Trong những năm gần đây, các tỉnh khu vực duyên hải Nam Trung bộ được biết đến là những địa danh du lịch nổi tiếng trong và ngoài nước. Với tiềm năng và lợi thế phát triển hết sức to lớn, mà chủ đạo là du lịch nghỉ dưỡng, tham quan biển - đảo gắn với những nét văn hóa, di tích lịch sử độc đáo của các cộng đồng dân cư qua quá trình mở nước và dựng nước... nếu được định hướng đầu tư, phát triển một cách hợp lý thì đây sẽ là khu vực thu hút và là điểm đến lý tưởng đối với du khách thập phương trong tương lai không xa.

TỪ THẾ MẠNH CỦA BIỂN ĐẢO... Du lịch biển đảo vốn là thế mạnh của các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ. Trong đó, phải kể đến một số địa phương có bề dày trong phát triển du lịch biển, đảo như Nha Trang - Khánh Hòa, Phan Thiết - Bình Thuận, Quảng Nam, Đà Nẵng... Nha Trang - Khánh Hòa với nhiều vũng, vịnh, bãi tắm kín gió, thơ mộng và tuyệt đẹp. Nha Trang - một trong 29 vịnh đẹp của thế giới, từ lâu đã là điểm đến hấp dẫn đối với nhiều du khách trong và ngoài nước. Những bãi tắm thơ mộng trên vịnh Nha Trang, đảo Hoa Lan, Hòn Ngọc Việt, những Bãi Dài, dốc Lết, Đại Lãnh... những bãi tắm thoai thoải, sóng gió miên man làm mê hồn biết bao du khách. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng du lịch ngày càng hoàn thiện, những dịch vụ vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng được nâng cấp giúp cho Nha Trang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Không chỉ vậy, nơi đây đang trở thành thành phố của lễ hội, các sự kiện văn hóa, những cuộc thi sắc đẹp lớn trong nước và quốc tế... Ngày càng nhiều du khách quốc tế đến khu vực duyên hải Nam Trung bộ bằng đường biển Quảng Nam, Đà Nẵng là hai địa phương từ lâu cũng đã khẳng định được thương hiệu du lịch. Quảng Nam - Đà Nẵng xét về khoảng cách thì chỉ cách nhau chừng 30km, du khách đến Quảng Nam đều có thể đi tour tham quan Đà Nẵng và ngược lại. Vì vậy, việc liên kết tour du lịch Quảng Nam - Đà Nẵng luôn được các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch chú ý nhằm đa dạng hóa các hoạt động du lịch và thu hút du khách. Biển Đà Nẵng đã được tạp chí Forbes (Mỹ) bình chọn là một trong sáu bãi biển hấp dẫn nhất hành tinh với các tiêu chí sạch, đẹp, an toàn và văn minh. Bán đảo Sơn Trà là vùng sinh thái tự nhiên với dải rừng nguyên sinh rộng lớn, với nhiều bãi tắm hoang sơ, là nơi du khách có thể hòa mình vào với thiên nhiên rộng lớn... Du lịch biển Đà Nẵng - Quảng Nam được nhiều du khách thích thú không chỉ vẻ đẹp của biển trời, sự thân thiện của con người mà nơi đây không hề có nạn ăn xin, bán hàng rong, vé số... chèo kéo khách làm ảnh hưởng đến môi trường du lịch.Sa Huỳnh (Quảng Ngãi), Quy Nhơn (Bình Định) với những bãi cát dài ngập tràn ánh nắng và làn nước trong xanh của những Bãi Dài, Hải Giang của vùng biển Quy Hòa; những thắng cảnh nổi tiếng như ghềnh Ráng với bãi tắm Hoàng hậu thơ mộng - nơi dành riêng cho Hoàng hậu Nam Phương mỗi khi bà về đây tắm biển. Núi non và biển cả hòa quyện, tạo nên cảnh sắc bao la, hùng vĩ nhưng không kém phần