Tháng 6.2015, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đồng ý chủ trương lập Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La.

Nhà tù Sơn La do Thực dân Pháp xây dựng năm 1908 với diện tích ban đầu là 500 m2, chủ yếu để giam cầm tù thường phạm.

Nhà tù Sơn La do thực dân Pháp xây dựng năm 1908 với diện tích ban đầu là 500 m2. Năm 1940 mở rộng diện tích lên 1.700m2. Trong 15 năm, từ 1930 đến 1945, hàng nghìn người yêu nước Việt Nam đã bị giam cầm tại nơi đây. Nhưng vượt lên trên gông cùm và tội ác của thực dân Pháp, những người Cộng sản Việt Nam ở đây đã biến Nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng, biến những bức tường đá lạnh lẽo của Nhà tù đế quốc thành những viên gạch hồng ấm tình đồng chí của những bạn tù.

Nhà tù Sơn La đã trở thành chiếc nôi của cách mạng Việt Nam, đã đào tạo, bồi dưỡng một đội ngũ các chiến sỹ trung kiên cho Đảng, cho dân tộc, đội ngũ những người Cộng sản kiên cường lãnh đạo nhân dân ta giành độc lập cho dân tộc.

Ông Phạm Văn Thủy - Phó chủ tịch UBND tỉnh Sơn La - cho biết: ”Trong thời gian tới, tất cả các hạng mục công trình trong khuôn viên diện tích của di sản sẽ được đưa ra ngoài để đưa di tích về đúng nguyên trạng, nhằm nâng tầm nhà tù Sơn La thành di tích quốc gia đặc biệt".

Nhà tù Sơn La do Thực dân Pháp xây dựng năm 1908 với diện tích ban đầu là 500 m2.

Năm 1952, khi thực dân Pháp rút khỏi Sơn La, đã ném bom nhằm xóa đi dấu vết tội ác của chúng, lần 2 vào năm 1965, đế quốc Mỹ đã đánh phá Thị xã Sơn La và phá hủy một phần của nhà tù.

Toàn cảnh nhà tù không còn nguyên vẹn, chỉ còn sót lại chiếc cổng chính và những bước tường gạch, đá cao.

Nhà tù gồm 49 phòng giam, cao điểm nhất giam giữ 500 người.

Nơi giam giữ đồng chí Tô Hiệu.

Xà lim ngầm

Cây đào Tô Hiệu vẫn hiển hiện như một nhân chứng lịch sử. Do tuổi thọ đào không được cao nên cây đào hiện nay được chiết từ cây đào gốc.

Phòng giam lớn

Những chiếc gông cùm bằng sắt trong các phòng giam vẫn nằm đó...

Nhà tù Sơn La được ví là Trường học cách mạng, là nơi ươm những hạt giống đầu tiên để phong trào cách mạng ở Tây Bắc đơm hoa kết trái.

Không gian của Buồng giam lớn hiện nay được cải tạo thành phòng trưng bày các hiện vật còn lại.