Câu hỏi được đặt ra nhiều nhất sau sự kiện quỹ tiền tệ quốc tế IMF chính thức xếp nhân dân tệ vào giỏ tiền tệ SDR, là sự kiện này có ý nghĩa gì và đem lại cho Trung Quốc những lợi ích gì?

Vi sao IMF dua Nhan dan te vao danh sach cac dong tien du tru? - Anh 1

Có thể bạn quan tâm

Chỉ trong vòng vài ngày, liên tiếp các tin tức xuất hiện trong nền kinh tế Trung Quốc theo nhiều chiều hướng khác nhau, trong đó tin xấu và tin có vẻ như là tốt đan xen lẫn nhau. Những ngày cuối cùng của tháng 11 chứng kiến một cú sụt giảm mạnh thứ hai trên sàn chứng khoán Trung Quốc kể từ cuộc khủng hoảng hồi tháng 8, nhưng cũng đồng thời chứng kiến việc quỹ tiền tệ quốc tế IMF chính thức xếp nhân dân tệ vào giỏ tiền tệ SDR – giỏ tiền tệ dự trữ, tức nhóm gồm 5 loại tiền tệ thuộc quyền rút vốn đặc biệt của IMF.

Đây được xem là điều mà Bắc Kinh đã chờ đợi và nỗ lực để đạt được trong vài năm gần đây. Nó có nghĩa là giờ đây nhân dân tệ đang cùng đồng USD, euro, bảng Anh và yen Nhật là những đồng tiền được IMF coi là an toàn trên thế giới. Nhưng có vẻ như đằng sau sự kiện có phần đáng mừng với Bắc Kinh này, lại có một số vấn đề không được đáng mừng với kinh tế Trung Quốc.

Câu hỏi được đặt ra nhiều nhất sau sự kiện này là, IMF xếp nhân dân tệ vào giỏ tiền dự trữ có ý nghĩa gì và đem lại cho Trung Quốc những lợi ích gì. Nói một cách đơn giản, bằng việc xếp nhân dân tệ vào giỏ tiền dự trữ, IMF cho rằng đồng tiền quốc gia của Trung Quốc có đủ độ tin cậy để các quốc gia trên thế giới có thể sử dụng làm đồng tiền dự trữ cho khối ngoại tệ dự trữ của mình. Nếu như trước đây các nước trên thế giới thường sử dụng đồng USD, euro, bảng Anh hoặc yen Nhật, cùng một số tài sản vật chất khác như vàng để dự trữ khoản ngoại tệ của mình, thì giờ đây họ còn có thể tích trữ nhân dân tệ mà không nhất thiết phải quy đổi ra các đồng tiền khác.

Về phương diện này, việc đó đem lại cho chính phủ Trung Quốc một sự mở rộng ảnh hưởng khá đáng kể. Cũng giống như việc Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) quyết định lãi suất đồng USD có thể làm ảnh hưởng đến quỹ dự trữ ngoại hối của nhiều quốc gia thông qua việc đồng USD tăng giá hay giảm giá, thì giờ đây Trung Quốc cũng có được phần nào ảnh hưởng đó. Nếu như có quốc gia nào đó bắt đầu tích trữ nhân dân tệ cho kho dự trữ ngoại hối của mình, thì việc Bắc Kinh điều chỉnh tỷ giá đồng nội tệ cũng có thể khiến quỹ dự trữ của quốc gia đó bị ảnh hưởng.

Đó là trên lý thuyết, còn thực tế thì còn phải xem tỷ lệ niềm tin mà đồng nhân dân tệ đang có trong giỏ tiền dự trữ đạt được bao nhiêu. Tỷ trọng của nhân dân tệ trong giỏ SDR hiện đang là 10,92% so với 41,73% của đồng USD, 30,93% của đồng euro, 8,33% của yen và 8,09% của bảng Anh. Điều này có nghĩa là ảnh hưởng của nhân dân tệ sẽ gần như ngang bằng với yen Nhật hay bảng Anh, nghĩa là một mức tương đối hạn chế. Nếu như thủ tướng Nhật Shinzo Abe hạ tỷ giá đồng yen với tốc độ chóng mặt để kích thích tăng trưởng kinh tế trong vòng ba năm qua mà chẳng tạo nên phản ứng nào từ các nước nắm giữ đồng yen trên thế giới, thì Trung Quốc giờ đây cũng tương tự.

