“Mình mới lên làm giám đốc gần một năm nay nên không biết công lao của ông Nguyễn Quang Mỹ đối với Vườn như thế nào cả”. Đó là trả lời của ông Lê Thanh Tịnh, giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia (VQG) Phong Nha-Kẻ Bàng, liên quan đến việc GD TSKH Nguyễn Quang Mỹ, người có công lớn với di sản thiên nhiên thế giới vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng (Quảng Bình) qua đời nhưng lãnh đạo Vườn quốc gia này không có vòng hoa kính viếng.

“Bữa trước thì có người mô đó nói loáng thoáng với mình ông Nguyễn Quang Mỹ mất. Mình biết ông Nguyễn Quang Mỹ là người Ba Đồn, anh của ông Lập (nhà văn Nguyễn Quang Lập), ông Vinh (nhà văn Nguyễn Quang Vinh). Mình biết ở góc độ đó. Cũng biết loáng thoáng có tham gia gì đó trong hội hang động. Do mình không biết, không nghe ai đề xuất chi cả nên đâm dở đi”, ông Tịnh nói qua điện thoại.

Ông Đặng Đông Hà, phó giám đốc kiêm người phát ngôn của di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha-Kẻ Bàng cũng bày tỏ qua điện thoại: “Đây là điều sơ suất, là điều đáng tiếc, đúng là lỗi của vườn. Thầy Mỹ có vai trò lớn đưa đội thám hiểm hang động Hoàng gia Anh mấy chục năm trước vào với Phong Nha-Kẻ Bàng. Anh Tịnh (giám đốc) mới lên có thể không biết được điều này và bây giờ thấy ân hận thật sự. Vừa cá nhân và vừa cả Vườn mình thấy thật sự đáng tiếc khi không đến viếng hoặc phúng điếu GS Nguyễn Quang Mỹ”.

Hiện Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng vẫn lúng túng trong cách ứng xử này với cố giáo sư Nguyễn Quang Mỹ, vẫn không biết sẽ cử người hay nhờ người đến viếng hương tại nhà sau lễ truy điệu và an táng hay không.

Nhà văn Nguyễn Quang Vinh, em trai của GS Nguyễn Quang Mỹ tiết lộ trên trang facebook của mình rằng: “Năm 2013, kỷ niệm 10 năm Phong Nha-Kẻ Bàng đón Bằng Di sản thế giới, anh Mỹ đã ốm nặng, nằm liệt, mắt mù vì tai biến tiểu đường, người ta cũng chẳng ngó ngàng chi, thậm chí trong diễn văn kỷ niệm, tỉnh cũng không nhắc đến anh dù chỉ một câu, thì chuyện không có mặt ở đám tang cũng dễ hiểu…”.

Ông cũng viết thêm: “Gia đình có thể nói rõ ràng điều này trước vong linh ANH: Không có sự nỗ lực và uy tín của anh Cả, không có Di sản thế giới Phong Nha- Kẻ Bàng, tới lúc này cũng không thành Di sản, và sau đó, cả Động Thiên đường (do tập đoàn Trường Thịnh đang khai thác) cũng không có trong bản đồ du lịch trong nước và thế giới, cũng không có luôn địa chỉ du lịch mạo hiểm Động Sơn Đoòng”.

GS Nguyễn Quang Mỹ trong một chuyến nghiên cứu hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Trong điếu văn do giáo sư tiến sĩ Phan Tấn Nghĩa, hiệu phó trường đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội đọc tại lễ truy điệu GS. TS Nguyễn Quang Mỹ viết: "Tên tuổi của GS.TSKH Nguyễn Quang Mỹ được người ta biết đến nhiều bắt đầu từ năm 1997, tại Đồng Hới, Quảng Bình, trong một hội thảo khoa học, ông đứng ra tuyên bố những số liệu chấn động giới khoa học về danh thắng Phong Nha - Kẻ Bàng. Với những cái nhất mà ông chỉ ra: vùng đá vôi có tuổi địa chất già nhất (300 - 400 triệu năm), rừng nguyên sinh rộng nhất hơn 20 vạn ha, cửa hang cao và rộng nhất, dòng sông ngầm xuyên núi dài nhất, Phong Nha - Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới năm 2003. Đây là một tin vui tuyệt vời đối với các nhà nghiên cứu hang động như GS. Nguyễn Quang Mỹ và với nhân dân Việt Nam.

Chính nhờ những chuyến khảo sát ấy, rồi sự công nhận của UNESCO, hàng chục bài báo được công bố trên thế giới, cuốn hút nhiều du khách và nhà nghiên cứu tới Phong Nha - Kẻ Bàng.

Theo Ban quản lý di tích động Phong Nha, mỗi năm có hàng trăm ngàn lượt du khách đến tham quan. Phong Nha - Kẻ Bàng được bạn bè nhiều nước trên thế giới biết đến, Việt Nam có thêm một danh lam thắng cảnh, một khu du lịch nổi tiếng, đó là nhờ một phần đóng góp tích cực của GS. Nguyễn Quang Mỹ - chuyên gia về hang động học, người đã dành nhiều công sức, tâm huyết cho ngành khoa học này....".

Đó là những gì mà điếu văn đọc trước hương hồn người thấy giáo nhân dân của Trường đại học quốc gia Hà Nội nhấn mạnh. Những ai chưa biết về vị giáo sư tài ba, khiêm nhường này có thể biết được qua những nét phác họa qua lời tiễn biệt này.

Tin, ảnh: Quốc Nam