Đang có thực trạng “xài tiền sao cho hết chứ không phải xài tiền sao cho hiệu quả” ở các cơ quan tiêu tiền ngân sách.

Đối mặt với khó khăn thu ngân sách 2013 và 2014, hầu hết các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) phát biểu trong buổi họp tổ sáng 25-10 đều yêu cầu Chính phủ (CP) và tất cả các cơ quan, tổ chức có sử dụng ngân sách phải triệt để tiết kiệm hơn nữa. Thậm chí, kể cả trong lĩnh vực an ninh - quốc phòng, việc nào chưa cần thiết cũng cần cắt giảm luôn.

Tiền của dân hết!

Theo bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, Chủ tịch HĐND TP.HCM, QH cần yêu cầu CP báo cáo cụ thể về tiết kiệm chi, bàn bạc thật kỹ, cần thì ban hành riêng một nghị quyết. “Kinh tế thì khó khăn, đời sống người dân không đảm bảo, doanh nghiệp thì vật lộn để tồn tại, đóng góp từng xu cho ngân sách. Thế nhưng lãng phí vẫn rất lớn” - bà Tâm nói.

Bà Tâm dẫn ra hàng loạt ví dụ: “Các festival, lễ khởi công/khánh thành công trình... thì hoành tráng, mời biết bao quan chức. Nội thời gian bỏ ra đi dự những cái đó dành để suy nghĩ cho việc quốc gia có hơn không. Có hội nghị tổng kết ngành nho nhỏ, đón huân chương Lao động hạng Ba thôi cũng mời lãnh đạo bộ về. Tiền đâu ra? Tiền của dân hết!”.

Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm (TP.HCM) cho rằng trong khi doanh nghiệp, người dân tiết kiệm từng đồng thì chi tiêu ngân sách vẫn lãng phí rất lớn. Ảnh: ĐỨC MINH

Góp ý vào báo cáo về các chương trình mục tiêu quốc gia mà CP đang đề nghị gom lại, giảm bớt, bà Tâm cho biết qua giám sát, chương trình nào cũng chi rất lớn cho công tác bồi dưỡng, tập huấn, in tài liệu, hội thảo, tọa đàm. Rất nhiều hoạt động thực hiện dồn dập cuối năm chỉ với mục đích giải ngân, tiêu tiền cho hết. Ngay như chuyện nhà vệ sinh một trường phổ thông ở Quảng Ngãi đầu tư tới ngót 600 triệu đồng, sau khi báo chí phát hiện, thanh tra đã hạ quyết toán còn chưa tới một nửa. Đấy cũng là một kiểu “xài tiền sao cho hết chứ không phải xài tiền sao cho hiệu quả” - theo lời bà Tâm.

Không mua xe công, không xây trụ sở

Cùng quan điểm, ĐB Trần Du Lịch (TP.HCM) đề nghị hạ mức chi thường xuyên 2014 từ con số bằng 70% chi của 2013 - theo đề nghị của CP - xuống còn 50%, tức chỉ giữ lại tiền lương và các chi chính sách xã hội. Năm tới nhất quyết không mua xe công, không xây trụ sở.

Cụ thể hơn, ĐB Nguyễn Thành Tâm (Tây Ninh) yêu cầu chính QH cũng phải tiết kiệm. Chẳng hạn, hiện đang có dự án đề xuất tổ chức một kênh truyền hình riêng cho QH. Nay kinh tế khó khăn, nên dừng lại. Tương tự, bên quân đội đang triển khai thay đổi quân phục mẫu mới. Mỗi lần như thế lại tốn kém một chút. Vậy cần rà soát lại xem có thực sự cần thiết không? Thay quân phục thì quốc phòng có mạnh lên không?

“Những việc như thế, các ủy ban của QH chắc biết cả. Tôi đề nghị phải có ý kiến mạnh mẽ, ít ra là cảnh báo để QH biết mà cho ý kiến” - ông Tâm nói.

Giám sát kỹ để tránh thất thoát

Không chỉ yêu cầu phải tăng cường kiểm tra, rà soát, loại bỏ những khoản chi chưa cần thiết, nhiều ĐBQH cho rằng ngay cả những dự án cần tiếp tục rót vốn cũng phải giám sát kỹ để tránh thất thoát, tham nhũng. ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam) nói: “Lo nhất là sử dụng vốn trái phiếu CP sao cho hiệu quả. Chứ như hiện nay, tôi thấy ta làm 1 km đường ngốn 60 tỉ đồng, thậm chí 100 tỉ đồng. Như thế, có những đoạn, vốn đầu tư cao gấp 2,5 lần giá thế giới”.

