Thực phẩm an toàn không chỉ cải thiện sức khỏe con người mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống và chất lượng giống nòi. Được tiếp cận thực phẩm an toàn đang trở thành quyền cơ bản đối với mỗi người dân. Vì vậy, việc kiểm nghiệm chất lượng thực phẩm đóng vai trò quan trọng góp phần nâng cao hiệu lực quản lý và bảo đảm an ninh xã hội về lĩnh vực thực phẩm.

Trong tai trong danh gia chat luong, ve sinh an toan thuc pham - Anh 1

Xử lý mẫu phục vụ kiểm nghiệm thực phẩm tại Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia.

Mặc dù đã có những tiến bộ rõ rệt trong bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP), song công tác quản lý vấn đề này vẫn còn những bất cập, hạn chế về nguồn lực, đầu tư kinh phí và chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Sản xuất, kinh doanh thực phẩm ở nước ta phần lớn là nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình nên việc kiểm soát ATTP còn gặp nhiều khó khăn. Tình trạng ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm vẫn có xu hướng tăng, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và cuộc sống của mỗi người, mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế, là gánh nặng chi phí cho chăm sóc sức khỏe của người dân. Các tranh chấp về thực phẩm cũng diễn ra ngày càng gay gắt… Do vậy, ngay sau khi được thành lập (tháng 3-2009), Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia đã không ngừng đầu tư cả về đội ngũ nhân lực và trang thiết bị, nhanh chóng làm chủ kỹ thuật kiểm nghiệm, đáp ứng kịp thời các yêu cầu quản lý ATTP. Viện đã thực hiện tốt việc kiểm nghiệm chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm đối với sản phẩm, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm trong nước và nhập khẩu; đánh giá được nguy cơ về vệ sinh ATTP; thực hiện tốt vai trò đầu ngành trong lĩnh vực kiểm nghiệm chất lượng vệ sinh ATTP. Qua đó, kịp thời giải quyết các sự vụ, sự cố về ATTP như vấn đề melamin, các vụ ngộ độc nghiêm trọng gây tử vong, đấu tranh phòng, chống thực phẩm giả, gian lận thương mại trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm...

Các hoạt động kiểm nghiệm, chứng nhận, giám định của Viện được công nhận phù hợp với yêu cầu của các tiêu chuẩn: ISO/IEC 17025, ISO/IEC 17065 và ISO/IEC 17020, cũng như tổ chức các chương trình thử nghiệm thành thạo theo yêu cầu của tiêu chuẩn ISO/IEC 17043 và hướng tới xin công nhận quốc tế theo tiêu chuẩn này. Kể từ khi thành lập, viện đã tham gia hơn 300 chương trình thử nghiệm thành thạo, so sánh liên phòng do các tổ chức trong và ngoài nước triển khai và các phòng thí nghiệm tham chiếu ASEAN, Vinalab, Quatest 3, Trung tâm Nghiên cứu công nghệ và phát triển môi trường bền vững, Cục An toàn thực phẩm… Hằng năm Viện tổ chức hàng chục chương trình thử nghiệm thành thạo ở cả lĩnh vực hóa sinh, vi sinh, các chương trình này được nhiều phòng thí nghiệm trong nước tham gia và đạt chất lượng chuyên môn cao.

Nâng cao năng lực kiểm nghiệm, cập nhật, cải tiến và phát triển phương pháp kiểm nghiệm mới, chuẩn hóa hệ thống chất lượng luôn được đơn vị ưu tiên để đáp ứng nhu cầu kiểm nghiệm của doanh nghiệp, cá nhân trong nước cũng như yêu cầu của cơ quan quản lý, cơ quan điều tra, hỗ trợ đơn vị kiểm nghiệm tuyến dưới với các chỉ tiêu kiểm nghiệm khó. Đến nay có 144 nhóm chỉ tiêu được công nhận VILAS, bao gồm cả lĩnh vực kiểm nghiệm thực phẩm biến đổi gien; tham gia xây dựng Tiêu chuẩn Việt Nam với 18 phương pháp thử được Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng phê duyệt. Đáng chú ý, từ năm 2014, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia được công nhận là phòng thử nghiệm chỉ định phục vụ công tác quản lý nhà nước với 178 chỉ tiêu, trong đó có 23 chỉ tiêu vi sinh và 155 chỉ tiêu hóa sinh.

Kiểm tra, giám sát chất lượng thực phẩm là một hoạt động ưu tiên khi cán bộ của Viện tham gia tất cả các đoàn thanh tra, kiểm tra của các bộ: Y tế, Công an, Công thương, đoàn kiểm tra liên ngành trong các đợt cao điểm như: dịp Tết Nguyên đán, Tháng hành động về chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, dịp Tết Trung thu và các đợt thanh kiểm tra khác. Từ kết quả kiểm nghiệm, giúp các cơ quan quản lý đã ngăn chặn đưa ra thị trường rất nhiều loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng.

Thực phẩm giả, thực phẩm nhái các thương hiệu nổi tiếng hoặc thực phẩm không đúng với chức năng được công bố là mối quan tâm lớn của cơ quan quản lý thị trường khi mức độ làm giả, làm nhái rất tinh vi, khó phân biệt. Chính vì vậy, Viện chủ động phối hợp cơ quan chức năng trong việc kiểm nghiệm chất lượng các sản phẩm. Các mẫu thực phẩm chức năng không đạt phần lớn là do các chỉ tiêu chất lượng cấu thành nên công dụng của sản phẩm (thí dụ: hàm lượng vitamin A, D, B, C, hàm lượng DHA, Protein)... Ngoài chỉ tiêu chất lượng, kết quả kiểm nghiệm cũng phát hiện một số thực phẩm chức năng không đạt các chỉ tiêu yêu cầu an toàn thực phẩm như: bào tử nấm mốc, nấm men, vi sinh vật gây bệnh; phát hiện một số thực phẩm chức năng giảm cân có chứa Sibutramine độc hại... Trong thời gian qua, Viện phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước như Hải quan, Quản lý thị trường, Công an, Ban Chỉ đạo Phòng chống hàng giả và gian lận thương mại của cả nước, phát hiện nhiều sản phẩm thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng với số lượng lớn để xử lý nghiêm minh.

NGUYỄN NGUYÊN