thơ mộng. Từ sườn non, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát cả một vùng biển bao la phía đông thành phố Quy Nhơn và xa hơn là bán đảo Phương Mai với đầm Thị Nại như một bức tranh thủy mặc. Phú Yên - chủ nhà của Năm du lịch quốc gia 2011 - là địa phương được thiên nhiên ưu đãi và trở thành một trong những tỉnh có nhiều bãi tắm, danh lam thắng cảnh, di tích nhất trong các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ. Bên cạnh đó, nơi đây còn là vùng đất với nhiều di tích lịch sử, văn hóa... Phú Yên với bờ biển dài 190km, nhiều nơi khúc khuỷu, quanh co, núi - biển liền kề tạo nên nhiều vịnh, đầm mang vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ như: đầm Cù Mông, đầm Ô Loan - danh thắng cấp quốc gia với đặc sản nổi tiếng như sò huyết, cua huỳnh đế, hàu, rau câu... Vịnh Vũng Rô gắn liền với di tích lịch sử Tàu Không số và con đường huyền thoại Hồ Chí Minh trên biển. Vịnh Xuân Đài là một vịnh đẹp gắn liền nhiều sự kiện lịch sử liên quan đến vùng đất Phú Yên cũng như của cả nước. Vũng Lắm là thương cảng của Phú Yên trong quá khứ; đặc biệt, danh thắng gành Đá Đĩa nổi tiếng bởi hiện tượng địa chất hết sức độc đáo, kỳ lạ có một không hai ở Việt Nam... ...ĐẾN SỰ PHONG PHÚ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA Nói đến khu vực duyên hải Nam Trung bộ, không thể không nói tới nền văn hóa Chăm với những di tích còn sót lại của vương quốc Chămpa cổ cách đây hàng ngàn năm, đó chính là những đền tháp. Những đền tháp xuất hiện trải dài suốt dải đất duyên hải Nam Trung bộ từ Đà Nẵng cho tới Bình Thuận, cho thấy sự phát triển, thịnh vượng của vương quốc Chămpa cổ. Đến với vùng đất này, du khách không thể bỏ qua khu di tích đền tháp Mỹ Sơn (Quảng Nam) với khoảng 70 tháp lớn nhỏ được xây dựng liên tục trong suốt gần 1.000 năm (từ thế kỷ thứ IV đến đầu thế kỷ thứ XIV). Đây được cho là cụm đền tháp - di tích tôn giáo kỳ vĩ nhất, đặc trưng nhất của người Chămpa với nhiều phong cách kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu cho từng giai đoạn lịch sử của vương quốc Chămpa cổ. Đáng tiếc, do biến đổi khí hậu và thời gian cùng với sự tàn phá của chiến tranh, đến nay cụm di tích này chỉ còn khoảng trên 15 tháp và không tháp nào còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, dọc theo dải đất duyên hải Nam Trung bộ này, du khách có thể ghé vào chiêm ngưỡng, khám phá nhiều khu đền tháp còn khá nguyên vẹn tại Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Đặc biệt tại Bình Định - địa phương được xem là còn tồn tại nhiều đền tháp Chăm nhất với những đền tháp còn khá nguyên vẹn với vẻ đẹp cổ kính như tháp Đôi, tháp Dương Long, tháp Bình Lâm, tháp Bánh Ít, tháp Cánh Tiên... Bên cạnh đó, du khách có thể ghé lại Bảo tàng Chămpa tại thành phố Đà Nẵng để tìm hiểu một cách đầy đủ nhất về nền văn hóa Chămpa cổ, tại đây lưu giữ trên 2.000 hiện vật bằng đất nung, đá sa thạch và đồng quý hiếm và giá trị về vương quốc Chămpa cổ. Đây là bảo tàng duy nhất ở Đông Nam Á còn bảo tồn, lưu giữ được nghệ thuật điêu khắc Chămpa cổ. Ngoài