Xử lý nhà siêu mỏng, siêu méo ở Hà Nội bao năm qua vẫn được xem là vấn đề nan giải. Theo báo cáo của HĐND thành phố Hà Nội, cho đến thời điểm này, trong khi vẫn còn 174 trường hợp nhà, đất không đủ điều kiện diện tích để xây dựng hoặc đã xây thành những công trình có hình thù kỳ quái, làm xấu cảnh quan đô thị, nhưng chưa xử lý được, thì trên một số tuyến đường mới mở lại phát sinh thêm 442 nhà siêu mỏng, siêu méo(SMSM). Tại sao nhà SMSM lại phát sinh nhiều như vậy? Chẳng lẽ, chính quyền các cấp bó tay với tình trạng này?

Lâu nay, phương án vận động các hộ dân ở liền kề với hộ có diện tích không đủ điều kiện xây dựng hợp thửa, hợp khối vẫn được coi là phương án tối ưu nhất. Tuy nhiên, phương án này không phải lúc nào cũng gặp được sự đồng thuận từ hai phía người mua và người bán. Bởi người bán thường cho rằng, nếu ra mặt tiền, giá trị bất động sản của căn nhà phía trong sẽ tăng gấp bội, cho nên thường đưa ra mức giá trên trời. Trong khi hộ phía trong thì cho rằng, nếu không bán được cho mình, họ sẽ chẳng bán được cho ai khác, cho nên chỉ muốn mua phần đất cắt xén với giá rẻ. Đơn cử như trường hợp một hộ gia đình ở tổ 29, phường Quan Hoa, quận Cầu Giấy có bức tường rộng 1,7 m2 (dài 1m, rộng 14 cm) còn sót lại sau khi mở đường Nguyễn Văn Huyên kéo dài, đã "hét" giá 1 tỷ đồng. Tuy nhiên, gia đình liền kề lại là hộ nghèo, không đủ tài chính để mua, cho nên hiện giờ bức tường này vẫn tồn tại trên tuyến đường mới. Bên cạnh đó, Sở Xây dựng đã ban hành các văn bản pháp lý, văn bản hướng dẫn làm căn cứ để các địa phương thực hiện theo phương án thu hồi sử dụng vào mục đích công cộng, hợp thửa hợp khối, cải tạo chỉnh trang. Tuy nhiên, nhiều công trình rất khó xử lý vì chúng được xây dựng trước thời điểm 15-3-2005, đều là nhà hai, ba tầng kiên cố. Người dân đã ăn ở, kinh doanh và mưu sinh ổn định, cho nên rất khó thuyết phục họ thực hiện các phương án. Sắp tới, các tuyến đường vành đai 1, đoạn Nguyễn Khoái - Ô Đống Mác và đoạn Hoàng Cầu - Láng Hạ, tuyến vành đai 2, đoạn từ Tôn Thất Tùng đến Ngã Tư Sở thi công, nếu như công tác quản lý trật tự xây dựng không được làm sát sao, chắc chắn sẽ phát sinh nhiều công trình SMSM, làm xấu cảnh quan đô thị.

Để khắc phục tình trạng này, mới đây, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 16/2015/QĐ-UBND, sửa đổi, bổ sung một số quy định xử lý các trường hợp đất không đủ điều kiện xây dựng dọc theo các tuyến giao thông. Cụ thể, diện tích đất sau thu hồi được sử dụng vào mục đích lập dự án công cộng, có xây dựng tường rào ngăn cách với đất của các hộ liền kề phía trong. Các hộ bị thu hồi đất sẽ được đền bù theo quy định của thành phố. Tổ chức, cá nhân sử dụng đất liền kề có nhu cầu sử dụng đất để hợp thửa thì được xem xét giao đất theo giá thị trường. Các quận, huyện, thị xã có trách nhiệm kiểm tra, xem xét, đề xuất giải quyết từng trường hợp cụ thể. Như vậy, trách nhiệm xử lý nhà SMSM được thành phố giao cho chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, công tác đầu tư xây dựng tuyến giao thông mới cần kết hợp chặt chẽ với công tác thiết kế, chỉnh trang đô thị và quản lý kiến trúc, cấp phép xây dựng. Các trường hợp đất không đủ điều kiện xây dựng, nằm ngoài chỉ giới làm đường cần thu hồi, lập dự án đồng thời với dự án xây dựng tuyến giao thông, áp dụng theo đúng quy định đền bù, GPMB của thành phố để tạo sự công bằng cho các hộ dân, đồng thời phải có chế tài xử lý những trường hợp cố tình không chấp hành. Có như vậy mới ngăn chặn triệt để tình trạng nhà SMSM.

HẢI CHI