NDĐT- Gặp ông trở về Việt Nam sau tiệc mời của Tổng thống CHLB Đức Joachim Gauck dành cho các nhà khoa học xuất sắc trên thế giới, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng, Phó viện trưởng Viện Chấn thương - Chỉnh hình thuộc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 về đề tài khoa học “Tân tạo tuần hoàn và nuôi cấy tế bào để tạo các tổ chức sống mới tự thân có cấu trúc không gian ba chiều”, đề tài ông mới được nhận giải thưởng khoa học Friedrich Wilhelm Bessel-Forschungspreis do quỹ học bổng Alexander von Humboldt trao tặng.

PSG.TSKH Nguyễn Thế Hoàng và Tổng thống Đức J. Gauck.

Công trình khoa học đem lại giải thưởng quốc tế lớn

Tiếp chúng tôi trong khoảng thời gian vội vã, nhưng PGS.TSKH.Nguyễn Thế Hoàng đã giúp chúng tôi hiểu một cách khái quát đề tài nghiên cứu khoa học của ông. Qua đó có thể hiểu rằng : Nghiên cứu về tân tạo tuần hoàn chính là điểm nhấn quan trọng nhất trong nghiên cứu về vi tuần hoàn. Trong đề tài khoa học của mình, PGS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng đã ấp ủ ý tưởng và sau đó đã thực hiện thành công đề tài nghiên cứu liên quan đến phương pháp biến đổi hệ mạch máu giải phẫu sẵn có của cơ thể để chủ động tạo ra các vạt tổ chức phức hợp có hệ mạch máu nuôi dưỡng độc lập. Ông cũng đi sâu vào việc tìm hiểu cách thức chuẩn hóa và tối ưu hóa hệ tuần hoàn mới để biến các tổ chức được tưới máu ngẫu nhiên thành các tổ chức được tưới máu dạng trục, sử dụng theo yêu cầu điều trị trong lâm sàng. Kết hợp tân tạo tuần hoàn với nuôi cấy tế bào trên khuôn vật liệu sinh học, phương pháp đề xuất của PGS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng cho phép tạo ra được các cơ quan hoặc tổ chức sống mới nhân tạo tự thân có cấu trúc không gian ba chiều được nuôi dưỡng dạng trục mạch dùng để thay thế các cơ quan bị khuyết tật hoặc bị hư hỏng trên cơ thế. Những ý tưởng nghiên cứu mang tính đột phá trong lĩnh vực y học này của ông đã được cộng đồng khoa học trên thế giới công nhận và đề cử cho những giải thưởng khoa học lớn trên thế giới.

Theo PGS-TSKH Nguyễn Thế Hoàng, có thể hiểu một cách nôm na về toàn bộ ý tưởng và giá trị của công trình khoa học này như sau : Khi sử dụng nguyên lý của phương pháp này, người ta có thể chủ động tạo ra được các cơ quan mới từ chính các tế bào lành lặn trên cơ thể của mình qua việc lấy ra những tế bào khỏe mạnh, nhân giống chúng để tạo ra các cơ quan tương ứng, rồi dùng chính những cơ quan mới được chủ động tạo ra này để cấy ghép nhằm thay thế cho các cơ quan, các tổ chức trong cơ thể đã bị bệnh tật hoặc đã bị hư hỏng từ trước đó. Nguyên lý của phương pháp chính vì thế cho phép tối ưu hóa kết quả điều trị cả về mặt chức năng, thẩm mỹ cũng như hình thể giải phẫu.

PGS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng cũng cho biết thêm: với mô hình sử dụng tế bào tự thân trưởng thành, quá trình biệt hóa tế bào là có thể kiểm soát được. Thêm vào đó, dựa trên nguyên lý của phương pháp là sử dụng tổ chức tự thân, nên sau khi các tế bào đã được nuôi cấy và tăng sinh trong ống nghiệm rồi ghép trở lại vào cơ thể vật chủ thì các tổ chức sống mới này sẽ không bị ảnh hưởng bởi phản ứng thải loại miễn dịch của cơ thể vật chủ khi tiếp nhận chúng.