ra, du khách có thể tham gia Lễ hội Tháp Bà Pônagar vào các ngày 20 - 23-3 (âm lịch) tại thành phố Nha Trang, Khánh Hòa; hòa mình vào không khí lễ hội với những điệu múa Chăm đặc sắc uyển chuyển nhịp nhàng theo từng giai điệu cùng tiếng kèn saranai trầm bổng. Đây là một trong những lễ hội lớn của quốc gia, hàng năm thu hút hàng trăm ngàn lượt du khách trong và ngoài nước tham gia. Ngoài bảo tàng và những di tích Chăm cổ kính, du khách không thể không ghé thăm Bảo tàng Quang Trung - nơi lưu giữ những hình ảnh chân thực về cuộc đời và binh nghiệp của ba anh em người hùng áo vải Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ và phong trào Khởi nghĩa Tây Sơn cuối thế kỷ 18. Được nghe về những câu chuyện đời thường, những trận đánh “huyền thoại” đã được ghi vào sử xanh, để lại danh tiếng muôn đời cho người anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ (1771-1789). Đến với vùng đất của vị vua áo vải cờ đào này, du khách còn được hòa mình vào những màn nhạc võ, tiếng trống trận xưa âm vang, được tận mắt chứng kiến những hậu duệ của người anh hùng áo vải xưa “múa roi đi quyền”. Một địa chỉ du lịch - văn hóa không thể không khám phá đó là phố cổ Hội An - một di sản văn hóa thế giới. Từ cuối thế kỷ 16, Hội An từng là trung tâm mậu dịch quốc tế trên hải trình thương mại đông - tây, là một thương cảng phồn thịnh nhất xứ đàng trong dưới triều đại các chúa Nguyễn bởi thương thuyền từ Nhật Bản, Trung Hoa, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan... thường xuyên đến đây buôn bán, trao đổi hàng hóa. Phố cổ Hội An được bảo tồn gần như nguyên trạng một quần thể kiến trúc cổ gồm nhiều công trình nhà ở, hội quán, đình chùa, miếu mạo, giếng cầu, nhà thờ tộc, bến cảng, chợ... và những con phố hẹp chạy ngang dọc tạo thành các ô vuông kiểu bàn cờ. Phố phường Hội An bao quát một màu cổ kính như một bức tranh trầm mặc mà sống động. Sự tồn tại của phố cổ Hội An là trường hợp duy nhất ở Việt Nam và cũng hiếm thấy trên thế giới. Đây được xem là một bảo tàng sống về kiến trúc và lối sống đô thị cổ! Đến với vùng đất duyên hải Nam Trung bộ, du khách sẽ có cơ hội hiểu thêm về dấu ấn lịch sử - văn hóa Sa Huỳnh (Quảng Nam), thành Hoàng Đế (Bình Định), núi Đá Bia (Phú Yên)... Và, khu di tích lịch sử để lại ấn tượng sâu đậm, xúc động nhất đối với du khách phải kể đến khu di tích - chứng tích lịch sử Sơn Mỹ (Quảng Ngãi) gắn với sự kiện lịch sử, sự tàn sát dã man của quân đội Mỹ đối với đồng bào ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Rạng sáng 16-3-1968, sau khi đổ bộ vào làng Sơn Mỹ, quân đội Mỹ đã tàn sát, giết hại 504 người dân trong làng mà chủ yếu là người già, phụ nữ và trẻ em. Sơn Mỹ giờ đây là một chứng tích chiến tranh tố cáo tội ác dã man nhất mà quân đội Mỹ đã gây ra cho nhân dân Việt Nam, gây căm phẫn và xúc động cho biết bao du khách. CẦN GẮN VỚI LIÊN KẾT VÙNG MIỀN Có thể khẳng định, du lịch duyên hải Nam Trung bộ tuy được ưu đãi về mặt tiềm năng nhưng sản phẩm du lịch chưa đi vào chiều sâu. Hầu hết các sản phẩm du lịch đều “xem xem” nhau - tập