(CL)- Công ty Ý Minh ký hợp đồng hợp tác kinh doanh 51 toa xe với Công ty Vận tải Hàng hóa đường sắt với mong muốn cùng phát triển, nhưng đâu ngờ “nửa đường đứt gánh”?

51 toa xe trị giá 30 tỷ đồng của Công ty Ý Minh đang đứng trước nguy cơ trở thành đống sắt vụn. Ngày 16/12/2008, Công ty TNHH Thương mại và vận chuyển hàng hóa Ý Minh (Công ty Ý Minh) ký hợp đồng hợp tác kinh doanh 51 toa xe HH (loại toa xe chuyên dùng chở quặng) với Công ty Vận tải Hàng hóa đường sắt (Thuộc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam). Theo hợp đồng này, Công ty Ý Minh bỏ ra 30 tỷ đồng để mua 51 toa xe HH để vận chuyển quặng Apatít phục vụ cho sản xuất phân bón trong nước. Mọi thủ tục về nhập khẩu, đăng kiểm cũng như các quy định của ngành đường sắt đều được Công ty Ý Minh thực hiện nghiêm túc; thời gian thực hiện hợp đồng hợp tác kinh doanh trên là 12 năm; Sau 10 năm kể từ ngày 51 toa xe trên đưa vào kinh doanh khai thác, Công ty Ý Minh chuyển giao quyền sở hữu 51 toa xe này cho Đường sắt Việt Nam không kèm bất cứ điều kiện nào và được quyền ưu tiên khai thác tiếp theo hay nói cách khác, Công ty Ý Minh sẽ “biếu không” 51 toa xe cho Đường sắt Việt Nam. Trong thời gian khai thác 12 năm thì 10 năm đầu lợi nhuận thu được thì phía Đường sắt hưởng 70%, Công ty Ý Minh hưởng 30%; hai năm cuối cùng lợi nhuận thu được, phía được phía Đường sắt hưởng 75%, Công ty Ý Minh hưởng 25%. Chi phí nghiên cứu dự án khả thi, các chi phí sửa chữa lớn, sửa chữa nhỏ nhà đầu tư phải chịu chi phí 100%. Ngày 16/2/2009, 51 toa xe của Công ty Ý Minh đã được đưa vào khai thác, vận chuyển hàng hóa. Đánh giá bước đầu về dự án trên, ngày 24/2/2009, Công ty Vận tải Hàng hóa đường sắt có công văn số 245/BC-CTH gửi ông Tổng Giám đốc Tổng Công ty đường sắt Việt Nam khẳng định: “51 toa xe của Công ty Ý Minh có số hiệu đăng ký mới là YM- 051 đến YM- 101, đưa vào khai thác từ ngày 16/2/2009, hiện đang vận chuyển quặng Apatít từ ga Xuân Giao đến ga Lâm Thao đã thực hiện đúng tuyến vận chuyển như dự án ban đầu đặt ra, góp phần tăng cường năng lực vận chuyển quặng Apatít, bước đầu dự án đã thực hiện được mục tiêu đề ra...” Hoạt động kinh doanh giữa hai đơn vị đang xuôi chèo mát mái là vậy, “bỗng dưng” ngày 1/10/2009, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam ra lệnh dừng 51 toa tàu của Công ty Ý Minh không cho chuyên chở quặng Apatít với lý do: “Đây là ngành hàng truyền thống của ngành đường sắt (?)”. “Lệnh” dừng sử dụng toa xe của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đối với Công ty Ý Minh như trên, vô tình đẩy 51 toa xe của Công ty Ý Minh vừa đầu tư 30 tỷ đồng đứng trước nguy cơ trở thành đống sắt vụn. Điều bất bình thường của việc làm trên đó là, loại toa xe HH của Đường sắt Việt Nam hiện nay quá cũ nát và thiếu hàng vạn toa xe/năm; vốn đầu tư của Công ty Ý Minh bỏ ra quá lớn mà không thu hồi được. Thêm nữa, nhu cầu tiêu thụ quặng để sản xuất phân bón rất lớn (1,9 triệu tấn/năm, trong khi năng lực ngành đường sắt chỉ vận chuyển được 1,2 triệu tấn/năm). Chưa hết, việc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam “bỗng dưng” lệnh dừng 51 toa tàu của Công ty Ý Minh không cho chở quặng Apatít đã vi phạm nghiêm trọng hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa hai đơn vị. Bởi tại văn bản số 1927/ĐS-KHTK ngày 5/9/2008, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã ủy quyền cho Công ty Vận tải hàng hóa đường sắt đàm phán ký hợp đồng hợp tác kinh doanh trên. Mặt khác, điểm 6, Điều 84 Luật Đường sắt Việt Nam đã quy định: “Trong kinh doanh đường sắt không được có các hành vi phân biệt đối xử sau đây: Đưa ra điều kiện trái pháp luật để không cho doanh nghiệp tham gia kinh doanh đường sắt...”. Trong đơn kêu cứu gửi về tòa soạn Báo điện tử Công luận, ông Vũ Văn Kiều, Giám đốc Công ty Ý Minh cay đắng cho biết: “Công ty chúng tôi thiết nghĩ việc xã hội hóa các lĩnh vực kinh doanh trên cơ sở tuân thủ luật pháp của nhà nước, các bên cùng có lợi. Sự phân biệt đối xử của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đối với Công ty chúng tôi là không công bằng, không bình đẳng, vi phạm luật pháp; không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho Công ty Ý Minh mà còn thiệt hại nghiêm trọng cho ngành đường sắt Việt Nam nói chung”. Báo điện tử Công luận sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này khi có diễn biến mới. Vũ Văn Tiến