GD&TĐ - Người đứng đầu Hội đồng Cơ mật của Vương quốc Anh, Sir John Chilcot vừa công bố kết quả điều tra về cuộc chiến Iraq.

Tony Blair khon don vi “bong ma” chien tranh Iraq - Anh 1

Theo tài liệu này, cựu Thủ tướng Anh Tony Blair đã dựa trên thông tin tình báo không chính xác, vô cớ tạo bàn đạp cho chiến tranh bùng nổ. Kết quả điều tra này không khiến cựu Thủ tướng Anh phải ngồi tù, nhưng uy tín của ông bị giảm sút nghiêm trọng.

Cuộc điều tra lịch sử

Cuộc điều tra kéo dài bảy năm, dài hơn cả chiến tranh Iraq. Ngân sách chi phí cho nó là 10 triệu bảng. Báo cáo của John Chilcot bao gồm 2,6 triệu từ. Nếu so sánh với tiểu thuyết “Harry Potter” của JK Rowling - 1 triệu từ, tuyển tập của William Shakespeare - 885.000 từ, Kinh Thánh - 775.000 chữ, “Chiến tranh và Hòa bình” của Lev Tolstoy - 587.000 từ thì đây là một công trình không hề nhỏ - The Telegraph viết.

Báo cáo đánh một đòn nghiêm trọng vào uy tín của Blair. Các tác giả khẳng định rằng, tháng 3/2003 “không có mối đe dọa sắp xảy ra” từ Saddam Hussein. Thời gian chuẩn bị cho chiến tranh kéo dài 8 tháng, khi những nỗ lực cho giải pháp hòa bình đã kiệt sức. Thủ tướng Anh không nhận ra rằng, Tổng thống Iraq đã thay đổi quan điểm chính trị trước đe dọa bị xâm lược.

Mặc dù vậy, ông Blair đã đưa ra lập luận ủng hộ cuộc chiến với “sự tự tin thái quá” dựa trên “thông tin tình báo sai lầm” về sự hiện diện của các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) ở Iraq mặc cho những dữ liệu này chưa được kiểm chứng.

Trong một thông điệp, Tony Blair đã viết: “Tôi sẽ sát cánh cùng các bạn trong mọi trường hợp”. Chính Tony Blair đã nhận về mình “vai trò tích cực và dẫn đầu” trong việc tạo ra liên minh chống Iraq.

Bài học nào từ cuộc chiến Iraq?

Các bài học chính mà Chilcot công bố rằng: “Tất cả các tình tiết của một cuộc xâm lược phải được thiết kế, thảo luận, tranh cãi với sự chặt chẽ tối đa”. Trong trường hợp ở Iraq không có những bước này. Vào đêm trước khi công bố, Chilcot cho biết, ông hy vọng rằng báo cáo này sẽ giúp trả lời một số câu hỏi cho các gia đình 179 người Anh thiệt mạng trong giai đoạn 2003 - 2009, để những người thân của các nạn nhân “đưa ra ý kiến riêng của mình trên cơ sở các bằng chứng” - BBC cho biết.

Đã từ lâu, Tony Blair từ chối bình luận về điều này nhằm ngăn chặn một cuộc thẩm vấn đối với ông. Hôm qua, cựu Thủ tướng đã ban hành một tuyên bố chính thức, theo đó, ông không nhìn thấy bất cứ điều gì sai trong báo cáo và cho rằng các tài liệu bây giờ là “để chôn những cáo buộc về gian dối, nói dối hay lừa dối mọi người” bất kể đối tượng đồng ý với quyết định của mình về hành động quân sự chống lại Hussein hay không. “Tôi đã hành động với một đức tin tốt và tin rằng đó là vì lợi ích tốt nhất của đất nước” - Chính trị gia nhấn mạnh. Ông bác bỏ tất cả các cáo buộc về gian lận hoặc lạm dụng trí thông minh và sự lừa dối của nội các. Ông cũng không đồng ý với lập luận cho rằng, cuộc xâm lược Iraq đã góp phần tạo ra các mối đe dọa khủng bố trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, việc chuẩn bị, lập kế hoạch và quan hệ với Mỹ đòi hỏi câu trả lời nghiêm túc. “Tôi sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm cho bất kỳ sai lầm - không có trường hợp ngoại lệ và lời bào chữa” - cựu Thủ tướng cho biết. Cuối cùng, ông đã bày tỏ “hối tiếc sâu sắc trước sự chết chóc của bao người”, nhưng nói thêm rằng lỗi lầm của mình sẽ là một trải nghiệm vô giá cho các chính trị gia trong tương lai.

Tác giả cuốn tiểu sử của Blair, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Buckingham, Anthony Seldon gọi đó là trò hề.

Tony Blair sẽ không bị truy tố hình sự, nhưng sự nghiệp chính trị của ông đã được chôn vùi mãi mãi. Cuộc thăm dò được tiến hành bởi YouGov vào tháng 5 vừa rồi cho thấy 53% người Anh không bao giờ “tha thứ” cho cựu Thủ tướng về chiến dịch Iraq và chỉ 8% cho rằng, ông đã không làm gì sai. Đã bao năm trôi qua, nhưng “bóng ma Iraq” vẫn làm cho cuộc sống và sự nghiệp của Tony Blair khốn đốn.