Ngày 21/10/1967, tàu khu trục “Eilat” của Israel đã bị tên lửa chống hạm Xô Viết P-15 “Termit” phóng từ tàu tên lửa Ai Cập đánh chìm.

Cách đây tròn 48 năm, Đây là lần đầu tiên tên lửa chống hạm tham chiến và sự kiện này đánh dấu bước khởi đầu cho một thời đại mới trong chiến lược quân sự biển nói chung và phát triển vũ khí hải quân nói riêng.

Nhân sự kiện này, xin giới thiệu một số thông tin vắn tắt về tên lửa chống hạm.

Cuộc tấn công làm rung động thế giới

Tàu khu trục “Eilat” vốn là của Hải quân Hoàng gia Anh. Nó được hạ thủy năm 1943 và mang tên là HMS Zealous. Trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai HMS Zealous thực hiện nhiệm vụ bảo vệ các tàu vận tải trên tuyến đường biển Bắc cực chở vũ khí và trang bị vào cảng Murmansk cho Liên Xô. Năm 1955, Israel mua (hoặc được tặng) HMS Zealous và đổi tên thành “Eilat”.

Trong cuộc khủng hoảng kênh đào Suez (1956), “Eilat” đã thực hiện một vụ tấn công táo bạo – công kích áp mạn tàu khu trục “Ibrahim I” của Ai Cập khi tàu này mạo hiểm tiến đến gần cảng “Haifa” của Israel để pháo kích cảng này. Chiếc tàu Ai Cập nói trên “bị bắt làm tù binh”, được đưa vào trang bị cho Hải quân Israel và đổi tên thành “Haifa”.

Uy luc cua “Calibr” va “Onhiks”-ten lua chong ham Lien Xo-Nga - Anh 1

P-15 Termit -Tên lửa đối hạm dày dạn chiến công nhất của Liên Xô

Ngày 21/10/1967, “Eilat” với kíp thủy thủ 199 người thực hiện nhiệm vụ tuần tiễu dọc bờ biển bán đảo Sinai (Israel chiếm được của Ai cập trong cuộc Chiến tranh 6 ngày - tháng 6/1967 mà người viết đã có dịp giới thiệu với bạn đọc). Khi còn cách cảng Port-Said (của Ai Cập) 15 hải lý, “Eilat” bị radar Ai Cập phát hiện.

Quân Ai cập nhanh chóng hành động. Tàu tên lửa “Comar” đang có mặt trong cảng lần lượt phóng 4 quả tên lửa P-15 “Termit” với giãn cách 5 phút/quả vào “Eilat”. Thủy thủ tàu “Eilat” cố tiêu diệt tên lửa chống hạm có tốc độ dưới âm đang tiếp cận tàu bằng pháo phòng không, nhưng vô hiệu.

Quả tên lửa đầu tiên rơi đúng khoang máy, quả thứ hai lao thẳng vào sườn trái của tàu. Mặc dù đã ở tình thế không còn hy vọng nhưng kíp thủy thủ vẫn tiếp tục tìm cách cứu tàu. Nhưng quả tên lửa thứ ba đã phá hủy phần mũi của tàu và “Eilat” không còn một cơ hội sống sót nào. Tàu bốc cháy dữ dội và đạn dược trên tàu bắt đầu phát nổ. Chỉ huy tàu ra lệnh cho thủy thủ rời chiếc tàu đang chìm.

Khi tàu khu trục đã gần như chìm hẳn, quả tên lửa thứ tư phát nổ ngay giữa các xuồng và bè cứu hộ của các thủy thủ Israel. Chính quả tên lửa thứ tư này đã gây ra nhiều tổn thất sinh mạng nhất cho các thủy thủ Israel.

Trong tổng số 199 thủy thủ, có 47 người thiệt mạng, 90 bị thương. Các máy bay lên thẳng và tàu cứu hộ của Israel đã phải cứu các thủy thủ còn sống và vớt xác dưới làn mưa đạn pháo của Quân Ai Cập.

Vụ tàu khu trục “Eilat” bị tên lửa chống hạm đánh chìm cho thấy sức mạnh hủy diệt của loại vũ khí này. Từ thời điểm này (21/10/1967), tên lửa chống hạm được đầu tư phát triển rất nhanh. Những nước đầu tiên (sau Liên Xô) tập trung nghiên cứu phát triển loại vũ khí này là Thụy Điển và Israel.

Nhanh hơn, xa hơn, thấp hơn

Tên lửa chống hạm P-15 được thiết kế tại Phòng thiết kế “Dubna” của Tổng công trình sư Aleksandr Iakovlevich Bereznhiak. Hoàn thành các thử nghiệm và được đưa vào trang bị năm 1960. Tên lửa “Termit” P-15 là tên lửa chống hạm đầu tiên trên thế giới .

Tên lửa này có thiết bị gia tốc sử dụng thuốc nổ đẩy tên lửa ra khỏi container phóng, động cơ hành trình phản lực nhiên liệu lỏng. Tên lửa có tốc độ hành trình đến 320m/s.

Đây là loại vũ khí rất mạnh thời kỳ đó – đầu tác chiến bộc phá có trọng lượng gần 500 kg. Một biến thể của P-15 là P-15M, ngoài đầu tác chiến bộc phá còn có đầu tác chiến hạt nhân công suất 15Kt. Tầm bắn của tên lửa đến 40 km, còn sau cải tiến lên tới 80 km.

Tên lửa được điều khiển bằng hệ thống quán tính. Ở quỹ đạo cuối , đầu tự dẫn hồng ngoại và radar được kích hoạt để bám mục tiêu.

Nhưng đầu những năm 70, các chuyên gia Israel đã phát hiện được gót chân Asin của loại tên lửa – đầu tác chiến có khả năng chống nhiễu kém. Năm 1973, trong “Cuộc chiến ngày phán xét” (hay còn gọi là cuộc chiến tranh tháng mười – từ 06 đến 24/10/1973) Israel đã sử dụng các phương tiện tác chiến điện tử và bẫy nhiệt để đối phó với P-15. Kết quả là Ai Cập và Syria trong cuộc chiến tranh này đã phóng 54 quả P-15 nhưng không một quả nào bay đến được mục tiêu.