Trong bài phát biểu tại lễ trao giải thưởng của Viện hàn lâm Khoa học Đức Humboldt về PGS-TSKH Nguyễn Thế Hoàng tại thành phố Bamberg, CHLB Đức, ngày 15-3 vừa qua, GS-TSKH H. Schwarz, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Đức cùng Hội đồng chọn lựa đã nhất trí đánh giá rằng: Đề tài nghiên cứu này cho phép mở ra những tiềm năng ứng dụng tương lai rất lớn trong điều trị lâm sàng mà đặc biệt là trong lĩnh vực y học tái sinh. Hội đồng cũng nhất trí khẳng định, điểm thú vị thể hiện tính ưu việt của nghiên cứu này là nguyên lý của phương pháp có thể được ứng dụng trong hầu hết các chuyên ngành y học hiện đại, kể cả nội khoa và ngoại khoa như: chuyên ngành chấn thương chỉnh hình; chuyên ngành tim mạch, tiêu hóa, tiết niệu, nha khoa, phụ khoa, bỏng…

Về ý nghĩa và giá trị của đề tài nghiên cứu khoa học nói trên, trong một Hội nghị quốc tế lớn ở Berlin, GS.TSKH E. Biemer, nguyên Chủ tịch Hội Vi phẫu thuật và phẫu thuật tạo hình của Đức, cho rằng: “Vi tuần hoàn và nuôi cấy tế bào chính là tương lai của y học hiện đại”.

Khả năng ứng dụng trong tương lai

Tại Viện chấn thương chỉnh hỉnh thuộc Bệnh viên T.Ư Quân đội 108 đã ứng dụng thành công và điều trị cho một trường hợp bị tai nạn từ nhỏ, cẳng chân trái bị teo nhỏ, biến dạng, sẹo xấu lan rộng từ các chấn thương phẫu thuật trước đó, toàn bộ các cấu trúc phần mềm ở mặt sau cẳng chân như da, cơ, gân, mạch máu và thần kinh của L. đã hầu như không còn nữa. Tổn thương phức tạp đã làm biến dạng hoàn toàn xương khớp ở vùng cổ chân và bàn chân. Bệnh nhân Trần Đức L. đến BV 108 như là một hy vọng cuối cùng để cứu đôi chân… Và sau gần 3 năm kiên trì ứng dụng các kỹ thuật tân tiến nhất trên thế giới, các bác sĩ của Viện chấn thương chỉnh hình 108 đã giành lại đôi chân lành lặn cho Trần Đức L, giúp em thoát khỏi cuộc sống gắn liền với cây nạng suốt 12 năm.

PGS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng cho biết Trần Đức L. là bệnh nhân đầu tiên trên thế giới được điều trị thành công theo phương pháp sử dụng vạt vi phẫu chủ động với cuống tĩnh mạch đơn độc được động mạch hóa.

Phương pháp tân tạo tuần hoàn và nuôi cấy tế bào là một kỹ thuật hết sức phức tạp và cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa nhiều chuyên ngành khác nhau. Mặc dù hiện tại còn có những thách thức về mặt công nghệ, tuy nhiên, theo PGS.TSKH Nguyễn Thế Hoàng, người ta hoàn toàn có thể tin tưởng rằng, dựa trên nguyên lý của phương pháp, giấc mơ của người những thầy thuốc và của bệnh nhân trong việc tạo ra các bộ phận thay thế trên cơ thể con người bằng chính tổ chức tự thân như: tạo ra tai, mũi, một đoạn xương, đoạn khớp, hay thậm chí là cả 1 quả tim, quả thận, một đoạn ruột, một cánh tay, hay một bàn tay, bàn chân… sẽ có thể trở thành hiện thực trong một tương lai không xa.

Chân bệnh nhân L. trước và sau phẫu thuật.

Tai người được tạo ra bằng phương pháp tân tạo tuần hoàn.

THU HÀ