trung khai thác lợi thế dựa vào thiên nhiên để phát triển các sản phẩm du lịch liên quan đến biển - đảo như tắm biển, lặn biển, câu cá, ngắm san hô, các môn thể thao biển như môtô nước, diều bay... đồng thời, lấy thế mạnh là các sản vật - đặc sản từ biển như tôm, ghẹ, cua, mực, các loại cá... để thu hút du khách. Tuy nhiên, chẳng ai hết lần này đến lần khác đi du lịch chỉ để tắm biển rồi ăn hải sản (?! ). Điều này lý giải tại sao dù có lợi thế về tiềm năng du lịch biển nhưng du lịch duyên hải Nam Trung bộ vẫn chưa thực sự hấp dẫn. Một nhà kinh doanh du lịch tại Phú Yên trăn trở, tại sao các địa phương khác, các nước khác, họ không có tiềm năng như mình mà họ làm du lịch tốt thế? Còn mình tiềm năng không thiếu, cảnh quan môi trường có thừa vậy mà mỗi năm lèo tèo vài trăm ngàn lượt du khách. Du lịch duyên hải Nam Trung bộ ngoài một số địa phương như Bình Thuận, Khánh Hòa, Quảng Nam, Đà Nẵng đang dần khẳng định được thương hiệu về du lịch; tuy nhiên, xét cho cùng, sự phát triển du lịch, thu hút du khách của các địa phương này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có. Bên cạnh đó, một số tỉnh còn lại như Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận, dù được thiên nhiên ưu đãi về mặt tiềm năng, nhưng đến nay du lịch của các địa phương này vẫn chưa được trú trọng và vẫn ở thế “dậm chân tại chỗ”. Bên cạnh những khó khăn về vị trí địa lý, khó khăn về giao thông, hạ tầng cơ sở... thì điều đáng nói chính là công tác đầu tư chưa đúng hướng, chưa đưa ra được sản phẩm du lịch độc đáo; đồng thời, công tác tuyên truyền, quảng bá chưa được chú trọng. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng và nguồn nhân lực về ngoại ngữ đang là những hạn chế đáng lo ngại cho du lịch duyên hải Nam Trung bộ. Nhằm khắc phục những hạn chế này, nhiều địa phương đã xây dựng những phương án phát triển ngành du lịch trong thời gian tới. Trong đó, ngoài việc nâng cao chất lượng dịch vụ, sản phẩm du lịch, nâng cấp hạ tầng cơ sở, xây dựng môi trường du lịch xanh - sạch - đẹp, lành mạnh, thân thiện thì việc liên kết du lịch vùng miền đang trở thành vấn đề tất yếu cho du lịch duyên hải Nam Trung bộ. Bên cạnh việc liên kết vùng, thì liên kết giữa các địa phương trong tỉnh cũng hết sức cần thiết. Việc liên kết này hiện được ngành du lịch Quảng Nam làm hết sức hiệu quả khi liên kết các công ty lữ hành với các làng nghề truyền thống, các địa phương xây dựng các tour du lịch đồng quê, sông nước hết sức độc đáo, hấp dẫn, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, giữ chân du khách lưu trú dài ngày tại địa phương. Không chỉ liên kết tour giữa các địa phương trong tỉnh, lãnh đạo ngành đã xây dựng những tour liên kết với Đà Nẵng để đón một lượng lớn du khách quốc tế đến bằng đường biển, hàng không thông qua các cảng Đà Nẵng và hiện đang triển khai xây dựng tour liên kết với Quảng Ngãi đưa du khách tham quan, khám phá các danh lam, thắng cảnh giữa hai địa phương bằng đường biển. Nếu phối hợp tốt, đây sẽ là sản phẩm du lịch hết sức độc đáo, hấp dẫn trong tương lai.