Đến hẹn lại lên, cứ mỗi độ xuân về, trên mặt báo người ta lại bàn tán nhiều chuyện, trong đó có chuyện nên “gộp Tết ta vào Tết tây” để người Việt chỉ ăn Tết một lần nhân dịp năm mới. Nhiều người ủng hộ, nhưng người phản đối cũng không ít, nếu không nói là nhiều hơn. Phe ủng hộ bảo cần hội nhập với thế giới bằng cách ăn Tết cùng lúc với số đông các quốc gia khác nhằm không lỡ cơ hội sản xuất kinh doanh, không lãng phí thời gian, tiền của... Phe phản đối cho rằng phải giữ truyền thống, tập quán, bản sắc Việt Nam... Ai cũng có lý lẽ đầy thuyết phục.

“Tet hai trong mot”: hay trung cau y dan! - Anh 1

Những con đường trung tâm Sài Gòn được trang trí đón năm mới. Ảnh Thành Hoa

Nhưng “ăn Tết chung” là một ý tưởng nghiêm túc, không phải vì “ghét Tết” nên mới đòi “bớt ăn Tết”. Tuy cần nghiên cứu sâu hơn để khẳng định lợi ích tổng thể đối với xã hội, chỉ riêng về kinh tế có thể nói rằng “ăn Tết chung” là đúng. Nhưng liệu lợi ích kinh tế đó có đáng để đánh đổi bằng lợi ích tinh thần do Tết mang lại cho cả dân tộc hay không?

Không ai có thể trả lời câu hỏi này trừ người Việt. Nhưng trả lời bằng cách nào? Xin thưa: hãy làm một cuộc trưng cầu ý dân. Đây là một đề nghị hoàn toàn nghiêm túc bởi Việt Nam đã có Luật Trưng cầu ý dân được Quốc hội thông qua vào tháng 11-2015 và có hiệu lực từ 1-7-2016. Theo điều 6 của luật này, một trong bốn vấn đề được quy định trưng cầu ý dân là vấn đề đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước. Khoản 1 điều 4 của luật cũng nêu rõ: “Bảo đảm để nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí của mình trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội”.

Vậy khi nào sẽ thực hiện việc trưng cầu ý dân và liệu có tốn kém quá không?

Xin thưa, thời điểm không phải là bây giờ mà là năm... 2021. Nếu cuộc trưng cầu thực hiện ngay thời điểm này, chắc chắn phe “ăn Tết chung” sẽ... thua xiểng liểng vì đa số người Việt vẫn chưa chuẩn bị tâm lý “không có Tết ta”, dù có thể đó là việc nên làm. Nhưng năm năm nữa, biết đâu sẽ khác. Sẽ có đủ thời gian để các lý lẽ đưa ra trở nên thuyết phục hơn trong thực tế và cả xã hội cũng có thêm cơ hội để chiêm nghiệm nhằm đi đến quyết định cuối cùng.

Nhật Bản đã thôi ăn Tết cổ truyền từ lâu. Nhưng người Việt cũng không nhất thiết phải giống người Nhật. Vấn đề cốt lõi vẫn là giữ lại hay bỏ đi tập quán đó thì chúng ta được gì, mất gì, được nhiều hay mất nhiều. Chúng ta cũng đừng sợ các nhà văn hóa, các nhà sử học cao niên phản đối “Tết hai trong một” vì đối với các cụ ấy thì thà chết còn hơn không ăn Tết cổ truyền. Nhưng tương lai thuộc về thế hệ trẻ; hãy cho họ tư duy và lắng nghe họ nói.

Còn vì sao là năm 2021? Xin thưa, đó cũng là năm bầu cử Quốc hội khóa 15. Khi toàn dân bầu Quốc hội thì họ hoàn toàn có thể cùng lúc bỏ phiếu cho cuộc trưng cầu ý dân. Cuộc bầu phiếu “hai trong một” (Quốc hội và trưng cầu ý dân) vẫn thỏa được cả hai yêu cầu mà cũng không làm ngân sách tốn kém thêm bao nhiêu.

Nếu thực hiện được cuộc trưng cầu này, bất luận kết quả ra sao, thì ăn Tết cũng sẽ thuận với ý dân - sự đồng thuận giúp Việt Nam luôn vượt mọi khó khăn, cản trở. Còn bây giờ, chúng ta cứ ăn Tết vui vẻ nhé!