(Toquoc) – Tại phiên thảo luận chiều 17/4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam, các đại biểu đã đặt ra nhiều câu hỏi yêu cầu Chính phủ làm rõ hơn dự án này, đặc biệt là vấn đề huy động vốn cho dự án.

Dự án “ngốn” hơn 55,8 triệu USD Theo tờ trình dự án đường sắt cao tốc Hà Nội – TP HCM của Chính phủ, đến năm 2030 nhu cầu hành khách trên hành lang vận tải Bắc – Nam sẽ là 534.000 hành khách/ngày, tương đương với 195 triệu hành khách/năm (chỉ tính tuyến liên tỉnh), tương ứng với tốc độ tăng trưởng bình quân năm đạt 6,59%. Trong khi đó, tới năm 2030, nếu không có đường sắt cao tốc, năng lực vận chuyển các loại phương tiện giao thông khác chỉ đạt khoảng 138 triệu hành khách/năm. Do đó, cần thiết phải có tuyến đường sắt cao tốc. Chính phủ cũng đưa ra bốn phương án đầu tư và dự tính phương án bốn với việc nâng cấp cấp tuyến đường sắt hiện tại để đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và hành khách đồng thời xây dựng mới tuyến đường sắt với tốc độ 300km/h chuyên chở hành khách. Tuyến đường sắt này sẽ có 27 ga, trong đó 25 ga dọc tuyến và hai ga đầu cuối. Với 1.570km chiều dài toàn tuyến, tàu sẽ chạy hết 5h38 phút từ Hà Nội vào TP. HCM và cần tới 4.170ha đất cùng với hơn 9.400 hộ cần tái định cư. (Ảnh minh họa) Đại diện cơ quan thẩm tra dự án - Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Chủ nhiệm Đặng Vũ Minh cho rằng, dự án cần làm rõ cơ sở lựa chọn xây dựng đường sắt cao tốc ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, bởi hiện, rất ít các nước trên thế giới áp dụng cách này, hay hiệu quả kinh tế tổng hợp của dự án trong cân đối chung giữa vốn đầu tư – lợi ích kinh tế do dự án mang lại. Ủy ban này cũng cho rằng cần chú ý tới tính khả thi của công tác quy hoạch, khả năng bảo đảm tiến độ thực hiện dự án, giá thành đầu tư, giá phương tiện cao, tính hợp lý trong dự toán vốn và phương thức huy động vốn, khả năng tham gia của các nhà đầu tư tư nhân và các biện pháp để bảo đảm an toàn cho các đoàn tàu cao tốc trong điều kiện thực tế ở Việt Nam. Ủy ban cũng yêu cầu Chính phủ cần phân tích đầy đủ nợ quốc gia của nước ta hiện nay và trong thời gian tới khi đầu tư dự án, làm sao đảm bảo nợ quốc gia luôn nằm trong tầm kiểm soát của Nhà nước. Nhiều vấn đề chưa rõ ràng trong dự án Đưa ra ý kiến đầu tiên tại phiên thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền tán thành về mặt chủ trương đầu tư dự án này nhưng ông yêu cầu: đây là dự án lớn, đầu tư trong thời gian dài. Vì thế, dự án cần làm rõ được thời gian đầu tư thích hợp trong từng thời điểm, phù hợp với khả năng của nền kinh tế đất nước. Cụ thể, dự lán cần làm rõ nhu cầu hành khách chọn phương thức di chuyển như thế nào, mức vé ra sao, phương thức nào sẽ phù hợp với từng thời điểm vận hành. Nếu được Quốc hội cho phép, dự án sẽ được thiết kế xây dựng từ năm 2012. Giai đoạn I: đến năm 2020 đưa vào khai thác đoạn Hà Nội – Vinh và đoạn Nha Trang – TP. HCM; Giai đoạn II: đến năm 2030 đưa vào khai thác đoạn Vinh – Đà Nẵng và hoàn thành tuyến vào năm 2035. Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Ksor Phước thì lo lắng tới nguồn lực thực hiện dự án, trong báo cáo chưa làm rõ. Vốn thì cần nhiều mà các lợi ích kinh tế do hoạt động này mang lại thì cũng chưa được nhiều và có xứng với tầm đầu tư hay không- ông Phước nhận xét. “Hiện chúng ta đang có nhiều dự án cấp bách cần vốn, rồi trước vấn đề biến đổi khí hậu, các vùng chịu ảnh hưởng cũng đang rất cần đầu tư mà chưa có tính toán chính thức nào. Ngoài ra, riêng ngành giao thông cũng đang đầu tư một loạt dự án lớn: giai đoạn II đường Hồ Chí Minh, mở rộng đường Hồ Chí Minh… cũng rất cần tiền” – ông Phước phân tích. Cũng theo ông Phước, với tốc độ thiết kế 300km/h nhưng số lượng ga lên tới 27, như vậy khoảng cách giữa các ga chỉ khoảng hơn 50km. Tàu vừa đạt vận tốc 300km/h thì lại phải dừng, vậy dự án đã tính toán số ga hợp lý chưa, trong khi cắt bớt số lượng ga cũng là giảm chi phí đầu tư. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận nêu ý kiến: “Dự án này gắn với quy hoạch hạ tầng giao thông chung như thế nào? Chỉ riêng việc nối giữa ga Ngọc Hồi vào trung tâm Hà Nội đã có vấn đề. Dự án sẽ không chạy vào trung tâm Hà Nội vào giờ cao điểm, vậy lượng khách sẽ giải quyết như thế nào hay lại có “đội ngũ” xe ôm, xe khách… đón khách” – ông Thuận nói. Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Hồ Nghĩa Dũng đã ghi nhận các ý kiến đóng góp. Bộ trưởng Dũng cũng thừa nhận có lo lắng về việc huy động vốn cho dự án “Hiện đã có một số nhà đầu tư tìm hiểu nhưng chúng ta phải đưa cho họ báo cáo dự án mà Quốc hội cho phép. Trên cơ sở đó họ mới thảo luận và cam kết vốn”. Được biết, dự án đường sắt cao tốc Bắc- Nam sẽ còn được đưa ra xem xét tại kỳ họp Quốc hội tới./. Song Đào