(Toquoc)- Thái độ hung hăng của Trung Quốc đang có nguy cơ là tính toán sai lầm khi vô tình đẩy các nước trong khu vực củng cố quan hệ với Mỹ. Nhật Bản cũng ra sức gia cố lực lượng chống Trung Quốc.

(Toquoc)- Thái độ hung hăng của Trung Quốc đang có nguy cơ là tính toán sai lầm khi vô tình đẩy các nước trong khu vực củng cố quan hệ với Mỹ. Nhật Bản cũng ra sức gia cố lực lượng chống Trung Quốc.

Thúc đẩy Mỹ “xoay trục”

Mùa Thu 2011, Tổng thống Mỹ Obama đã tuyên bố chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực châu Á – Thái Bình Dương bằng chính sách “xoay trục” (pivot). Bên cạnh ngoại giao và kinh tế, quân sự là lĩnh vực được điều chỉnh ở cấp độ cao nhất nhằm tăng cường khả năng răn đe, khả năng kiềm chế, khả năng can dự và khả năng tác chiến ứng phó với những trường hợp khẩn cấp nhằm đảm bảo ưu thế tuyệt đố và địa vị chủ đạo của quân đội Mỹ.

Cùng với những khó khăn về kinh tế, “xoay trục” ban đầu bị giới học giả chỉ trích bởi nó gợi lên cảm giác nước Mỹ đã bỏ quên khu vực này trong quá khứ để nay quay lại, đồng thời không loại trừ khả năng Mỹ sẽ “xoay trục” sang khu vực khác trong tương lai.

Tháng 6/2012, tại Đối thoại Shangri-La, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta trong bài phát biểu của mình nhiều lần nhắc đến thuật ngữ “tái cân bằng” (rebalancing). Tuy nhiên, cách dùng thuật ngữ này lại làm dấy lên những nghi ngại của Bắc Kinh về mục đích thực sự của việc Mỹ tăng cường chính sách đối với châu Á. Vì vậy, thuật ngữ này cũng không nhận được sự ủng hộ của hầu hết các quan chức Mỹ.

Tuy nhiên, sự hung hăng của Trung Quốc gần đây lại đang vô tình thúc đẩy chính sách “trở lại châu Á” của Mỹ. Chính bản thân các nước trong khu vực cũng nhận thấy không thể đơn phương hành động và tự nhiên bản thân họ có nhu cầu liên minh với Mỹ để đối phó với Trung Quốc. Một sơ đồ hợp tác an ninh với các mắt xích chiến lược đang được hình thành bao quanh Trung Quốc nhằm làm tăng thêm hiệu quả chặn đường Bắc Kinh trong tương lai.

Trục Mỹ - Nhật - Philippines

Lâu nay các học giả quan hệ quốc tế theo thuyết duy thực cho rằng mỗi khi đối mặt với mối đe dọa an ninh, các quốc gia thường tìm cách giải quyết theo hai hướng. Thứ nhất là tự củng cố năng lực bản thân. Thứ hai, tìm kiếm đồng minh với các bên thứ ba mà cũng có quan điểm rằng cường quốc kia là mối đe dọa. Cách thức này đang được Philippines và Nhật Bản - hai quốc gia đã và đang trải qua tranh chấp lãnh hải căng thẳng và kéo dài với Trung Quốc những năm gần đây, thực thi.

Sau tranh cãi với Trung Quốc về bãi Scarborough hồi năm ngoái, Philippines đã công bố kế hoạch hiện đại hóa quân đội lên tới 1,8 tỷ USD, tâp trung vào khí tài quân sự. Tương tự như vậy, sau khi lên nắm quyền hồi tháng 12/2012, chính quyền Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã hai lần kêu gọi tăng ngân sách quốc phòng chỉ riêng trong tháng 1/2013, dù cho Tokyo chưa từng tăng chi phí quân sự kể từ năm 2002.

Một cuộc tập trận Mỹ - Philippines hồi tháng 6

Thủ tướng Abe cũng tìm cách định nghĩa lại Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF), cho phép thực hiện các hoạt động quân sự mở rộng hơn nhiều so với trước đây. Đáng kể nhất, SDF được phép hỗ trợ các nước đồng minh với danh nghĩa tự vệ.

Dù vậy, cả Manila và Tokyo cuối cùng chắc chắn sẽ không thể một mình cạnh tranh được với sức mạnh quân sự của Trung Quốc trong dài hạn. Chính vì thế, không có gì ngạc nhiên khi Manila quyết định bổ sung cho việc tăng cường sức mạnh quân sự bằng một chiến dịch mạnh mẽ để lôi kéo bất kì ai về phía mình, từ ASEAN, Mỹ đến Tòa án Quốc tế, Nga và giờ đây là Nhật Bản.

Còn Tokyo hiện có thể đủ khả năng bảo vệ quần đảo Senkaku trước quân đội Trung Quốc, song về dài hạn viễn cảnh này là khá đáng ngại. Chấp nhận thực tế này, Nhật Bản cũng đang tăng cường quan hệ với bất kì ai, từ Đông Nam Á, Mỹ, tới Nga, Đài Loan, Ấn Độ, thậm chí là cả Trung Đông. Thực tế cho thấy bên cạnh các cuộc thương thảo về việc Nhật Bản cử tàu đến Philippines, Manila và Tokyo đang đi theo hai lối song song để giải quyết tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc.

