QĐND - “Với những gì tôi đã chứng kiến khi còn là một chuyên gia ở Việt Nam, trong những năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ, tôi có thể khẳng định, tình hữu nghị Việt – Trung là tình hữu nghị đặc biệt, đã được thử thách qua khói lửa của các cuộc kháng chiến chống đế quốc, thực dân".

Trên đây là phát biểu của bà Mông Nghị, một cựu chuyên gia Trung Quốc đã từng sang giúp Việt Nam những năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ trong chiều 2-9, tại Trụ sở Bộ Quốc phòng, khi bà cùng Đoàn đại biểu đại biểu Hội hữu nghị đối ngoại nhân dân Trung Quốc đến thăm Bộ Quốc phòng và được Thượng tướng Bùi Văn Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam tiếp thân mật. “Tại sao tôi lại nói thế ư? Tôi xin kể hai câu chuyện”, bà Mông Nghị xúc động kể: “Tôi tới Việt Nam khi tròn 16 tuổi. Nhận nhiệm vụ ở một đại đội pháo cao xạ, bảo vệ các mục tiêu quan trọng của khu công nghiệp Thái Nguyên. Một kỷ niệm sâu sắc, cho đến giờ tôi vẫn không thể quên. Năm 1967, khi ấy Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc Việt Nam với nhiều loại máy bay ném bom. Đại đội tôi hôm đó bị giội bom tơi bời. Thương vong của chúng tôi là rất lớn. Hiểu rõ hoàn cảnh của chúng tôi, một đơn vị của Việt Nam đóng quân bên cạnh đã lao ngay sang để trợ giúp. Họ lao cấp cứu thương binh, sơ tán vũ khí, đạn dược…Trong lúc cứu chúng tôi, bom Mỹ vẫn nổ. Một thương binh Trung Quốc đang nằm trên miệng hầm, tính mạng đã có thể không còn khi một quả bom đang lao thẳng xuống. Tôi chưa biết phải làm thế nào, thì nhanh như cắt, một đồng chí bộ đội Việt Nam đã lao ra, lấy thân mình che cho đồng chí Trung Quốc. Đồng chí Trung Quốc ấy nay còn sống và ông nói lại với tôi: Điều tôi day dứt nhất là chưa tìm lại được ân nhân của mình, không biết đồng chí đó còn hay mất”. Như chưa dứt mạch xúc động của mình, bà Mông Nghị tiếp tục kể câu chuyện thứ hai: “Cũng trong năm 1967, hôm ấy, một xe vận tải Trung Quốc đang trên đường chở hàng tới nơi tập kết. Trên đầu là máy bay Mỹ, nhưng lái xe không biết. Trước hoàn cảnh có thể "làm mồi" cho bom Mỹ, 9 cháu nhỏ Việt Nam đã dũng cảm lao ra hướng dẫn cho xe vào trú ẩn an toàn ở một hầm gần đó. Khi xe vừa vào nơi trú, máy bay Mỹ trút bom ầm ầm. Người lái xe khi được an toàn rồi lại hốt hoảng. Mấy đưa trẻ đâu rồi? Phải tìm chúng. Và anh lái xe lao ra, tìm thấy lũ trẻ trong một căn hầm khác. Ôm lấy chúng và nói: Chúng ta đã cứu nhau”. Cũng như câu chuyện của bà Mông Nghị, nhiều câu chuyện cảm động khác cũng đã được các cựu chuyên gia Trung Quốc bồi hồi kể lại. Cựu Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Trương Đức Duy cho rằng trong những lúc hai nước còn khó khăn, sự ủng hộ lẫn nhau đã đến từ cả hai phía. Trong những lúc Trung Quốc gặp khó khăn, Việt Nam cũng đã từng cử chuyên gia sang Trung Quốc làm nhiệm vụ. Vì vậy, trước khi các chuyên gia Trung Quốc sang Việt Nam, Chủ tịch Mao Trạch Đông cũng đã từng dặn dò: "Các đồng chí sang Việt Nam, đừng coi như đi giúp người ta, mà đó là sự giúp đỡ lẫn nhau". Trong không khí thân mật, thắm tình đồng chí, Thượng tướng Bùi Văn Huấn đã lắng nghe, chia sẻ với các đại biểu Trung Quốc. Thượng tướng khẳng định, Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân Việt Nam mãi khắc ghi công ơn của bạn bè quốc tế, của Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc, đã không tiếc máu xương, của cải vật chất, hết lòng ủng hộ, giúp đỡ Việt Nam trong những giờ phút gian khó nhất. Ngày nay, mối tình hữu nghị đó ngày càng được Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước tiếp tục vun đắp phát triển theo phương châm 16 chữ và 4 tinh thần tốt mà lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước đã xác định. Thượng tướng Bùi Văn Huấn cũng đề nghị các cựu chuyên gia Trung Quốc tiếp tục tuyên truyền, phổ biến rộng rãi hơn nữa những tấm gương, những câu chuyện cảm động về tình hữu nghị giữa hai nước tới giới trẻ, nhằm tiếp tục bồi đắp, xây dựng tình đoàn kết, hữu nghị giữa hai dân tộc. Thay mặt lãnh đạo Bộ Quốc phòng Thượng tướng Bùi Văn Huấn chuyển lời mời của Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tới các cựu chuyên gia, những người có công với cách mạng Việt Nam tới thăm Việt Nam trong một ngày gần nhất. Bài và ảnh: XUÂN HÒA