Bồ câu có nhiều giống, được chia làm 4 nhóm: Bồ câu đưa thư, bồ câu bay lượn, bồ câu cảnh, bồ câu thịt.

Thit bo cau bo ngu tang - Anh 1

Thit bo cau bo ngu tang - Anh 2

Bồ câu hầm kỳ tử

Thịt chim (cáp điểu nhục), tiết chim (cáp điểu huyết), trứng chim (cáp điểu noãn) và phân chim (cáp điểu phẩn). Thịt bồ câu chứa 22,14% protid; 1% lipid và các muối khoáng. Tiết chim có nhiều đạm, chất sắt và huyết sắc tố. Phân chim chứa chất có nitơ, amoniac.

Theo Đông y, thịt chim bồ câu vị mặn, tính bình, vào can thận. Tiết chim vị ngọt mặn, tính ấm. Phân chim: vị đắng tính ôn. Trứng chim: vị ngọt chua mặn, tính bình. Thịt chim: bổ ngũ tạng, bổ thận, bổ âm, khu phong giải độc, kích thích tiêu hóa. Dùng cho các trường hợp suy kiệt thiểu dưỡng, lao phổi, tiểu đường, bế kinh thống kinh, người cao tuổi suy nhược, khí huyết hư (xanh tái, gầy sút, mệt mỏi). Tiết chim có tác dụng giải độc, bổ huyết điều kinh. Phân chim có tác dụng giảm đau tiêu tích. Trứng bồ câu bổ thận ích khí. Dùng cho các trường hợp thận hư khí hư, đau lưng mỏi gối, đau đầu hoa mắt chóng mặt, mệt mỏi vô lực, di tinh tinh, mất ngủ.

Một số thực đơn và bài thuốc chữa bệnh:

+ Bồ câu hầm kỷ tử, hoàng tinh: bồ câu 1 con, kỷ tử 24g, hoàng tinh 30g. Bồ câu làm sạch, cho vào nồi cùng hoàng tinh, kỷ tử, thêm nước sạch và gia vị lượng thích hợp; đun nhỏ lửa hầm nhừ. Dùng cho người cao tuổi, cơ thể suy nhược.

+ Bồ câu hầm: Bồ câu 1 con. Làm sạch, thêm nước sạch và gia vị lượng thích hợp; hầm nhừ. Dùng cho các bệnh sốt rét lâu ngày.

+ Bồ câu hầm hoài sơn, ngọc trúc: bồ câu 1 con, hoài sơn 30g, ngọc trúc 30g. Bồ câu làm sạch; tất cả cùng cho vào nồi, thêm nước và gia vị, hầm nhừ. Dùng cho các trường hợp tiểu đường, khát nước uống nhiều, mệt mỏi, hồi hộp thở gấp.

+ Bồ câu hầm qui bản, miết giáp, bá tử nhân, đại táo: bồ câu 1 con, miết giáp 15g, qui bản 15g, bá tử nhân 15g, đại táo 30g (khoảng 10 quả). Bồ câu làm sạch. Qui bản, miết giáp nướng và đập vụn. Nấu miếp giáp, quy bản, bá tử nhân lấy nước, bỏ bã. Dùng nước dược liệu nấu với chim câu, thêm đại táo và gia vị thích hợp. Đun nhỏ lửa cho chín nhừ. Dùng cho phụ nữ huyết hư âm hư, da xanh, thiếu máu, hay xuất huyết dưới da, tiểu cầu giảm, bế kinh, kinh khí ít.

+ Trứng bồ câu hầm đông trùng hạ thảo: trứng bồ câu 2 - 4 quả, trùng thảo 5g, long nhãn 30g, kỷ tử 20g, ngũ vị tử 10g. Trứng chim luộc qua, bóc bỏ vỏ, hầm cách thủy với các vị thuốc. Nếu không có trùng thảo thì hầm trứng bồ câu với ba dược liệu trên cũng được. Chữa thận hư, khí hư, đau lưng mỏi gối, đau đầu hoa mắt chóng mặt, mệt mỏi vô lực, di tinh, mất ngủ.

+ Chim câu 1 con, hoài sơn 30g, ngọc trúc 20g, mộc nhĩ trắng 15g. Chim câu làm sạch, chặt nhỏ; nấu với các dược liệu đến chín nhừ. Ăn cả nước lẫn cái, một lần trong ngày. Dùng cho người tiểu đường.

TS. Nguyễn Đức Quang