Trong khi đó đó, Mỹ - Philippines cũng tổ chức cácdiễn tập quy mô lớn gần Bãi Scarborough. Cuộc diễn tập này được thực hiện ngay sau cuộc tập trận khá lớn giữa Mỹ và Nhật Bản. Đáng kể hơn nữa, Manila có kế hoạch xây dựng các căn cứ hải quân và không quân mới tại vị trí căn cứ cũ của Mỹ ở Vịnh Subic, và rằng Mỹ sẽ được phép tiếp cận sâu hơn tại các căn cứ này, bao gồm cả việc bố trí khí tài ở đây.

Tuần trước, Nhật và Mỹ đã chính thức có những thảo luận về cấp độ tác chiến và kỹ thuật trong vấn đề phòng thủ đối với các hòn đảo xa bờ như Điếu Ngư/Senkaku. Đây là lần đầu tiên Mỹ và Nhật Bản đưa ra những giả định trên cấp độ kỹ thuật đối với kế hoạch tác chiến bảo vệ các hòn đảo xa bờ. Điều này đồng nghĩa với việc, quân đội Mỹ can thiệp vào cuộc xung đột Trung – Nhật, là sự phát triển từ lý thuyết đến hành động thực tế và xung đột Trung – Mỹ bắt đầu bước vào giai đoạn thực tế ở cấp độ kỹ thuật.

Giới phân tích quả quyết rằng, trục liên minh Mỹ-Nhật Bản-Philippines đang thành hình này là do chính Trung Quốc.

Tướng Mỹ Carlisle mới đây khẳng định nhận định này: "Một số hành xử hung hăng, ngỗ ngược của họ (Trung Quốc) thực tế đã mang bạn bè chúng tôi lại gần hơn, những người mong muốn chúng tôi hiện diện ở đó".

Nhật Bản cũng tập hợp đồng minh chống Trung Quốc

Tuần trước, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe có chyến công du Đông Nam Á lần thứ 3 kể từ khi nhậm chức cách đây 7 tháng, với một mục đích rất rõ ràng là tăng cường uy thế của Tokyo tại Đông Nam Á để hạn chế ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh, không chỉ về kinh tế mà cả về quân sự và ngoại giao. Vì thế, tại Malaysia, Singapore và Philippines, Thủ tướng Abe đều nhấn mạnh việc phản đối sử dụng vũ lực trên biển và kêu gọi củng cố hợp tác nhằm hạn chế những hoạt động hung hăng gần đây của Trung Quốc ở cả biển Hoa Đông và Biển Đông.

Tại Manila, ông Abe khẳng định quan hệ đối tác chiến lược Nhật-Phi, đồng thời cam kết tiếp tục hỗ trợ xây dựng năng lực cho lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines. Ông Abe cũng cho biết sẽ cấp cho Manila 10 tàu tuần duyên thông qua khoản vay ưu đãi để bổ sung cho đội tàu còn nghèo nàn trong bối cảnh phải thường xuyên đối mặt với các tàu hải giám cũng như tàu chiến Trung Quốc ở vùng biển tranh chấp quanh bãi đá cạn Scabourough (Trung Quốc gọi là Hoàng Nham).

Trước đó, tại trạm dừng chân đầu tiên ở Malaysia, ông Abe cũng đã đưa ra cam kết viện trợ, trong đó đáng chú ý có việc sẽ cung cấp cho Kuala Lumpur công nghệ xây dựng tuyến đường sắt cao tốc trị giá nhiều triệu USD nối liền với Singapore. Ngoài ra, người đứng đầu chính phủ Nhật Bản cũng thảo luận với người đồng nhiệm Malaysia Najib Razak về các chương trình hợp tác tài chính và đảm bảo an ninh ở eo biển Malacca. Đây là tuyến đường biển đi ngang qua Malaysia, Indonesia và Singapore, là nơi trung chuyển tới hơn 85% lượng dầu thô của Nhật Bản nhập từ Trung Đông.

Còn tại trạm dừng chân thứ hai là Singapore, mặc dù ông Abe cũng đã có cuộc gặp với lãnh đạo nước chủ nhà nhưng điểm nhấn được quan tâm nhất lại là cuộc gặp riêng của ông với Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden để bàn về biện pháp củng cố liên minh Mỹ - Nhật. Trước đó, Nhật Bản đã có ý định mua 42 máy bay tiêm kích tàng hình F-35 và một số tên lửa có cánh của Mỹ nhằm chuẩn bị cho khả năng áp dụng đòn tấn công phủ đầu đối với các mục tiêu của Trung Quốc và các tổ hợp tên lửa của Triều Tiên một khi bị đặt trong tình trạng nguy cấp.

Theo giới chuyên gia, tất cả những động thái trên của Thủ tướng Abe thể hiện đúng tinh thần được đích thân Thủ tướng Abe công bố trước thềm chuyến thăm. Ông nói: “Mục đích chính của tôi là làm cho các bên tuân thủ nguyên tắc tôn trọng pháp luật, chứ không phải sử dụng vũ lực trong các vấn đề quốc tế”.

Nhưng để tạo được đối trọng ngang cơ trong cuộc chơi này, ngoài việc tăng cường vũ trang cho quân đội, Tokyo cũng phải củng cố các quan hệ đồng minh nhằm tạo được sức mạnh tổng hợp thông qua một hệ thống các mắt xích chiến lược trong khu vực. Giới chuyên gia quân sự của Bắc Kinh, vì thế, không khó để nhận ra ý đồ này. Theo họ, chuyến công du tới Malaysia, Singapore và đặc biệt là Philippines của ông Abe lần này rõ ràng là âm mưu tập hợp các nước có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc để hiện thực hóa tham vọng tìm kiếm liên minh chống Bắc Kinh./.

Hạnh Nhân