Còn ĐB Đỗ Văn Đương (TP.HCM) cũng lưu ý: “Không thể trình dự toán bao nhiêu thì cấp bấy nhiêu. Cách đây hơn một tháng, có tin là làm cầu từ Đình Vũ tới Cát Hải, Hải Phòng dự kiến cần 11.000 tỉ đồng, trong khi có một cá nhân đứng ra nói làm đúng thiết kế như thế chỉ hết 1.000 tỉ đồng thôi!”. Với những dư luận như thế, cử tri cho rằng nếu chống tham nhũng tốt thì đất nước ta đã thay da đổi thịt gấp hai, ba lần hiện nay rồi.

Trước ý kiến, tâm tư của các ĐBQH, các vị lãnh đạo Nhà nước cũng bày tỏ lo ngại, trăn trở của mình. Ai cũng biết là thu ngân sách thấp, mà muốn duy trì tăng trưởng, hoàn thiện một bước hạ tầng cơ sở thì phải chấp nhận phát hành trái phiếu. Nhưng phát hành thế nào, sử dụng thế nào để có thể phát huy hiệu quả và trả nợ được là câu hỏi hóc búa.

Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng nói: “Giờ thu không đủ bù chi, không đủ để trả nợ thì phải vay. Mà vay không chỉ để đầu tư phát triển, mà còn để chi thường xuyên và đảo nợ. Phải tính kỹ rồi đây lấy tiền đâu trả nợ”.

Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng băn khoăn: “Phát hành trái phiếu CP là phải cân đối để sau con cháu chúng ta trả nợ như thế nào. Chúng ta phải đặt vấn đề phát triển cho phù hợp để cân đối trả nợ được. Thực tiễn chúng ta còn nhiều khó khăn, cần phải có bước tính để tăng trưởng bền vững”.

Mục tiêu tăng trưởng 5,8% có quá cao?

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP 5,8% cho năm 2014 là hợp lý, không quá cao, không quá thấp và cần phải đạt được. Tuy nhiên, Bộ trưởng KH&ĐT Bùi Quang Vinh, người có vai trò chính trong hoạch định chính sách kinh tế của CP lại rất băn khoăn. Dựa vào các đặc điểm tăng trưởng của nền kinh tế, Bộ KH&ĐT xây dựng hai phương án tăng trưởng cho 2014 là 5,8% và 6%. Sau đó bàn trong CP, chọn mức 5,8%. Nhưng ngay cả mức này cũng chỉ đạt nếu tổng đầu tư toàn xã hội ở mức ít nhất 30%. Muốn vậy, vốn đầu tư bằng ngân sách phải cỡ 234.000 tỉ đồng. Nhưng nay báo cáo ra QH tụt xuống còn 163.000 tỉ đồng. Như thế, dự báo tổng đầu tư toàn xã hội chỉ còn 26%-27%. Nếu thực sự như vậy sẽ không thể đạt được mục tiêu tăng trưởng 5,8%, thậm chí cố lắm chỉ đạt 5%.

Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên sáng 25-10, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh, người chịu trách nhiệm chính về mặt tài chính, ngân sách cho rằng vẫn còn có thể cố gắng. “Đúng là đầu tư phát triển từ ngân sách không nâng lên được. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn một số nguồn để có thể phát huy. Chẳng hạn ODA các nhà tài trợ cam kết 24 tỉ USD. Để khai thác được số vốn khổng lồ này, ngoài việc phải tìm nguồn đối ứng - có thể từ trái phiếu CP, chúng ta cần đổi mới cơ chế triển khai dự án. Bởi nếu giải phóng mặt bằng tốt, công tác chuẩn bị, phối hợp tốt thì sẽ giải ngân được” - ông Ninh nói.

Ngoài ra, cũng theo ông Ninh, nguồn lực trong xã hội và kể cả từ các nhà đầu tư quốc tế vẫn còn. Nếu có cơ chế phù hợp, ví dụ như đẩy mạnh hợp tác công-tư PPP thì vẫn có thể thu hút được lực lượng này vào đầu tư phát triển hạ tầng. “Tất nhiên, không phải dễ. Cái dễ ăn thì ta đã làm rồi. Giờ phải cần đoàn kết suy nghĩ xem còn gì để mở được không!”- ông nói.

NHÓM PHÓNG VIÊN