Bài 2: Giành lại thị phần

Quay trở lại phát triển thị trường trong nước đang là hướng đi của nhiều DN xuất khẩu. Song, điều này không hoàn toàn dễ dàng khi DN trong nước không chỉ phải đương đầu với những đối thủ có tiềm lực về tài chính, công nghệ hiện đại, trình độ quản lý tiên tiến,... mà còn phải đối phó với tình trạng hàng lậu, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tràn ngập trên thị trường.

Chú trọng thị trường nội địa

Các DN dệt may, da giày đã khẳng định được uy tín, vị thế trên trường quốc tế, với doanh thu trung bình hằng năm lên tới hàng chục tỷ USD. Tuy nhiên, khi DN quay về thị trường trong nước lại vấp phải sự cạnh tranh gay gắt đến từ các DN nước ngoài. Chiến lược “trọng xuất khẩu, bỏ rơi sân nhà” đã vô tình tạo điều kiện cho các DN nước ngoài dễ dàng thâm nhập và chiếm lĩnh thị trường nội địa. Đề cập tới vấn đề này, Giám đốc Công ty TNHH giày Tuấn Việt (Đồng Nai) Trần Văn Tắc cho biết, thị trường trong nước trước đây quá nhỏ, kinh tế kém phát triển và người dân thường xuyên đi giày chưa phổ biến. Cùng với đó, thói quen sính hàng ngoại của người Việt Nam đã tạo điều kiện để DN nước ngoài chiếm lĩnh thị trường. Mặc dù vậy, DN sẽ không đời nào chịu từ bỏ thị trường trong nước. Đến nay, công ty đã xuất khẩu sản phẩm sang 40 quốc gia trên thế giới, với kim ngạch đạt gần 20 triệu USD. So với xuất khẩu, số lượng giày tiêu thụ trên thị trường nội địa ở mức khá nhỏ, chỉ đạt 100 nghìn đôi, với tổng trị giá 27 tỷ đồng/năm. Cũng theo ông Tắc, với phương châm “chữa cháy” bằng cách “tăng bán hàng nội địa”, công ty phấn đấu đến năm 2020, sẽ đạt số lượng tiêu thụ một triệu đôi/năm. Còn Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Giày Thượng Đình Nguyễn Thị Thục Oanh chia sẻ, công ty đang đầu tư thiết kế, phát triển sản phẩm chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu của giới trẻ, học sinh, sinh viên,… Với hơn 30 đại lý phân phối sản phẩm trên toàn quốc, chắc chắn sẽ đẩy mạnh doanh thu của công ty lên cao hơn trong những năm tới. Doanh thu nội địa 10 tháng qua của Thượng Đình đã đạt gần 200 tỷ đồng, tăng 4,8% so cùng kỳ năm 2014.

Không chỉ da giày, mấy năm gần đây các DN dệt may cũng tích cực đẩy mạnh phát triển thị trường nội địa. Trưởng phòng ma-két-tinh (Tổng công ty May 10) Bùi Đức Thắng cho biết, cạnh tranh trong ngành dệt may đang ngày càng gay gắt, không chỉ với các đối tác bên ngoài mà ngay cả trong ngành. Muốn trụ vững và phát triển, không còn con đường nào khác, DN phải đầu tư các thiết bị hiện đại, nghiên cứu, phát triển sản phẩm, kể cả làm các đơn hàng đơn lẻ, phục vụ thị hiếu thời trang của đông đảo người tiêu dùng. Hiện, công ty đang chú trọng vào các đối tượng khách hàng như doanh nhân thành đạt, cán bộ, công nhân viên chức, may đồng phục cho các tổng công ty nhà nước và hướng tới thị trường nông thôn. Doanh thu thị trường nội địa của công ty năm 2015 ước đạt khoảng 170 tỷ đồng (tăng 50 tỷ đồng so với năm 2014).

Tương tự, Phó Tổng Giám đốc thường trực Tổng công ty May Đức Giang Phạm Thanh Tùng khẳng định, với mục tiêu doanh thu 6.000 tỷ đồng và xuất khẩu đạt 250 triệu USD vào năm 2020, toàn bộ hệ thống của Tổng công ty đang từng bước thực hiện chiến lược đề ra. Việc cho ra đời các thương hiệu mới, với các thiết kế đặc trưng như S.Pearl, HeraDG trong năm 2014, VNU trong năm 2015 bên cạnh các nhãn hàng quen thuộc như Paul Downer, DGC, Dugarco Colection, Forever Young đã góp phần đẩy mạnh doanh thu hàng đồng phục và thời trang của DN đạt hàng trăm tỷ đồng mỗi năm (năm 2015, ước đạt 400 tỷ đồng). Ngoài ra, với việc tiếp tục mở thêm nhiều phòng trưng bày sản phẩm trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh, thành phố, sẽ đưa sản phẩm có phong cách đa dạng, phù hợp tới nhiều đối tượng khách hàng, qua đó tăng sức cạnh tranh của DN trên thị trường nội địa.

