(ĐSPL) - Thông qua "Giấc mơ Trung Hoa”, ông Tập Cận Bình muốn dưa Trung Quốc thành một siêu cường, giàu về kinh tế và mạnh về quân sự.

Theo Tiến sĩ Đoàn Xuân Lộc -nghiên cứu viên tại Global Policy Institute (Anh), mơ ước và quyết tâm biến đất nước giàu mạnh là một điều chính đáng và bất cứ lãnh đạo hay người dân của một quốc gia nào trên thế giới cũng muốn có, nên làm.

Phóng to

Trung Quốc nuôi mộng bá quyền

Nhưng với những động thái khá hung hăng, ngang ngược của Trung Quốc gần đây – như dùng sức mạnh để đòi hỏi, áp đặt chủ quyền tại Biển Đông và Biển Hoa Đông – một câu hỏi được đặt ra là phải chăng nước này đang ôm ấp giấc mộng bá chủ khu vực?

Cường quốc quân sự

Trong một bài viết gửi cho BBC từ London, Tiến sĩ Đoàn Xuân Lộc nói không ai có thể phủ nhận những thành công vượt bậc về kinh tế của Trung Quốc trong những thập niên qua.

Theo Ngân hàng Thế giới, năm 1980 với chỉ hơn 189 tỷ USD, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc chỉ bằng 17.4% của Nhật (1087 tỷ USD) và 6.6% GDP của Mỹ (2863 tỷ USD).

Nhưng 32 năm sau, với khoảng 8227 tỷ USD, GDP của Trung Quốc đã vượt qua GDP của Nhật (5960 tỷ USD) và bằng 50.6% GDP của Mỹ (16.245 tỷ USD). Với mức tăng trưởng cao hiện hành, giới dự báo cho rằng Trung Quốc sẽ thu ngắn cách biệt – và thậm chí có thể vượt qua Mỹ – về GDP trong 15 hay 20 năm tới.

Vì vậy, dù bình quân thu nhập theo đầu người của Trung Quốc vẫn thua xa Mỹ (theo Ngân hàng thế giới năm 2012, GDP tính theo đầu người của Trung Quốc là 6.091 USD, trong khi đó ở Mỹ là 51.749 USD), ban lãnh đạo và người dân Trung Quốc nước này có cơ sở để “mơ” về một Trung Quốc giàu mạnh hay tiến hành một cuộc “chấn hưng vĩ đại” như ông Tập Cận Bình nhấn mạnh trong bài phát biểu tại quốc hội vào ngày 17/3/2013.

Nhưng việc ông Tập Cận Bình khởi xướng “một giấc mơ theo cách của người Trung Quốc” lúc này chắc làm cho không ít quốc gia khu vực cảm thấy lo lắng vì nhờ những phát triển vượt bậc về kinh tế và đặc biệt qua việc quyết tâm hiện thực hóa “giấc mơ”, ông Tập muốn muốn biến Trung Quốc thành “một quốc gia hùng mạnh” với “một quân đội hùng mạnh”.

Trong hai bài phát biểu sau khi được bầu làm Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, ông Tập Cận Bình đều nhấn mạnh việc hiện đại hóa quân đội.

Và kể từ khi lên nắm hai chức vụ quan trọng, đầy quyền lực ấy, ông Tập đã nhiều lần tới thăm các lực lượng vũ trang và các cơ sở không quân, hải quân của Trung Quốc và thúc giục họ nâng cao khả năng chiến đấu để giành chiến thắng.

TQ đã và đang đầu tư nhiều cho hải quân.

Ước mơ hoặc tham vọng biến Trung Quốc thành một siêu cường quân sự cũng được thể hiện qua việc Bắc Kinh càng ngày càng gia tăng ngân sách quốc phòng.

Theo số liệu của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), ngân sách quốc phòng của Trung Quốc năm 2013 là 166 tỷ USD.

Dù vẫn còn thua xa Mỹ, Trung Quốc hiện là quốc gia có chi tiêu quốc phòng lớn thứ hai trên thế giới. Ngân sách quốc phòng của Trung Quốc còn lớn hơn nhiều ngân sách quốc phòng của Nhật, Ấn Độ và Hàn Quốc (ba nước Châu Á khác được SIPRI liệt kê vào 15 quốc gia có ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới) cộng lại.

Việc Trung Quốc vừa thử thành công thiết bị bay siêu tốc mang tên lửa gắn đầu đạn hạt nhân và có khả năng xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ hiện tại được báo chí đưa tin trong những ngày qua cũng là một ví dụ khác về sự lớn mạnh quân sự của Trung Quốc cũng như tham vọng trở thành cường quốc quân sự của nước này.

Cùng với việc tăng cường và phô trương sức mạnh quân sự, trong thời gian đây Bắc Kinh có những tuyên bố đơn phương và hành động ngang ngược liên quan đến chủ quyền biển đảo làm các nước khu vực thêm quan ngại.

Tham vọng bá chủ?

Có một thuật ngữ mà giới phân tích, học giả thường dùng để diễn tả thái độ, hành động của Trung Quốc đối với các vấn đề khu vực nói chung và tranh chấp chủ quyền ở Biển Hoa Đông nói riêng trong những năm 1990 là “chiến thuật tiến ba bước, lùi hai bước”.

