Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa là vào năm học mới. Đây là thời điểm thị trường sách và đồ dùng học tập sôi động hơn cả. Tuy nhiên theo khảo sát của chúng tôi, năm nay, thị trường sách và đồ dùng học tập trầm lắng hơn mọi năm bởi người tiêu dùng khá dè dặt chi tiền mua sắm đồ dùng, trang thiết bị học tập cho con.

Phụ huynh học sinh chọn mua sách giáo khoa tại Tổng công ty Phát hành sách Việt Nam.

Giá tăng nhẹ

Càng gần đến ngày tựu trường, thị trường sách và đồ dùng học tập càng "nóng" dần lên. Khác với mọi năm, người tiêu dùng mua sắm từ đầu tháng 6 và tháng 7 để mua đầy đủ trang thiết bị cho con em mình với giá cả ưu đãi thì năm nay thị trường này chỉ "nóng" lên từ cuối tháng 7 và đầu tháng 8. Các sản phẩm bán chạy tập trung ở các sản phẩm cơ bản, thiết yếu và giá bình dân. Lý giải điều này, các phụ huynh đều cho rằng, năm nay kinh tế khó khăn nên mọi chi tiêu đều phải tiết giảm.

Vào ngày cuối tuần, chúng tôi gặp chị Đinh Ái Vân ở Thanh Xuân (Hà Nội) dẫn hai con đi siêu thị BigC. Do đã được mẹ giao hẹn từ trước nên những món đồ hai bé Thùy Linh và Đông Hải lựa chọn đều phải qua sự "kiểm duyệt" của mẹ mới được cho vào giỏ. Chị Vân chia sẻ: "Tuy giá cả đồ dùng học tập năm nay không tăng nhiều, nhưng ở thời điểm hiện tại thì khó khăn hơn năm ngoái, bởi tiền lương hai vợ chồng tăng không đáng kể mà phải chi bao nhiêu khoản, nào là tiền điện tăng, xăng tăng và lương thực, thực phẩm tăng...". Vì kinh tế eo hẹp nên trước khi đi mua sắm chị phải động viên các con tận dụng lại những đồ dùng học tập còn dùng được của năm ngoái chứ không hào phóng mua mới hoàn toàn như mọi năm. Không chỉ riêng gia đình chị Vân mà tâm lý chung của nhiều phụ huynh đều cân nhắc kỹ trước khi mua sắm đồ dùng học tập cho con mình. Anh Nguyễn Văn Thiện ở Đống Đa (Hà Nội) cho biết: "Cha mẹ nào cũng muốn mua sắm đồ dùng tốt nhất cho con em mình trong năm học mới. Nhưng với xu thế tiêu dùng như hiện nay thì vợ chồng tôi phải cân nhắc để cân đối thu chi trong gia đình. Tuy sách vở và đồ dùng học tập của học sinh nhìn chỉ có giá vài chục nghìn đồng nhưng cộng tất cả lại cũng phải mất vài triệu. Nhà tôi có hai con đi học: một cháu học tiểu học, một cháu học trung học cơ sở, dự tính phải mất từ 5 đến 6 triệu đồng mua sắm đầu năm, đó là chưa kể đến các khoản đóng góp. Nếu tính toán không kỹ rất dễ bị vỡ quỹ chi tiêu của gia đình".

Theo khảo sát của chúng tôi, thị trường sách và đồ dùng học tập chỉ tăng nhẹ chủ yếu là các đồ dùng học tập như cặp sách, bút, vở... Để thu hút thị hiếu của từng đối tượng khách hàng, các nhà sản xuất cũng tung ra thị trường nhiều sản phẩm có mẫu mã phong phú, chất lượng khá và có nhiều cải tiến về đường nét và mầu sắc sản phẩm. Các nhân vật của thế giới phim hoạt hình, truyện tranh, truyện cổ tích đều được in trên các sản phẩm cặp sách, ba-lô, túi để hấp dẫn những khách hàng nhí. Hiện giá ba-lô, cặp học sinh tiểu học dao động trong khoảng 120 đến 250 nghìn đồng, ba-lô cặp học sinh trung học cơ sở khoảng 150 nghìn đến 350 nghìn đồng, sản phẩm sinh viên và học sinh trung học phổ thông khoảng 180 đến hơn 500 nghìn đồng. Sách giáo khoa (SGK) hầu như không tăng giá, một bộ SGK (từ lớp 1 đến lớp 12) có giá bán lẻ từ 90 đến gần 300 nghìn đồng, vở học sinh có giá từ 50 đến 100 nghìn đồng/chục vở.

Tiết giảm chi phí

Thời buổi kinh tế khó khăn nên người tiêu dùng phải tìm mọi cách để tiết kiệm chi phí. Chị Phùng Thị Lương, chủ cửa hàng sách trên đường Láng cho biết: "Năm nay, sách cũ bán chạy hơn hẳn, rất nhiều phụ huynh và học sinh tới hỏi mua SGK cũ thay vì đầu tư mua mới, SGK cũ vừa hợp túi tiền mà vẫn giữ được độ mới tương đối. Trung bình một bộ SGK cũ, khách hàng tiết kiệm được khoảng 50% so với mua sách mới". Theo nhận định của phần đông các chủ cửa hàng, hàng trong nước được tiêu thụ mạnh hơn so với hàng nhập ngoại bởi mức giá hợp với khả năng chi tiêu, chất lượng và mẫu mã đáp ứng được nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng Việt Nam.

Để chia sẻ khó khăn với người tiêu dùng, các công ty sản xuất, nhà phân phối dụng cụ học tập đến nhà bán lẻ ở nhà sách, siêu thị... cũng dành sự ưu ái cho mặt hàng này với nhiều chương trình khuyến mãi, giảm giá. Tại các nhà sách trực thuộc Công ty Fahasa, Nhà sách Phương Nam thực hiện chương trình giảm giá từ 5 đến 10% cho mặt hàng SGK, sách tham khảo. Ngoài ra một số loại cặp sách, vở với nhiều mẫu mã, thiết kế đa dạng thuộc chương trình bán hàng bình ổn giá được giảm 15%. Các siêu thị lớn như BigC, Co.opMart... từ đầu hè cũng liên tục có nhiều chương trình ưu đãi, giảm giá lớn cùng nhiều quà tặng đối với hàng nghìn mặt hàng đồ dùng học tập dành riêng cho năm học mới. Được biết, năm học mới này, TP Hồ Chí Minh thực hiện chương trình bình ổn giá hơn ba nhóm hàng chính gồm tập vở/cặp, ba-lô, túi xách/đồng phục học sinh với giá thấp hơn thị trường 15%. Theo đó, năm nay sẽ có 17,5 triệu quyển vở, 590 nghìn bộ đồng phục học sinh, 670 nghìn chiếc cặp, ba-lô, túi xách, dự báo lượng hàng chiếm 21 - 48% nhu cầu tiêu dùng của học sinh - sinh viên. Các chương trình bình ổn, giảm giá phần nào chia sẻ những khó khăn cho các gia đình chuẩn bị cho con em bước vào năm học mới. Tuy nhiên, khi kinh tế khó khăn, dù chi phí dành cho các nhu cầu học tập, giáo dục bị giảm thì phụ huynh vẫn chồng chất nỗi lo khi năm học mới sắp đến.

Bài và ảnh: THANH TRÀ