Nhiếp ảnh Việt Nam nhiều năm chịu tiếng xấu khi nhiều bức ảnh đoạt giải hoặc triển lãm đã được dàn dựng hay can thiệp bằng kỹ thuật. Nhưng triển lãm Việt Nam - đất nước - con người không nằm trong tiền lệ đó.

Tên gọi không mới, nhưng người xem thấy dễ chịu khi nhìn ngắm bộ ảnh 105 bức gồm 12 nhóm và 93 ảnh đơn trong triển lãm mang tính truyền thống do Báo Ảnh Việt Nam tổ chức (từ 14 - 20.10 tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hà Nội). Hội đồng giám khảo vẫn gồm 7 nghệ sĩ của Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, song do cuộc thi không chấp nhận ảnh xử lý kỹ thuật nên trong triển lãm đã không xuất hiện những bức ảnh có nền đen kịt, mây nước vần vũ quá đáng hoặc những phong cảnh đẹp một cách quá hoàn chỉnh (!). Đó là Tìm đáp số của Trần Văn Giáp, chụp một lớp học với các em bé vùng cao đang đếm ngón tay, hay Nụ cười chiến thắng của em bé Hà Nội khi đội tuyển VN vô địch Đông Nam Á của Lê Minh (giải của Tạp chí Đẹp)… Tiêu biểu cho những bức ảnh “chụp thật” và không bị can thiệp nhiều bởi kỹ thuật vi tính là tác phẩm Cõng mạ của Trần Cao Bảo Long (TP.HCM - giải nhất). Cõng mạ chỉ gồm ba cô gái người H’Mông ở Mù Căng Chải (Yên Bái) đang gùi mạ ra đồng. Bố cục ảnh đơn giản, ánh sáng không đặc biệt, nhưng động tác tự nhiên của nhân vật, và nhất là ba nụ cười thật hồn nhiên đã chiếm được tình cảm người xem. Triển lãm lần này cũng ghi dấu sự góp mặt một cách ấn tượng của 12 nhóm ảnh trong số khoảng 50 bộ ảnh dự thi. Ban tổ chức đã rất công phu gửi vào TP.HCM để thiết kế các nhóm ảnh như một trang báo phóng lớn, gây được hiệu ứng tốt. Trong bộ ảnh 8 bức của nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Văn Cảnh, người xem có thể tận mắt quan sát cảnh sinh hoạt thường ngày của người lính biển Trường Sa. Bộ ảnh Mùa lụt ở Hội An của tác giả Nguyễn Công Hưng (Đà Nẵng) cho thấy những sinh hoạt độc đáo của du khách nước ngoài tại Hội An giữa mùa lũ; còn chùm ảnh Đạo và đời của Vũ Hiếu (Hà Nội) khá thú vị với cảnh các nhà sư ở chùa Từ Hiếu (Thừa Thiên-Huế) đá bóng bên cạnh việc tụng kinh niệm Phật. Đặc biệt bộ ảnh Trái tim cho em của Vũ Hiếu (Hà Nội) chụp bé Huỳnh Nhật Duy bị bệnh tim bẩm sinh ở xóm đò Phú Hiệp (TP Huế) đã đoạt giải nhì và nhờ một tổ chức từ thiện hỗ trợ, Duy đã được phẫu thuật và khỏe mạnh trở lại. Công bằng mà nói, những nhóm ảnh trong triển lãm còn thiếu sự liên kết giữa từng bức, một số nhóm chỉ có tên chung mà chưa có chú thích của từng bức ảnh, hoặc có chú thích mà chưa cụ thể, thậm chí có chỗ tối nghĩa. Tuy nhiên, đây vẫn là cách thể hiện những câu chuyện cuộc sống rất trung thực qua hình ảnh - mà theo nhận xét của nghệ sĩ nhiếp ảnh lão thành Quang Phùng, người chuyên chụp ảnh bộ - thì đây là hình thức có sức thể hiện mạnh nhất của nhiếp ảnh, đặc biệt là ảnh báo chí, rất đáng được khuyến khích. Lưu Quang Phổ