ND - Miền Tây Nam Bộ, một vùng mênh mang sông nước, trên bến dưới thuyền nhộn nhịp. Để những bến sông luôn an toàn, tuyến sông thông thoáng, tàu ghe qua lại ngược xuôi thuận tiện, có công sức của các chiến sĩ Cảnh sát Giao thông đường thủy ngày đêm bám trụ, gắn bó với sông Tiền, sông Hậu.

Là tỉnh đầu nguồn sông Cửu Long, với hàng trăm tuyến đường thủy, tổng chiều dài gần 2.400 km, nhiều hộ dân, nhà máy chế biến thủy sản, kho lương thực... nằm dọc tuyến sông, do vậy An Giang có tới 258 bến thủy nội địa và 151 bến khách ngang sông. Những năm qua, hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ phát triển, do vậy nhu cầu đi lại của người dân bằng phương tiện thủy giảm. Tuy nhiên, sức ép về trật tự an toàn giao thông trên các tuyến sông vẫn còn rất lớn. Trên một số đoạn sông thường có các bãi cạn, đăng, chà, đáy, vó, phương tiện neo đậu; việc nuôi trồng thủy sản, đăng quầng, bè nuôi cá neo đậu lấn chiếm luồng và hành lang bảo vệ luồng hầu hết tập trung tại khu vực chợ, nhà máy xay xát ven sông, tiềm ẩn tai nạn giao thông; tỷ lệ công trình bến bãi không lắp đặt biển báo, chưa có giấy phép hoạt động còn cao. Trên các tuyến sông thuộc huyện An Phú, vẫn nóng bỏng tình trạng bến khách ngang sông chưa được cấp phép hoạt động, phương tiện chưa đăng ký, đăng kiểm hoặc có đăng ký, đăng kiểm nhưng đã hết hạn, thiếu trang, thiết bị an toàn; chủ bến, chủ khai thác chưa quan tâm việc sửa chữa, nâng cấp bến. Ý thức chấp hành luật pháp của chủ bến và người tham gia giao thông còn kém, nhưng công tác tuyên truyền, hướng dẫn, phổ biến pháp luật chưa thường xuyên, sâu rộng, hình thức tuyên truyền chưa trọng tâm, trọng điểm và mang tính thời vụ. Có những bến đã bị lập biên bản đình chỉ nhưng vẫn tiếp tục hoạt động do cơ quan chức năng không có nơi tạm giữ các loại phương tiện vi phạm. Các bến khách ngang sông do UBND các cấp điều hành quản lý, việc khai thác vận chuyển được thực hiện bằng hình thức đấu thầu nộp ngân sách địa phương hằng năm. Trước tình hình trên, lực lượng CSGT đường thủy đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật Giao thông đường thủy nội địa sâu, rộng, bởi nguyên nhân chính gây tai nạn do ý thức người tham gia giao thông. Hàng nghìn cuốn Luật Giao thông đường thủy nội địa; văn bản dưới luật; sổ tay và tờ rơi được phát đến từng người dân, áp phích, khẩu hiệu tuyên truyền, bài viết, phóng sự và băng cát-xét, cuộc thi tìm hiểu Luật Giao thông đường thủy nội địa đã cung cấp nhiều thông điệp, kiến thức giúp người dân nâng cao ý thức khi tham gia giao thông trên sông, nước. Cách tuyên truyền phù hợp là, tập trung tại các địa bàn trọng điểm đông dân cư vùng ven sông nước sinh sống, thường xuyên liên tục theo kiểu "mưa dầm thấm lâu". Ngoài ra, các ngành chức năng mở các đợt tuyên truyền tập trung, tạo sự đồng thuận cao của đông đảo nhân dân, nhằm từng bước nâng cao hiệu quả thực hiện các giải pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông. Cùng với việc làm tốt công tác tuyên truyền, CSGT đường thủy cùng lực lượng chức năng đẩy mạnh tuần tra, thanh tra, kiểm soát, phát hiện xử lý vi phạm liên quan bảo đảm an toàn giao thông đường thủy. Trong sáu tháng đầu năm nay đã tuần tra, kiểm soát hơn 1.000 ca, ra quyết định xử phạt 11.545 trường hợp vi phạm (tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước), thu hơn 11 tỷ đồng. Thượng tá Thái Văn Tôn, Phó trưởng Phòng CSGT đường thủy cho biết, vi phạm phổ biến là chở quá vạch dấu mớn nước an toàn, không bằng cấp chứng chỉ chuyên môn, không đăng ký, đăng kiểm, khai thác cát trái phép. Quan sát tàu, sà-lan chở cát, đá, gạo... trên sông Tiền, sông Hậu về Bình Dương, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh chúng tôi thấy, lỗi quá tải xảy ra phổ biến (chiếm 60% tổng lỗi vi phạm). Tuy nhiên, bất cập nảy sinh do không có nơi tạm giữ phương tiện để hạ tải theo đúng quy định, bảo quản hàng hóa hạ tải trên sông nan giải, cho nên tình trạng xảy ra cứ phạt rồi tiếp tục tái phạm. Trung tá Đặng Văn Lài, đội trưởng đội xử lý cho biết, các chủ phương tiện cứ thấy bóng dáng CSGT đường thủy chốt chặn là tìm cách lẩn tránh bằng cách ẩn nấp hoặc đi trên kênh rạch, hễ thấy vắng bóng là tăng