Tổng thống Mỹ Barack Obama đã bắt đầu chuyến công du khu vực Châu Á - Thái Bình Dương từ ngày 11/11 với việc tổ chức và chủ trì Thượng đỉnh Diễn đàn APEC 19 tại Honolulu, Hawaii.

Ngay trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị của Tổng thống nước chủ nhà, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã thể hiện vai trò hết sức nổi bật trong chiến lược của Washington hiện nay. Ông Obama nhấn mạnh “Khu vực châu Á - Thái Bình Dương đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ. Chúng tôi coi khu vực này là ưu tiên hàng đầu vì Hoa Kỳ sẽ không thể tăng trưởng kinh tế, mở rộng các cơ hội và giảm thất nghiệp nếu không có một châu Á - Thái Bình Dương phát triển thành công.”

Kéo dài trong 9 ngày (từ 11-19/11) với ba chặng dừng chân tại Hawaii, Australia và Indonesia, chuyến công du châu Á lần này của ông Obama được dư luận hết sức quan tâm. Về mặt kinh tế, Washington coi đây như là một trong các nỗ lực của chính quyền nhằm thúc đẩy kinh tế trong nước phát triển và tạo thêm nhiều việc làm mới; về mặt chính trị, đây được xem là sự tái khẳng định vị thế của Hoa Kỳ tại khu vực phát triển năng động hàng đầu thế giới này.

“Lượng xuất khẩu của Mỹ đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương là một yếu tố hết sức quan trọng trong kế hoạch tăng gấp đôi lượng hàng hóa xuất khẩu của Hoa Kỳ trong vài năm tới của ông Obama”, Ben Rhodes, Phụ tá Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ đã phát biểu với báo giới hôm 9/11, “Trên thực tế, gần như tất cả các nỗ lực mà chúng ta dự định tiến hành liên quan đến mục tiêu tăng cường lượng xuất khẩu đều liên quan đến khu vực này của thế giới… Do đó, tôi nghĩ rằng khi thấy ông Obama công du châu Á - Thái Bình Dương, người dân Hoa Kỳ sẽ cho rằng ông đang muốn tăng việc làm và hỗ trợ cho các doanh nghiệp Mỹ”. Rhodes cho biết thêm: “Ông Obama sẽ cố gắng mở cửa các thị trường mới, có được những ý tưởng mới cho lĩnh vực xuất khẩu và thúc đẩy các hiệp định thương mại như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)… Những hiệp định đa phương dạng này với các tiêu chuẩn cao sẽ giúp bảo vệ các lợi ích của Mỹ”.

Chính quyền Obama đang thúc đẩy mở rộng các hiệp định thương mại nhằm giảm bớt các rào cản đối với hàng xuất khẩu Mỹ, tăng cường giao thương và tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người dân Hoa Kỳ. Washington đang tiến hành đàm phán với một loạt các quốc gia trong khu vực như Singapore, Chile, New Zealand, Brunei, Australia, Peru và Việt Nam nhằm phát triển TPP - Hiệp định thương mại mà nhiều quan chức Mỹ cho rằng sẽ dần mở rộng đến hầu hết các quốc gia thành viên khối APEC.

Bên cạnh khía cạnh kinh tế, chuyến đi lần này của ông Obama tới châu Á còn nhằm tái khẳng định lại vị thế của Hoa Kỳ tại khu vực. “Chuyến đi còn thể hiện một thông điệp rõ ràng rằng Hoa Kỳ sẽ hiện diện đầy đủ trong tương lai kinh tế, an ninh và chính trị của khu vực châu Á - Thái Bình Dương”, Ben Rhodes nhấn mạnh.

Tại chuyến thăm Australia - một đồng minh thân cận của Mỹ tại khu vực trong chặng thứ hai của chuyến công du châu Á, ông Obama đã có bài phát biểu khẳng định vai trò và sự hiện diện của quân đội Mỹ trong vùng bất chấp những khó khăn của kinh tế trong nước - một động thái nhằm trấn an các nước đồng minh trong khu vực vốn đang lo ngại trước sức mạnh quân sự đang lên của Trung Quốc.

Cuối cuộc hành trình, tại Indonesia, ông Obama đã trở thành vị Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á (EAS) - một tín hiệu nữa cho thấy những nỗ lực của chính quyền Washington trong việc tăng cường sự can dự của mình vào các vấn đề của khu vực. Tại đây, ông Obama cũng đã có những động thái nhằm đáp lại những đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông - vốn vẫn bị Mỹ và các nước đồng minh xem là mối đe dọa về mặt kinh tế và quân sự trong vùng.

Để chuẩn bị cho chuyến đi lần này của ông Obama, một loạt quan chức cấp cao Hoa Kỳ, bao gồm cả Ngoại trưởng Hillary Clinton và Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta, đã tiến hành làm việc hết sức cụ thể với các đối tác châu Á trong nhiều tuần lễ. Sự cẩn thận đó cho thấy thái độ nghiêm túc của Hoa Kỳ trong định hướng trở lại châu Á của họ sau một thập niên Washington tập trung vào các cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq và Afghanistan.

Trung Nguyên