Cùng mối lo về tình trạng cấp phép khai thác khoáng sản tràn lan, nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khi thảo luận về tình hình kinh tế xã hội tại nghị trường sáng nay (27.5), còn đặc biệt quan tâm đến các giải pháp chấn chỉnh tình trạng cắt điện vô tội vạ lâu nay, xuất phát từ chính nguyên nhân thiếu điện chưa được cải thiện.

Cấp phép khai thác khoáng sản tràn lan Đại biểu (ĐB) Lê Như Tiến (Quảng Trị) bắt đầu phần thảo luận bằng việc dẫn số liệu do Viện tư vấn phát triển (CODE) công bố tại Hội thảo về tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam mới đây: Hoạt động khai thác tài nguyên, khoáng sản đang bộc lộ nhiều bất cập, từ khâu cấp phép đến quản lý, khai thác và sử dụng. Nếu năm 2000 chỉ có 427 doanh nghiệp (DN) được cấp phép khai thác khoáng sản thì đến nay đã có tới hơn 1.500 DN (tăng hơn gấp 3 lần). Đó là chưa kể hàng nghìn băng nhóm khai thác tự do, không phép mà cơ quan quản lý gần như bất lực. "Hậu quả là nguồn tài nguyên thiên nhiên quý hiếm như vàng, đá quý, titan, đồng, thiếc, than, sa khoáng... thất thoát, lãng phí, cạn kiệt, môi trường bị tàn phá, kéo theo những hệ lụy về mặt xã hội như tội phạm và tệ nạn xã hội hoành hành, băng hoại về đạo đức, mất an ninh, an toàn xã hội", ĐB Tiến bức xúc. Cũng theo ĐB này, không ai không thấy giật mình trước con số mà cơ quan điều tra đưa ra về tổn thất, lãng phí trong khai thác tài nguyên khoáng sản công, làm mất đi hàng trăm tỉ đồng ngân sách. "Lãng phí, thất thoát thực sự đã báo động đỏ và đã dấy lên hồi chuông cảnh báo về bài học quản lý của các cơ quan quản lý Nhà nước", ĐB Tiến nhấn mạnh. Cùng mối bức xúc, ĐB Trần Hồng Việt (Hậu Giang) cho rằng, đã đến lúc cần đánh giá lại hiệu quả chất lượng thu hút đầu tư, bao nhiêu dự án hủy hoại môi trường do cấp phép khai thác tài nguyên khoáng sản trục lợi cho một số cá nhân. "Tôi xin hỏi cơ quan chống tham nhũng của Chính phủ và cả cơ quan chống tham nhũng của địa phương: Có tham nhũng trong cấp phép đầu tư thời gian qua hay không? Lãng phí thì đã thấy rõ nhưng báo cáo chống tham nhũng không đề cập đến vấn đề này", ĐB này cảnh báo. Để chấn chỉnh tình trạng trên, ĐB Trần Hồng Việt cho rằng cần thay đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, cần thiết thì phải sửa đổi Luật đầu tư và các luật khác liên quan. "Chính phủ nhất thiết phải thống nhất kiểm soát chặt chẽ các dự án đầu tư khai thác tài nguyên khoáng sản, dự án khai thác rừng, những dự án chuyển đổi đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp, kiên quyết cắt bỏ các dự án làm hủy hoại môi trường, những dự án chuyển đổi đất nông nghiệp màu mỡ, đe dọa an ninh lương thực quốc gia", ông Việt đề nghị. Nên chống độc quyền trong ngành điện Tình trạng thiếu điện, việc cắt điện vô tội vạ của ngành điện lực làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt của người dân, đặc biệt là gây khó khăn cho sản xuất kinh doanh của DN là mối quan tâm của rất nhiều ĐB tại phiên thảo luận sáng nay. ĐB Lê Như Tiến (Quảng Trị) "tố": Trong khi chúng ta đầu tư nhiều nghìn tỷ đồng cho một nhà máy nhiệt điện hoặc thủy điện, mỗi nhà máy cũng chỉ góp vào lưới điện quốc gia từ 2 - 3% tổng công suất điện, song lãng phí, thất thoát điện năng trên các đường dây, trạm điện đến các hộ tiêu thụ lên tới 18 - 20% tổng lượng điện cả nước. "Thiếu điện thì cắt điện" - đó là cách giải thích rất "hồn nhiên" của ngành điện mà chưa hình dung ra tác hại nặng nề của việc cắt điện đối với tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và đời sống của nhân dân. Theo ĐB Tiến, điện là tiền đề cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vì thế chúng ta có thể tạm dừng đầu tư một số công trình chưa thật thiết yếu như sân golf, đại lộ, trung tâm hành chính, thương mại... để tập trung xử lý nguồn điện. Ngành điện cũng nên nghĩ đến giải pháp cơ bản lâu dài là phát triển các nguồn điện năng đi đôi với tiết kiệm, chống lãng phí, thất thoát, chống độc quyền hơn là dùng biện pháp "ngắt cầu dao" như hiện nay. ĐB Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên - Huế) cũng cho biết khi tiếp xúc cử tri tại địa bàn của tỉnh Thừa Thiên - Huế, không có điểm tiếp xúc nào mà cử tri không đề cập đến vấn đề cắt điện, cắt điện luôn phiên. Ông cho rằng cách giải thích của ngành điện rằng thiếu điện là do tăng trưởng kinh tế những năm sau cao hơn năm trước kéo theo nhu cầu điện tăng thêm, hoặc do trời nắng nóng, các trạm thủy điện bị thiếu nguồn nước là "chưa thỏa đáng và chưa phải là nguyên nhân căn bản của việc thiếu điện". Theo ĐB Mạo, trên thực tế dù bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khi sử dụng điện hiện nay đều phải ký hợp đồng với ngành điện nhưng quyền lợi và ràng buộc trách nhiệm thì lại không bình đẳng. "Ngành điện cứ cắt điện và chưa chịu bất cứ một trách nhiệm nào về việc cắt điện, nhất là điện sinh hoạt, chúng ta chưa có một cơ chế gì và phải chăng đây cũng là một trong những lý do khiến cho việc mất điện còn kéo dài? Vì chưa có áp lực nào lên ngành điện cho nên ngành điện có thể hành xử như vậy", ĐB này chất vấn. ĐB Mạo đồng thời đề nghị Bộ trưởng Bộ Công thương cho biết trách nhiệm của Bộ trong việc thiếu điện, lý do chính của việc thiếu điện trong thời gian vừa qua và giải pháp tháo gỡ vấn đề trong tương lai. Phiên thảo luận về nội dung kinh tế xã hội sẽ còn tiếp tục trong chiều nay. Theo Thanh Niên