Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực đã hơn 3 năm nhưng thói quen hút thuốc tại nơi đông người như bến xe, bệnh viện, công viên… và cả cây xăng vẫn không thay đổi

Sau thông tin một thanh niên ở tỉnh Đồng Nai bị phỏng toàn thân do vừa đổ xăng vừa hút thuốc lá, chúng tôi đã ghi nhận tình hình hút thuốc lá nơi công cộng tại TP HCM và nhận ra hiện tượng vô tư hút thuốc lá nơi công cộng không phải là hiếm.

Rít thuốc bất kể ở đâu

Trưa 8-9, giữa tiết trời oi bức, ngột ngạt bởi nắng nóng và khói xả của hàng trăm phương tiện chen nhau dừng đèn đỏ tại nút giao thông Đinh Bộ Lĩnh - Bạch Đằng (quận Bình Thạnh), 2 thanh niên chở nhau trên xe máy vẫn thản nhiên nhả khói thẳng vào những người xung quanh.

Van vo tu hut thuoc la noi cong cong! - Anh 1

Nhiều người hút thuốc trong hành lang Bệnh viện quận Thủ Đức

Tối 10-9, tại khu vực vui chơi dành riêng cho trẻ em trong Công viên Gia Định (quận Gò Vấp), dưới bảng cấm hút thuốc, một nhóm thanh niên vẫn phì phèo thuốc lá, bất chấp những cái nhìn khó chịu của người xung quanh cho đến khi bảo vệ công viên đến nhắc nhở.

Sáng 11-9, tại một quán cà phê sân vườn trên đường Phan Văn Trị (quận Gò Vấp), một người đàn ông vô tư mang theo điếu cày, chốc chốc lại kéo thuốc lào rồi thản nhiên nhả từng cuộn khói ra xung quanh.

Không chỉ hút thuốc lá ở những nơi công cộng ngoài trời, tại bệnh viện, bến xe, trụ sở các cơ quan…, tình trạng thản nhiên hút thuốc cũng diễn ra phổ biến dù có bảng cấm. Tại Bệnh viện quận Thủ Đức, một số vị trí ở hành lang và khuôn viên bệnh viện, nhiều người vô tư hút thuốc. Bị nhân viên bảo vệ nhắc nhở, có người dụi điếu thuốc rồi đi nơi khác hút tiếp. Chúng tôi hỏi một người nuôi bệnh đang rít lấy rít để điếu thuốc, anh ta giới thiệu tên Nguyễn Văn Dương, nghiện thuốc lá nặng. “Tôi biết có quy định cấm hút thuốc ở nơi công cộng nhưng không bỏ được. Với lại không thấy ai bị xử phạt nên cứ hút thôi” - anh Dương phân trần.

Cấm nhưng khó xử phạt

Trao đổi với chúng tôi, chị Phương Giang, chủ một quán cà phê trên đường Phạm Văn Đồng (quận Bình Thạnh), cho biết quán của chị có khu vực phòng kín được gắn máy lạnh và treo bảng cấm hút thuốc lá nhưng nhiều người vẫn cố tình phớt lờ. Khi bị nhắc nhở, họ tỏ vẻ khó chịu, nói quán không biết chiều khách. Còn anh Nguyễn Văn Đăng, nhân viên một trạm xăng trên Quốc lộ 13 (quận Thủ Đức), kể rất nhiều trường hợp khách vào đổ xăng nhưng trên tay vẫn kẹp điếu thuốc đang cháy dở. “Chúng tôi nhắc nhở, nhiều người rời ra phía ngoài một chút để tiếp tục hút trong thời gian chờ bơm xăng chứ nhất quyết không chịu vứt điếu thuốc” - anh Đăng ngao ngán.

Trước phản ánh của chúng tôi về tình trạng hút thuốc lá trong khuôn viên bệnh viện, bác sĩ Nguyễn Minh Quân, Giám đốc Bệnh viện quận Thủ Đức, cho biết việc xử phạt rất khó thực hiện do quy định về xử phạt là thẩm quyền của các cơ quan thanh tra liên ngành về y tế từ trung ương tới địa phương, cơ quan quản lý thị trường, cơ quan công an và UBND các cấp. Trong khi đó, các cơ quan chủ quản có thẩm quyền xử phạt lại thiếu lực lượng chuyên trách và tình trạng trên diễn ra quá phổ biến nên không quản lý hết. Theo bác sĩ Quân, Bệnh viện quận Thủ Đức đã áp dụng nhiều biện pháp tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, đồng thời gắn các bảng cấm hút thuốc cùng việc ghi rõ mức phạt cho từng trường hợp nhưng nhiều người vẫn bất chấp. Với những trường hợp này, bệnh viện chỉ có thể nhắc nhở và mời ra ngoài khu vực bệnh viện chứ không có thẩm quyền xử phạt.

Đại diện Sở Y tế TP HCM cũng thừa nhận việc xử phạt hành vi hút thuốc lá nơi công cộng không dễ bởi việc hút thuốc chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và người hút không cố định thời gian. Do đó, việc cần thiết nhất vẫn là biện pháp tuyên truyền, giáo dục để nâng cao ý thức cho người dân.

Trạm xăng cần có quy định riêng

Theo luật sư Nguyễn Tri Đức (Đoàn Luật sư TP HCM), việc xử phạt hành vi hút thuốc lá nơi công cộng đã được quy định rõ tại khoản 1, điều 23, Nghị định 176/2013/NĐ-CP của Chính phủ. Cụ thể, với các hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm; bỏ mẩu, tàn thuốc lá không đúng nơi quy định khi hút thuốc lá tại những địa điểm được phép hút thuốc lá sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000- 300.000 đồng. “Mức phạt này còn quá nhẹ, không đủ sức răn đe. Hơn nữa, việc quy định thẩm quyền xử phạt của UBND các cấp là quy định thẩm quyền chung theo hiện hành Luật Xử lý vi phạm hành chính nhưng chưa có quy định cụ thể về cơ quan tham mưu, chịu trách nhiệm chính việc xử phạt hành vi hút thuốc lá nơi công cộng của cấp xã, phường, thị trấn nên rất khó thực hiện” - luật sư Đức nói.

Riêng trường hợp hút thuốc lá tại các trạm xăng, luật sư Đức cho rằng cần có chế tài riêng. Hiện nay, các văn bản quy định về kinh doanh xăng dầu vẫn chưa có quy định hay chú trọng về công tác nhân sự, chuyên trách về an toàn cháy nổ để kịp thời ngăn chặn các hành vi gây nguy cơ cháy nổ. “Theo tôi, tại mỗi trạm xăng cần có một bộ phận làm riêng việc kiểm soát an toàn cháy nổ bởi không chỉ khách đến bơm xăng hút thuốc mà còn các trường hợp khác như sử dụng điện thoại, không tắt máy khi vào bơm xăng… Với những trường hợp vi phạm cần xử lý thật nghiêm khắc” - luật sư Đức đề xuất.

Bài và ảnh: GIA MINH