tốc tẩu thoát. Trên đường bộ, việc uống bia rượu khi điều khiển phương tiện đang bị kiểm soát chặt chẽ, thì đối với đường thủy, việc phát hiện, ngăn chặn rất khó khăn, do chưa được trang bị có máy đo nồng độ cồn. Do làm tốt công tác tuyên truyền kết hợp xử lý nghiêm cho nên chỉ còn 20% người điều khiển phương tiện không có bằng lái, chứng chỉ chuyên môn trên địa bàn toàn tỉnh. Nhiều chủ phương tiện không có chứng chỉ chuyên môn, bằng lái khi bị phạt nhiều và liên tục bị nhắc nhở đã tình nguyện đi học hoặc thuê người có đầy đủ bằng lái theo quy định. Tại xã Thắng Mỹ (Chợ Mới), công an tỉnh còn xây dựng mô hình phát động đông đảo bà con tham gia giữ gìn trật tự an toàn giao thông đường thủy nhằm làm chuyển biến tình hình. Mặc dù trên tuyến sông chưa xảy ra TNGT đặc biệt nghiêm trọng, nhưng thực tế tiềm ẩn tình hình vẫn còn phức tạp. TNGT trên tuyến đường thủy giảm bảy vụ, tăng một người chết so với sáu tháng đầu năm 2008, nguyên nhân chủ yếu do sử dụng phương tiện không bảo đảm các tiêu chí kỹ thuật, không đăng ký hành chính và sắp xếp chỗ ngồi ổn định khi tham gia lưu thông... Hơn nữa, đấu tranh chống tội phạm trên tuyến biên giới dài ngót trăm cây số giữa mùa nước nổi tứ bề ngập mênh mông nước rất khó khăn, trong khi thủ đoạn bọn buôn lậu ngày càng tinh vi. Chúng có cả người đeo bám, theo dõi, báo động, hễ thấy lực lượng chức năng xuất quân gọi điện báo tin, khi bị bắt thì kêu gọi đồng bọn cướp lại hàng. Tình trạng khai thác cát trái phép nóng bỏng ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản của người nông dân, làm thay đổi dòng chảy của sông, đe dọa đến hành lang an toàn giao thông đường thủy, thuế tài nguyên bị thất thu. UBND tỉnh An Giang chỉ cấp 21 giấy phép cho 16 doanh nghiệp khai thác thường xuyên trên sông Tiền và sông Hậu theo đúng bình đồ quy định, tuy nhiên, số phương tiện khai thác lậu là ghe, tàu đủ loại từ hơn 10 tấn cho đến 200 - 300 tấn tự chế, tự hành, tự bơm cũng làm "chảy máu" một lượng cát đáng kể. Số phương tiện này khá nhiều và khó kiểm soát, trong khi đó mức phạt bắt quả tang 12,5 triệu đồng, chưa đủ sức răn đe, vì vậy các đối tượng vẫn tiếp tục vi phạm. Hầu hết các phương tiện khai thác cát trộm thường lén lút tập trung hoạt động từ lúc 22 giờ ngày hôm trước cho đến 5 giờ sáng hôm sau, hoặc thoắt ẩn thoắt hiện, lén lút không thấy lực lượng xuất hiện là ào ào hút cát rồi chở đi tiêu thụ. Chỉ ngót nửa tiếng là đầy ghe cát, một ngày các đối tượng khai thác cát kiếm ngon vài triệu đồng. Ngày 7-6 vừa qua, Công an tỉnh An Giang kiểm tra việc khai thác cát khu vực sông Tiền thuộc xã Tấn Mỹ, huyện Chợ Mới phát hiện hai ghe có trọng tải trên 40 tấn/chiếc hút cát trái phép từ dưới sông chuyển lên một sà-lan. PHÒNG CSGT đường thủy hiện chỉ có 45 cán bộ, chiến sĩ, lực lượng quá mỏng, trong khi địa bàn quá rộng; các huyện chưa thành lập đội CSGT đường thủy nên khó quán xuyến được những tuyến sông ở các vùng xa, không khép kín được địa bàn. Anh em trong đội tuần tra thường ăn nghỉ ngay trên tàu, điều kiện làm việc thiếu thốn trăm bề. Công tác phối hợp tuyên truyền còn hạn chế cho nên ý thức người dân tuy có chuyển biến nhưng chưa rõ rệt. Hầu hết những người thường xuyên tham gia giao thông đường thủy mới nắm rõ, còn những người ít tham gia giao thông đường thủy, thậm chí không hiểu Luật Giao thông đường thủy. Đồng chí Nguyễn Thành Tâm, Ban An toàn giao thông tỉnh An Giang cho biết, để bảo đảm trật tự an toàn giao thông nói chung và quản lý hoạt động của bến thủy nội địa nói riêng, cần ban hành cơ chế hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp vận tải đổi mới phương tiện nhằm nâng cao chất lượng vận tải hành khách trên các tuyến thủy nội địa; đầu tư, lắp đặt hệ thống báo hiệu giới hạn luồng chạy tàu trên các tuyến sông rộng và có tàu biển lưu thông làm cơ sở cho công tác quản lý và giải quyết các vấn đề có liên quan; lập dự án đầu tư nạo vét cải tạo luồng tại các khu vực khan cạn; bố trí phương tiện, lực lượng điều tiết bảo đảm giao thông, cứu hộ chống va trôi trong mùa lũ 2009; tăng cường hơn nữa tuần tra kiểm soát nhằm xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Luật Giao thông đường thủy nội địa. Tất Thắng