(Toquoc)- Thời tiết diễn biến thất thường, nhiệt độ trung bình gia tăng và tình trạng xâm nhập mặn trên diện rộng, độ mặn ngày càng cao tại các dòng sông đang đe dọa trực tiếp đến nguồn cung cấp nước sinh hoạt của người dân TP.HCM.

Cống đập ngăn mặn luôn phải đóng chống xâm nhập mặn Nước ngầm tụt Theo đánh giá của các chuyên viên của Trung tâm Địa tin học TP.HCM, hàng năm mực nước ngầm sụt giảm từ 2-3m, với tốc độ này đang khiến cho tình trạng xâm nhập mặn ở các tầng chứa nước ngày càng sâu. Xảy ra tình trạng này là do hoạt động khai thác nước ngầm ngày càng bùng nổ, lượng nước khai thác tăng. PGS.TS Lê Văn Trung, Giám đốc Trung tâm Địa tin học Khu công nghệ mềm, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết sự sụt giảm mực nước ngầm tại thành phố đã bắt đầu từ năm 1996 và đến nay, một số khu vực có tốc độ sụt giảm cao. Điều này khiến tầng nước ngầm của thành phố đang đối mặt với nhiều thách thức như cạn kiệt, nhiễm bẩn, bị thay đổi do tác động của biến đổi khí hậu. Cũng theo khảo sát của trung tâm, từ năm 1997 đến nay lượng nước khai thác tăng gấp 6,5 lần trong vòng mười năm, có hướng dịch chuyển từ tầng Pleistocen (tầng 2) xuống tầng Pliocen trên (tầng 3) và Pliocen dưới (tầng 4). Cụ thể, chất lượng nước tầng 3 biến đổi phức tạp như ở quận 8, 5, Bình Thạnh đã có nước mặn đến lợ gặp và tại một phần quận 2 và phía tây Bình Chánh. Còn tầng chứa nước ở khu vực đông nam Nhà Bè, Cần Giờ hoàn toàn mặn! TS Nguyễn Văn Ngà, Phòng Quản lý tài nguyên nước, sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM, cho biết tài liệu quan trắc cho thấy hiện chất lượng nước ngầm đã có NO3- (gốc axít mạnh) cao hơn bốn lần so với quy chuẩn cho phép, ở các khu vực có địa hình cao trên 5m và ở tầng chứa nước nông; sắt (Fe) có nơi cao gấp gần 100 lần so với quy chuẩn, xuất hiện ở khu vực thấp và các tầng chứa nước sâu… Tuy nhiên, theo ông Ngà lưu lượng khai thác hiện nay còn nằm trong khả năng khai thác cho phép (831.515m3/ngày), nhưng do sự khai thác tập trung với lưu lượng lớn ở phần phía Tây Nam thành phố, nên chúng ta đã khai thác hết trữ lượng khai thác an toàn và bắt đầu khai thác vào trữ lượng tĩnh. Điều này làm cho mực nước tầng 3 và 4 có xu hướng giảm so với cân bằng nước. Trước thực trạng này, ông Ngà đánh giá, nguyên nhân là do công tác quản lý tài nguyên nước nói chung và nước ngầm chưa đáp ứng yêu cầu quản lý. Số liệu điều tra cơ bản về nước ngầm thiếu. Công tác thanh tra, kiểm tra, quy hoạch quản lý còn bộc lộ nhiều hạn chế, chưa gắn kết quy hoạch sử dụng nước, quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, quy hoạch sử dụng đất… Mặt khác, hệ thống pháp luật quản lý nguồn tài nguyên nước ngầm còn thiếu đã kéo theo nhiều hệ lụy như ngập úng, ảnh hưởng đến môi trường sống của con người. Mặn vượt ngưỡng, nhà máy lo ngay ngáy Tình trạng xâm nhập mặn trên cả tầng nước nổi và nước ngầm cùng với sự khô hạn lên đến đỉnh điểm trong thời gian tới khiến cho các nhà máy nước trên địa bàn thành phố lo ngay ngáy. Ông Võ Quang Triết, Giám đốc Nhà máy Nước Tân Hiệp, cho biết quan trắc tại trạm bơm Hòa Phú (huyện Củ Chi), từ đầu năm 2011 đến nay có 3 đợt xâm nhập mặn, có thời điểm mặn vượt ngưỡng cho phép và lên đến 270 mgCl-/lít, trong khi chỉ cần 250 mgCl-/lít là không thể sử dụng được. Trong khi đó, mỗi ngày nhà máy cần phải cung cấp 300.000 m3 nước cho người dân. Để đảm bảo nước đủ nước sinh hoạt cho người dân, nhà máy nước liên tục có văn bản yêu cầu Công ty Dầu Tiếng xả nước đẩy mặn và ông Triết dự kiến năm 2011 mùa khô sẽ khắc nghiệt hơn nên nhà máy đã ký hợp đồng với Công ty Dầu Tiếng xả 180 triệu m3 nước đẩy mặn với chi phí 4,5 tỉ đồng. Không riêng Nhà máy Nước Tân Hiệp mà các nhà máy Nước Thủ Đức, BOO Thủ Đức, BOT Bình An (mỗi ngày cung cấp hơn 1 triệu m3 nước cho người dân TP.HCM) cũng đang lâm vào tình cảnh thiếu nước trầm trọng do trông chờ vào hồ thủy điện Trị An xả nước đẩy mặn trong khi hồ này còn có nhiệm vụ tích nước để phát điện phục vụ cho tình trạng thiếu điện căng thẳng trong năm nay. Tại Nhà máy Nước BOT Bình An, quan trắc ở trạm bơm đặt tại cầu Đồng Nai, thời điểm từ đầu tháng 2 đến nay độ mặn liên tục tăng và diễn biến nhiều giờ trong ngày, có thời điểm lên đến 1.000 mgCl-/lít, do không có công nghệ xử lý mặn nên nhà máy này thường xuyên ngưng lấy nước từ 10 – 12 giờ/ngày. Tháng 4, có khả năng đạt đỉnh mặn Theo dự báo của Viện Kỹ thuật Tài nguyên nước và Môi trường TP.HCM, trong tháng 4, trời nóng nhiệt độ dao động trong khoảng 30 đến 34 độ C cùng với thủy triều nên trên tất cả các sông Sài Gòn - Đồng Nai và các sông rạch phía tây (thuộc huyện Bình Chánh) sẽ có khả năng đạt đỉnh mặn. Cụ thể, mức mặn 6%o đã vượt qua Cát Lái, vùng Long Đại trên sông Đồng Nai mạn 3-4%o. Độ mặn tại cửa sông Sài Gòn-Đồng Nai khoảng 6-7 %o và tại Thủ Thiêm là 5,0 %o, tại Rạch Tra lên đến 1-2 %o… So với cùng kỳ năm 2010, xâm nhập mặn tăng cao hơn từ 1,1 đến 1,3 lần và tiếp tục tăng cao ảnh hưởng nhiều đến chất lượng nước các khu vực xung quanh thành phố, uy hiếp nguồn nước cho nông nghiệp và sinh hoạt trên một vùng lớn. Gia Thịnh