Là một trong những di tích kiến trúc cổ của người Khmer Nam bộ, dấu vết của một khu dân cư đã tồn tại và phát triển từ nhiều thế kỷ trước và tháp Vĩnh Hưng cũng là kiến trúc cổ duy nhất mang dáng dấp nghệ thuật kiến trúc thời kỳ cuối của văn hóa Óc-Eo tại Bạc Liêu.

Thap co Vinh Hung - Anh 1

Tháp Vĩnh Hưng được tìm thấy vào năm 1911.

Theo nội dung được khắc bằng chữ Phạn trên một tấm bia tìm thấy trong ngôi chùa cạnh Tháp là chùa Phước Bửu Tự (theo phái Bắc tông), trên bia ghi rõ tháng Karhita năm 814 (tức năm 892 sau Công nguyên), các nhà khảo cổ đã xác định tháp được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 9 sau Công nguyên để thờ vị vua tên là Khmer Yacovar – Man.

Tháp Vĩnh Hưng được tìm thấy vào năm 1911 do học giả người Pháp Lunet de Lajonquiere dưới tên gọi là tháp Trà Long.

Năm 1917 Henri Parmentier đã đến khảo sát khu vực này và thông báo trong tập san của trường Viễn Đông Bắc Cổ ( Số XVII, tập 6 năm 1917 trang 48-49) trong báo cáo này (dưới tên gọi là tháp Lục Hiền) và ông thống kê một số hiện vật được phát hiện trong và ngoài tháp và một tấm bia có khắc 9 dòng chữ SanScrit nội dung nói về khoản cống nạp bằng gạo và vàng miếng.

Hai học giả người Pháp căn cứ vào kết quả thám sát, nghiên cứu các di vật còn tồn tại trong và ngoài tháp Minh Văn lúc bấy giờ , họ đã nhận định niên đại của tháp Vĩnh Hưng là năm 892 sau Công Nguyên.

Tháng 5/1990 bảo tàng Minh Hải phối hợp với ông Nguyễn Duy Tì đào thám sát di tích tháp, thu được một số di vật có giá trị như đầu tượng bằng đồng, đinh ba lửa đồng, bản nghiền … Từ những tư liệu lịch sử nói trên, năm 1992 Bộ Văn Hóa đã xếp hạng di tích tháp Vĩnh Hưng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Hiện nay Bảo tàng Bạc liêu là nơi đang lưu giữ và trưng bày những cổ vật quý hiếm đã khai quật được tại tháp cổ Vĩnh Hưng, là “bộ sưu tập” hết sức quý giá với nhiều tượng đá, đồng, gốm, đá quý, ngói và cả những loại hình mảnh gốm vỡ đánh dấu một giai đoạn tồn tại và phát triển khá dài của quần thể di tích tháp cổ. Tất cả những hiện vật này đã giải mã cho nhiều vấn đề có giá trị lịch sử cao.

Theo nghiên cứu thì tuổi của những hiện vật tìm thấy được trong địa tầng của tháp cổ có niên đại cách đây từ 900 năm đến hơn 1.000 năm - một câu chuyện mới được mở ra từ tháp cổ.

Võ Việt