đối mặt với những khó khăn, gian khổ, thậm chí là sự đe dọa đến tính mạng, sức khỏe để có những tác phẩm đầy sức chiến đấu, nhưng cũng không ít nhà báo lại không đứng vững trước những cám dỗ của đời thường, sự cám dỗ dễ mua chuộc bằng vật chất, bằng tinh thần, bằng những lợi ích của những ý đồ, thế lực không tốt”. Do đó, đại biểu đề nghị trong luật cần quy định thêm một cách cụ thể những điều cấm, những hành vi, ví dụ mua chuộc, lợi dụng nhà báo, báo chí nói chung và nhà báo nói riêng để phục vụ những lợi ích của những nhóm lợi ích không chính đáng trong xã hội, làm tổn hại đến những lợi ích chung và sự phát triển chung của xã hội.

Quản lý trang tin điện tử để bảo vệ báo chí chân chính

Đại biểu Nguyễn Thanh Hải (Hòa Bình) cho biết, theo phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật báo chí thì trang thông tin điện tử tổng hợp không phải là thể loại báo chí mà chỉ là trang cung cấp thông tin có tính chất báo chí trên môi trường internet và nó thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 72. Trong thời gian qua, số lượng các trang thông tin điện tử tổng hợp tăng lên rất nhanh, gây quá tải cho công tác quản lý nhà nước về vấn đề này. Vì vậy, có rất nhiều trang thông tin điện tử tổng hợp hoạt động sai chức năng, nhiệm vụ vi phạm bản quyền tác giả, Luật Sở hữu trí tuệ, gây bức xúc đối với các nhà báo, tờ báo chân chính.

Chính vì các trang thông tin điện tử tổng hợp không được coi là báo chí nên không nằm trong phạm vi điều chỉnh của Luật báo chí. Các trang này thường tổng hợp tin tức theo hướng giật gân, câu khách, thiên về việc tuyên truyền mặt trái, mặt tiêu cực trong xã hội và ít tổng hợp các tin chính thống, tin chính trị xã hội tích cực khác, nếu có thì rất mờ nhạt và tỷ lệ rất nhỏ.

Sua doi Luat Bao chi (sua doi) de cu the hoa Hien phap, bao dam quyen tu do bao chi, tu do ngon luan - Anh 2

Đại biểu Nguyễn Phi Thường - TP Hà Nội phát biểu ý kiến về dự án Luật Báo chí (sửa đổi). Ảnh: Văn Bình.

Do đó, đại biểu mong Ban soạn thảo quan tâm, bổ sung thêm một số quy định, chế tài cụ thể đủ mạnh vào Luật báo chí (sửa đổi) để đảm bảo quản lý có hiệu quả đối với những trang thông tin điện tử tổng hợp này, trong khi chờ việc nâng Nghị định 72 về quản lý thông tin trên mạng lên thành luật.

Theo đại biểu Nguyễn Phi Thường (Hà Nội), số lượng loại website, trang tin điện tử này quá nhiều, nên khả năng ngăn chặn là rất khó. “Thực tế là loại trang tin này đã ký sinh trên cơ thể báo chí để gặt hái những gì ngọt, ngon nhất cho mình trong khi họ không phải mất chút mồ hôi, công sức, tiền bạc nào. Theo thống kê thì hiện cả nước có hơn 1600 trang tin điện tử tổng hợp, gấp hàng chục lần số các cơ quan báo chí điện tử và gấp đôi số cơ quan báo chí nói chung. Vậy là có tình trạng “người làm thật thì ăn giả”, kẻ làm giả thì ăn thật...”, đại biểu Thường nhìn nhận. Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo Luật lần này nên tính đến việc xóa bỏ khái niệm “trang tin điện tử tổng hợp” và nhóm chúng về loại hình website đơn thuần. “Chỉ các cơ quan báo chí mới được quyền xuất bản các website có tính chất báo chí. Như vậy chúng ta mới tạo môi trường lành mạnh để báo chí phát triển bình đẳng, để những cơ quan báo chí chân chính yên tâm đầu tư phát triển”, đại biểu nói.

Ngoài ra, các vị đại biểu Quốc hội còn đóng góp về tên gọi, về phạm vi điều chỉnh của Luật báo chí; về quản lý Nhà nước trong hoạt động báo chí; về các đối tượng được lập cơ quan báo chí; về trách nhiệm lãnh đạo của các cơ quan, đặc biệt là người đứng đầu cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí; việc cấp, thu hồi thẻ nhà báo, thu hồi thẻ nhà báo; vai trò, trách nhiệm của các cấp hội nhà báo...

Kết luận phiên thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng cho rằng, quá trình sửa đổi Luật báo chí lần này sẽ nhằm phát huy hơn nữa vai trò của báo chí để báo chí cách mạng Việt Nam thực sự là vũ khí sắc bén, là công cụ của Đảng, Nhà nước trên mặt trận tư tưởng, đảm bảo định hướng chính trị, định hướng dư luận để tạo sự đồng thuận, tăng cường đoàn kết, đồng thuận trong xã hội và phát huy bản sắc văn hóa của Việt Nam.

* Chiều 26-11, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết phê chuẩn Nghị định thư sửa đổi Hiệp định thành lập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) với 423/424 ĐBQH có mặt (đạt tỷ lệ 85,63% tổng số ĐBQH); với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, sau khi chỉnh lý gồm 10 chương, 73 điều, được 427/432 ĐBQH có mặt biểu quyết thông qua (đạt tỷ lệ 86,44% tổng số ĐBQH) và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2016.

Cũng trong chiều 26-11, các đại biểu thảo luận ở hội trường về dự án Luật về Hội.

Theo chương trình, ngày mai (27-11), Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua một số luật và nghị quyết, thảo luận tại hội trường về dự án Luật tiếp cận thông tin, dự án Luật dược (sửa đổi) và họp phiên bế mạc.

HOÀNG LAN