Được cho là một trong những “đầu mối” để nâng cao chất lượng giáo dục nhưng thư viện, các loại thiết bị thực hành trong nhà trường thiếu, lỗi thời đã phần nào làm giảm chất lượng dạy và học ở hầu hết các trường học tại TP HCM.

Khoảng 200 máy tính, dụng cụ hỗ trợ học tập, hơn 1.000 đầu sách do một nhân sự (phần lớn là giáo viên đứng lớp kiêm nhiệm) phục vụ dạy và học cho cả trường… là bức tranh phổ biến của thư viện các trường học hiện nay. Thiếu thiết bị, thiếu cả chỗ ngồi Tình cảnh không có đất dành cho thư viện là nỗi niềm chung của các trường tiểu học trong nội thành TP HCM. Đơn cử, Tiểu học Lương Định Của (quận 3), năm 1992 diện tích thư viện có 20m2 chỉ đủ để làm một kệ sách nhỏ trước hành lang lớp học. Sau nhiều năm “phấn đấu”, diện tích này được nâng lên 62m2 và bố trí được 30 chỗ ngồi cho học sinh. Còn Tiểu học Trưng Trắc (quận 11), số lượng HS là 1.500, nhưng phòng thư viện chỉ đủ sức chứa 80 người. Theo quy định, ở bậc tiểu học và THCS, mỗi năm sẽ được chi cho 6 - 10% ngân sách để đầu tư thư viện và thiết bị dạy học. Tuy nhiên, một chuyên viên phụ trách thiết bị Phòng Giáo dục quận Tân Bình, than thở: “Trên thực tế, ngân sách này chưa đạt tới mức trên. Hoặc nếu có đủ, chỉ là phần bề nổi, tức là có phòng thiết bị và thư viện, nội dung bên trong thì lại thiếu. Nhiều khi giáo viên cần bản đồ dạy môn Địa lý của NXB Giáo dục năm 2008 nhưng không có, đành dạy tạm bằng mấy bản đồ cũ, có khi còn không chính xác về ranh giới lãnh thổ. Tủ sách thư viện thì sách giáo viên, học sinh cần thì không thấy nhưng sách dư thừa, ít sử dụng lại quá nhiều…”. Ở bậc THPT, với những môn như hóa, lý, sinh, chương trình phân ban mới đòi hỏi rất nhiều tiết thực hành. Nhưng theo bà Quan Thục Nhàn, Phó hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất, THPT Hùng Vương (quận 5) thì thiếu trang thiết bị hỗ trợ thí nghiệm là tình trạng chung của nhiều trường hiện nay. Bà Nhàn chia sẻ thêm: “Trang thiết bị của một trường nhiều hay ít là phụ thuộc vào hỗ trợ của phụ huynh HS hoặc nguồn tiền khác mà đơn vị đó có được.” Hiện THPT Hùng Vương chỉ có ba máy vi tính phục vụ gần 3.000 học sinh! Nhân sự chuyên trách: Thiếu và yếu Trông coi thư viện được cho là “người canh cửa” kho tàng kiến thức của học sinh và giáo viên… Tuy vậy, những “người canh cửa” kiến thức này lại đang thiếu trầm trọng cả về chuyên môn lẫn số lượng. Hiện nay, nhiều trường cán bộ thư viện phải kiêm luôn vai trò giáo viên và quản lí thiết bị. Trong tổng số 447 nhân viên thư viện của TP HCM, số cán bộ chuyên trách chưa tới 1/3 và còn có đến 219 cán bộ kiêm chung quản lý thiết bị, trong khi hơn nửa trong số đó chưa hề qua đào tạo nghiệp vụ thư viện. Tình trạng này cũng diễn ra tương tự đối với cán bộ phụ trách thiết bị. Trong tổng số 452 cán bộ phụ trách thiết bị các trường tiểu học của TP HCM, có 237 cán bộ kiêm nhiệm (thư viện hoặc đứng lớp dạy một môn nào đó). So với bậc tiểu học, cán bộ phụ trách thư viện bậc THPT có phần ổn định hơn. Tuy nhiên, hiện nay, các THPT đang đau đầu vì không tìm đâu ra cán bộ phụ trách phòng máy tính, thiết bị và phòng thí nghiệm. Đơn cử, THPT Mạc Đĩnh Chi có 4 phòng máy vi tính với gần 200 máy, nhà trường phải thuê nhân viên quản lý phòng máy. THPT chuyên Lê Hồng Phong, nổi tiếng có phòng thí nghiệm quy mô, nhưng cũng không có một biên chế nào mà phải xoay sở kinh phí tìm nhân viên làm việc theo hợp đồng. Ông Nguyễn Hoàng Việt, Hiệu trưởng THPT Phú Nhuận nói: “Hiện tại phòng thí nghiệm các môn thường do chính giáo viên hoặc tổ trưởng bộ môn đó phụ trách. Trường tìm cán bộ quản lí phòng thiết bị, phòng thí nghiệm đã mấy năm nay mà chưa được”. Ông Nguyễn Thanh Tùng, chuyên viên Phòng GD quận 12 nói: “Với mức lương dưới hai triệu đồng/tháng, nhiều trường học đã phải “chia tay” quản thư liên tục vì mức thu nhập khó giữ chân họ với nghề”. Nguyễn Thủy