Theo chiến thuật đó, Bắc Kinh thường thực hiện một hành động khiêu khích, lấn chiếm nào đó trên Biển Hoa Đông và khi các nước khu vực lên tiếng chỉ trích, Trung Quốc tỏ ra hòa giải, nhân nhượng, rút lui. Tuy vậy, thay vì rút lui hoàn toàn “ba bước” đã tiến, Trung Quốc chỉ lui lại “hai bước”.

Ban lãnh đạo Bắc Kinh từng thực hiện chiến thuật đó một phần vì giai đoạn ấy với chủ trương “trỗi dậy hòa bình”, họ không muốn cộng đồng quốc tế và đặc biệt các nước trong vùng quan ngại về sự trỗi dậy của Trung Quốc. Mặt khác, về kinh tế và đặc biệt quân sự, Trung Quốc lúc ấy chưa đủ mạnh để “tiến” hay “bành trướng” trên Biển Đông và Biển Hoa Đông như họ muốn.

Nhưng khi đã vượt qua các nước khu vực về cả kinh tế lẫn quân sự và đang nuôi mộng trở thành siêu cường, có thể cạnh tranh hay thậm chí vượt qua Mỹ, xem ra Trung Quốc giờ chỉ biết “tiến” và “tiến” nhiều bước và quyết không “lùi” dù bị Mỹ và các nước khu vực lên tiếng chỉ trích. Trung Quốc đã và đang muốn thay đổi trật tự khu vực và công khai phô bày không chỉ giấc mộng bá quyền mà còn cả tham vọng bá chủ khu vực.

Cụ thể, trong thời gian gần đây Trung Quốc đã có một loạt tuyên bố rất khiêu khích và những hành động rất ngang ngược nhằm kiểm soát, bành trướng trên Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Bất chấp công luận, chỉ trích của các nước khu vực và luật pháp, công ước quốc tế, Trung Quốc đã đơn phương đưa ra đường lưỡi bò, áp đặt vùng cấm bay và quy định vùng đánh bắt cá tại các vùng biển thuộc chủ quyền của các nước khác như Việt Nam, Philippines, Nhật Bản hoặc khu vực đang tranh chấp tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Qua việc dùng sức mạnh để đòi hỏi, áp đặt chủ quyền trên các vùng biển ở Đông Á, Trung Quốc muốn thay đổi trật tự khu vực và công khai phô bày không chỉ giấc mộng bá quyền mà còn cả tham vọng bá chủ khu vực.

Điều này cũng chứng tỏ rằng trong “giấc mơ Trung Hoa”, ít hay nhiều có “giấc mơ” bá quyền, bá chủ.

“Giấc mơ Trung Hoa” có biến thành “Ác mộng khu vực”?

Lịch sử xưa và nay cho thấy rằng khi một quốc gia mới nổi có tham vọng bành trướng, muốn thay đổi trật tự hiện hành – và bất chấp mọi luật pháp, nguyên tắc trong quan hệ quốc tế, đơn phương dùng sức mạnh của mình để thực hiện ý đồ đó – các nước khu vực và có thể cả thế giới rơi vào bất ổn, xung đột, chiến tranh.

Nước Đức dưới thời Adolf Hitler là một ví dụ điển hình. Vì tham vọng ngông cuồng, Hitler đã tiến hành xâm chiếm một loạt nước Châu Âu láng giềng và cuối cùng không chỉ đưa châu lục này vào một cuộc chiến tàn khốc, đẫm máu mà còn dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

Nhưng trường hợp của nước Đức dưới thời Hitler cũng chứng minh rằng dù một quốc gia có mạnh đến đâu nếu bất chấp luật lệ, công ước quốc tế và tiến hành những cuộc bành trướng, xâm lăng phi pháp, phi nghĩa thì cuối cùng cũng bị đánh bại.

Trong thông điệp đầu năm, khi nói đến “giấc mơ Trung Hoa”, ông Tập Cận Bình cũng ý thức được rằng có “hơn 7 tỷ người đang sống trên địa cầu”, “cùng đi trên một con thuyền nên cần phải dựa vào nhau để cùng phát triển”.

Một nhận xét thật chí lý, rất ý nghĩa.

Nếu Trung Quốc làm theo và làm đúng những gì ông Tập nhìn nhận, không chỉ Trung Quốc mà cả Đông Á sẽ ổn định, phát triển, hòa bình trong những thập niên tới.

Nhưng với những hành động ngang ngược gần đây của Trung Quốc, xem ra mọi chuyện không như ông Tập nói vì chưa nói đến việc tôn trọng “giấc mơ” riêng của các nước khác, Trung Quốc càng ngày càng vi phạm các quyền lợi rất căn bản, thiết thực, chính đáng của các nước láng giềng được luật pháp quốc tế hiện hành công nhận.

Hơn nữa, chính những hành động này đang góp phần làm căng thẳng quan hệ giữa Trung Quốc và các nước khu vực. Và nếu chúng vẫn được tiếp tục, khu vực Đông Á sẽ rơi vào đối đầu, xung đột.

Văn Linh