“Đoàn kết cộng đồng cùng đất nước hội nhập và phát triển" - là chủ đề xuyên suốt của Hội nghị Lãnh đạo các Tổ chức hội người Việt Nam ở nước ngoài do Ủy Ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao tổ chức từ ngày 11 đến 13 tháng 11/2011, tại Thành phố Đà Lạt.

Đây là lần đầu tiên, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (UBNNVNVNONN) - Bộ Ngoại giao mời lãnh đạo, đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương, địa phương cùng gần 150 vị lãnh đạo, đại diện cho nhiều tổ chức - hội đoàn người VN từ hơn 30 nước trên thế giới về gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm. Đây cũng là diễn đàn để các vị đại biểu đề xuất những biện pháp mới nhằm đẩy mạnh hơn nữa vai trò của các hội đoàn trong đời sống cộng đồng, nâng cao tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng hội nhập vào nước sở tại và hướng về quê hương, đất nước. Những kết quả đạt được từ Hội nghị này sẽ tạo ra động lực mới cho công tác kiều bào theo tinh thần thực hiện Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Tại Hội nghị, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đã dành nhiều thời gian lắng nghe những ý kiến đóng góp của bà con Việt kiều. Trên tinh thần "Người Việt Nam ở nước ngoài là một phần không thể tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam", Phó Chủ tịch nước mong muốn các tổ chức, hội người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng được củng cố và không ngừng phát triển, phát huy truyền thống tốt đẹp, giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc, đoàn kết cùng nhau phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, chấp hành tốt luật pháp nước sở tại, luôn hướng về quê hương.

Ông Mai Ngọc Yên, Ủy viên BCH Liên hiệp Hội NVN toàn LB Đức

"Nhà nước nên có hình thức hỗ trợ mời các đoàn văn nghệ sang biểu diễn cho cộng đồng vào các dịp lễ tết, tối thiểu mỗi năm một lần; đề nghị Hội Cựu chiến binh VN công nhận Hội CCB của người VN tại Đức là một thành viên".

Ông Nguyễn Đức Thành, Chủ tịch Hội NVN tại Anh

"Cộng đồng NVN tại Anh có khoảng 40.000 người, là một cộng đồng trẻ nhưng được đánh giá có sự hội nhập nhanh. Cộng đồng luôn hướng về quê hương, hàng năm quyên góp được hàng trăm triệu đồng tiền từ thiện, có nhiều hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Đề nghị xây dựng trung tâm văn hóa VN tại Anh để quảng bá hình ảnh đất nước và làm nơi sinh hoạt chung của cộng đồng; cần đơn giản hóa thủ tục cho người Việt Nam có 2 quốc tịch, hỗ trợ kiều bào trong vấn đề sở hữu tài sản ở Việt Nam".

Bà Lê Thị Anh Thư, Phó Chủ tịch Hội người VN ở Hàn Quốc.

"Tạo điều kiện cho con em kiều bào khi về nước được hưởng những chính sách như trẻ em trong nước; mở các lớp học tiếng Việt và văn hóa VN cho thế hệ trẻ trong cộng đồng; đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Đề nghị báo chí đưa tin một cách chính xác, khách quan về tình hình cô dâu VN lấy chồng HQ, tránh gây ra những cách hiểu sai lệch".

Tại một buổi tọa đàm, bà Đinh Kim Nguyệt, Chủ tịch Ủy ban bảo tồn văn hóa truyền thống đa sắc tộc tỉnh Yukon, Canada đã nêu lên những vấn đề cần quan tâm. Hiện nay, cộng đồng người Việt Nam tại Canada có 250.000 người, là cộng đồng người Việt lớn thứ 4 thế giới. Cộng đồng Việt ở Yukon là một cộng đồng tương đối trẻ, thanh thiếu niên chiếm khoảng 50%, và là một trong những cộng đồng nghèo nhất trong các cộng đồng thiểu số tại Canada. Một trong những nguyên nhân là do cộng đồng thiếu sự hỗ trợ lẫn nhau và không có người đứng ra tập hợp cộng đồng. Điều đáng lo ngại là thế hệ trẻ ít quan tâm đến bản sắc và truyền thống văn hóa dân tộc mà chạy theo văn hóa phương Tây, nơi họ sinh sống.