Ngoài ra, lợi ích lớn khác mà sự kiện này đem lại cho Trung Quốc là tạo niềm tin với không chỉ người dân trong nước mà còn với các nhà đầu tư nước ngoài. Sự cam kết an toàn về tỷ giá của đồng nhân dân tệ của IMF sẽ khiến người dân Trung Quốc, những người đang nắm giữ đồng tiền này, cảm thấy yên tâm hơn và không cần phải đổi ra USD hay euro để đề phòng biến động tỷ giá. Nó cũng sẽ giúp ngăn cản dòng ngoại tệ đang chảy ra khỏi Trung Quốc do sự thoái vốn của các nhà đầu tư ngoại quốc, vì khi nhân dân tệ có thể đổi ra USD hay euro bất cứ lúc nào thì không nhất thiết phải rút USD ra khỏi Trung Quốc nữa. Về dài hạn, nó đem lại uy tín nhất định cho kinh tế Trung Quốc, vì để đảm bảo tỷ giá nhân dân tệ ổn định, Bắc Kinh sẽ không thể duy trì chính sách ghìm giá đồng nội tệ để thúc đẩy xuất khẩu như trước.

Nhưng, vì thế đây cũng chính là những mặt trái của việc IMF xếp đồng nhân dân tệ vào giỏ tiền tệ dự trữ. Bắc Kinh sẽ không thể ghìm giá đồng nội tệ để thúc đẩy xuất khẩu, dù Trung Quốc đã xác định sẽ chuyển dần mô hình tăng trưởng từ xuất khẩu sang tiêu dùng nội địa, thì xuất khẩu vẫn đóng vai trò rất quan trọng với nền kinh tế, và việc không thể ghìm giá đồng nội tệ như trước là một bất lợi lớn cho xuất khẩu.

Ngoài ra, khi đồng nhân dân tệ đã trở thành đồng tiền dự trữ, cũng đồng nghĩa với việc Trung Quốc ngày càng phải tự do hóa về tài khoản vốn. Trong nhiều năm qua, đồng USD được xem là đồng tiền dự trữ chính, và các nước trên thế giới đua nhau dự trữ USD trong đó đặc biệt là chính Trung Quốc, điều này gián tiếp gây ra và trầm trọng hóa vấn đề thâm hụt thương mại. Và giờ đây khi nhân dân tệ đã vào giỏ SDR, đến lượt Trung Quốc bắt đầu phải dần trải qua gánh nặng cứ ngày càng tăng dần đó mà Mỹ đã phải gánh chịu.

Nó cũng đặt ra câu hỏi về việc Trung Quốc sẽ xử lý thế nào khối dự trữ ngoại tệ lên tới gần 4 ngàn tỉ USD, sau cuộc khủng hoảng chứng khoán hồi tháng 8 thì chỉ còn gần 3.500 tỉ, của mình ra sao. Đã trở thành nước có đồng nội tệ nằm trong giỏ SDR, Trung Quốc không thể giữ nguyên khoản dự trữ của mình bằng USD như trước, vì nó sẽ đi ngược với một lợi ích mà Trung Quốc nhận được qua sự kiện này là có thể đa dạng hóa quỹ dự trữ ngoại tệ. Điều này đồng nghĩa với việc Bắc Kinh có thể sẽ phải đẩy bớt USD đi và thực chất thì nó có nghĩa là quỹ dự trữ ngoại hối của Trung Quốc sẽ giảm đi.

Ngoài ra cũng cần phải kể thêm rằng, quyết định của IMF đưa nhân dân tệ vào giỏ tiền dự trữ không mang ý nghĩa pháp quy chính thức. Nó chỉ mang tính tham khảo cho các quốc gia trên thế giới. Nếu một quốc gia cảm thấy đủ tin tưởng để giữ nhân dân tệ làm dự trữ, họ sẽ mua vào; còn nếu không tin tưởng, thì họ sẽ không mua.

Trong bối cảnh Bắc Kinh vừa mới bơm gần 500 tỉ USD để cứu thị trường chứng khoán theo một quy cách bị đánh giá là phi tự do về phương diện kinh tế, thì hẳn là bất cứ ai có ý định trữ nhân dân tệ cũng phải cảm thấy dè chừng. Vì ai biết được vào một ngày đẹp trời nào đó, Bắc Kinh lại không bơm cả ngàn tỉ nhân dân tệ ra để làm một việc gì đó, và xóa đi phần lớn quỹ dự trữ của nước nào lỡ tích trữ nhân dân tệ trong kho dự trữ ngoại tệ của mình.

Nhàn Đàm (theo Bloomberg)