Xây dựng sản phẩm, thương hiệu chuyên biệt

Bên cạnh những thương hiệu có uy tín như: May 10, Đức Giang,... gần mười năm trở lại đây, ngành dệt may Việt Nam chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của thương hiệu Canifa trên thị trường nội địa bằng cách tập trung vào các dòng sản phẩm đơn giản, phục vụ số đông khách hàng. Qua đó, đã tạo được lợi thế sản xuất với số lượng lớn, vừa bảo đảm giá thành sản xuất thấp vừa cho chất lượng ổn định và đem đến khách hàng những sản phẩm chất lượng với giá thành hợp lý. “Ngành thời trang đòi hỏi sự sáng tạo thường xuyên, liên tục, vì vậy DN phải đầu tư nhiều vào khâu nghiên cứu và phát triển sản phẩm để đem đến cho khách hàng những sản phẩm đa dạng phục vụ nhu cầu ngày càng cao của thị trường” - Giám đốc điều hành Công ty Hoàng Dương Đoàn Thị Bích Ngọc khẳng định.

Thị trường trong nước trong thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực, người dân thay đổi khá nhanh trong thói quen tiêu dùng theo hướng quan tâm, lựa chọn hàng Việt Nam, rất thuận lợi cho DN đẩy mạnh khai thác, phát triển thị trường trong nước. Tuy nhiên, để chiếm lĩnh thị trường một cách bền vững, DN cần có quá trình chuẩn bị dày công, với các chiến lược, hướng đi bài bản, tránh để rơi vào tình trạng muộn màng như suốt thời gian qua. Tổng Giám đốc Công ty TNHH Giày Nam Bình Nguyễn Quang Vũ khẳng định, thị trường nội địa rất hấp dẫn, với hơn 90 triệu dân, hằng năm có thể tiêu thụ cả trăm triệu đôi giày, dép; chỉ cần chiếm một phần nhỏ của thị trường này cũng đủ cho DN sản xuất quanh năm. Do đó, công ty đã đầu tư máy móc, dây chuyền hiện đại để sản xuất giày thể thao thương hiệu Prowin. Đến nay, doanh thu nội địa hằng năm của DN đạt hơn 60 tỷ đồng, chiếm hơn 70% tổng doanh thu của công ty. Trong năm 2015, công ty dự kiến sản xuất và tiêu thụ 500 nghìn đôi giày tại thị trường trong nước (hiện đã tiêu thụ hơn 300 nghìn đôi). Chú trọng đầu tư công nghệ, nghiên cứu phát triển mẫu mã, tập trung sản xuất những sản phẩm đẹp, chất lượng tốt, với giá thành phù hợp. Bằng những bước đi này, đặt mục tiêu kế hoạch doanh số hằng năm tăng 30% và tham vọng tới năm 2018, giày da thể thao Prowin sẽ “phủ kín” thị trường trong nước.

Bên cạnh việc tích cực đầu tư, nghiên cứu, thiết kế mẫu mã nhằm nâng cao chất lượng, tăng sức cạnh của sản phẩm trên thị trường, không ít DN tỏ ra băn khoăn trước hệ thống phân phối sản phẩm trong nước. Các cửa hàng trong nước đòi chiết khấu quá cao, chưa kể các chi phí khác khiến DN tỏ ra ít mặn mà với thị trường nội địa. Do đó, để DN trong nước cạnh tranh được với các sản phẩm nước ngoài, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ quảng bá, giới thiệu, bán sản phẩm; ổn định chính sách ở trung hạn, thậm chí dài hạn, như tăng lương, bảo đảm an sinh xã hội cho công nhân và các ưu đãi về thuế, đầu tư, công nghiệp hỗ trợ, đăng ký bản quyền...

Chính vì vậy, để thúc đẩy phát triển thị trường, không chỉ ở khía cạnh DN, Nhà nước cũng phải chung tay vào cuộc mới mong đạt thành công. Mặt khác, xây dựng thành công thương hiệu, nâng cao giá trị gia tăng cần phải có quá trình bền bỉ, không thể nóng vội. Do vậy, các cơ quan quản lý cần khuyến khích DN tìm thị trường ngách, thị trường bán lẻ. Đồng thời, xây dựng nhiều dòng sản phẩm, thương hiệu khác nhau, từ đó đề ra các chiến lược đáp ứng từng phân khúc thị trường.

Nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường nội địa, không còn cách nào khác, các DN phải liên tục đổi mới, cả về phương thức quản lý lẫn hệ thống máy móc, thiết bị, đồng thời tập trung nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm. Đặc biệt, khi Việt Nam chính thức tham gia TPP và các hiệp định thương mại tự do khác, chắc chắn mức độ cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt hơn. Do đó, DN phải chủ động khâu nguyên liệu và có đội ngũ lao động tay nghề giỏi, mới đủ sức bền trong “cuộc chiến” giành lại thị trường.

Thời gian gần đây, hàng hóa nhập lậu theo đường tiểu ngạch từ Trung Quốc, Thái-lan tràn vào Việt Nam nhiều, do không phải chịu thuế khiến sản phẩm thường có giá rẻ, DN trong nước rất khó cạnh tranh. Bên cạnh đó, công tác quản lý quyền sở hữu trí tuệ chưa được tốt, việc vi phạm bảo hộ thiết kế diễn ra tràn lan làm DN nản lòng. Tiếp đến, hàng loạt các rào cản về thủ tục hành chính, ưu đãi thuế,… đã tạo ra sự bất bình đẳng, cạnh tranh không sòng phẳng giữa các DN.

ĐẶNG PHƯƠNG DUNG Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas)

--------------------------

(*) Xem Báo Nhân Dân số ra ngày 2-12-2015.

Bài và ảnh: HOÀNG ANH, LÊ THẨM và TRỊNH BÌNH