Người Việt Nam tại Canada muốn thành công cần 3 yếu tố: Giữ được bản sắc dân tộc để tự hào và tự tin; tận dụng được cơ hội từ hệ thống giáo dục và phát huy tinh thần kinh doanh. Muốn cộng đồng phát triển cần thành lập các hội đoàn để phát huy tiếng nói của cộng đồng, đặc biệt là hội đoàn về văn hóa; đào tạo đội ngũ làm công tác cộng đồng cũng như huy động nguồn nhân lực tình nguyện cho Hội; có những hình thức đa dạng thu hút thanh niên; có sự hỗ trợ từ trong nước cho công tác dạy và học tiếng Việt, cung cấp sách tiếng Việt, văn hóa phẩm cho cộng đồng tại Canada và tranh thủ sự giúp đỡ của chính quyền hoặc các thể chế văn hóa sở tại như các thư viện lớn.

Theo ông Đỗ Xuân Hoàng, Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Liên Bang Nga thì Cộng đồng người Việt Nam tại Nga tương đối trẻ, khoảng 60-80 ngàn người. Trong đó, tỷ lệ người có quy chế định cư thấp, chỉ khoảng 2% mà nguyên nhân không hoàn toàn do phía Nga mà còn do tâm lý không muốn định cư lâu dài của đông đảo bà con. Ông Hoàng đưa ra ý kiến đề nghị rằng các cơ quan hữu quan cần chú trọng việc điều tra lập cơ sở dữ liệu về cộng đồng, hỗ trợ đào tạo cán bộ cho Hội, đơn giản hóa thủ tục đầu tư ra nước ngoài, đơn giản hóa thủ tục cư trú của kiều bào; đàm phán hợp thức hóa quy chế cư trú cho người Việt Nam tại Nga và có chính sách hỗ trợ cán bộ hội đoàn, động viên, có chính sách ưu đãi cụ thể trong đi lại.

Cơ hội để gia tăng gắn kết

Phát biểu tại buổi tổng kết, TS. Nguyễn Thanh Sơn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm UBNNVNVNONN nhấn mạnh ý nghĩa của Hội nghị lần này, vì đây là lần đầu tiên có buổi gặp mặt các vị lãnh đạo các hội đoàn người Việt Nam trên khắp thế giới. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn khẳng định, Đảng và Nhà nước luôn ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong công cuộc giải phóng dân tộc trước đây và xây dựng, bảo vệ đất nước ngày nay, đánh giá cao vai trò của các tổ chức hội đoàn và lãnh đạo các hội trong công tác vận động kiều bào; và mong muốn bà con tăng cường đoàn kết để xây dựng cộng đồng vững mạnh, hướng về đất nước. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn đánh giá cao những đề xuất, kiến nghị của các đại biểu và cho biết UBNNVNVNONN sẽ tổng hợp báo cáo Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Bộ Ngoại giao để tiếp tục xây dựng những chính sách và biện pháp hỗ trợ các hội đoàn hoạt động, xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ổn định cuộc sống, đoàn kết, vững mạnh, có vị trí trong xã hội sở tại, giữ gìn bản sắc dân tộc và ngày càng gắn bó với đất nước.

Hội nghị chỉ gói gọn trong thời gian 2 ngày, nhưng với trên 25 tham luận và rất nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết của các đại biểu đã vẽ lên bức tranh khá toàn diện về tình hình cộng đồng và hoạt động của các hội đoàn, những thuận lợi, khó khăn và kiến nghị. Việc chọn TP. Đà Lạt để tổ chức Hội nghị lần này là nhằm mục đích giới thiệu với các đại biểu về những tiềm năng du lịch, đầu tư của TP. Đà Lạt và tỉnh Lâm Đồng, đồng thời cũng để các đại biểu tham dự Hội nghị được tận mắt chứng kiến một dự án đầu tư thành công của một người Việt Nam ở nước ngoài, đó là khu du lịch Đà Lạt Eden Resort do ông Tiêu Như Phương, một kiều bào tại Đức làm chủ đầu tư. Sáng kiến chọn Đà Lạt là nơi tổ chức Hội nghị đã được Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đánh giá cao trong phát biểu tại Hội nghị. Còn Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, do bận công tác nước ngoài, nhưng cũng đã rất quan tâm đến Hội nghị này và đã gửi Thư chúc mừng và mong muốn Hội nghị thu được những kết quả thiết thực.

Hà Huy Hoàng