Trong hơn một năm trở lại đây, giá vật liệu xây dựng (VLXD) tăng mạnh khiến nhiều dự án giao thông bị đội giá gấp nhiều lần. Trong khi việc bù giá chậm, đẩy nhà thầu vào cảnh nợ nần, thiếu vốn triền miên.

(LĐ) - Hệ lụy của việc này là công trình chậm tiến độ. Mà đã chậm tiến độ thì ngay việc giải ngân khối lượng chính cũng khó, chưa nói đến bù giá VLXD. Cái vòng luẩn quẩn này đang đổ trăm nỗi thiệt thòi lên đầu nhà thầu . Vẫn bất cập bù giá Theo ông Nguyễn Văn Lệ - PGĐ Cty cổ phần đầu tư thương mại XDGT: Ở các tỉnh phía nam, các tỉnh miền núi phía bắc, cát và đá xây dựng khan hiếm khiến giá đội lên rất cao. Đơn cử giá đá thường trên thị trường chỉ khoảng 150.000 đồng/khối nhưng hầu hết các công trình giao thông khu vực miền núi phía bắc, các nhà thầu phải mua với giá từ 230.000- 250.000 đồng. Do phải mua trực tiếp tại mỏ và phải vận chuyển một quãng đường xa, có khi vài chục cây số nên giá thành còn đội lên. Với các nhà thầu có tiềm lực tài chính có thể mua trước VLXD còn duy trì được mức giá thấp. Song, đa số các nhà thầu ít vốn lưu động, lại bị nợ đọng nhiều đã không thể mua dự trữ VLXD, đành ăn đong với giá cao hơn rất nhiều so với dự toán. Ông Phan Quốc Hiếu - TGĐ TCty Xây dựng Thăng Long - cũng nêu ví dụ: Khi đấu thầu công trình thép xây dựng mới là 15.000 đồng/kg chỉ vài tháng sau tuyên bố trúng thầu giá thép đã lên 19.000đ/kg. Khá nhiều dự án khi bỏ thầu đã tính có lãi nhưng do không lường được giá VLXD tăng tốc với biên độ quá lớn nên thành ra lại lỗ. Nếu không được bù giá thì coi như cầm chắc lỗ thật. “Lối thoát” của nhà thầu ở những trường hợp này là chờ được bù giá để tính đúng, tính đủ, song việc bù giá không kém phần gian truân và bất cập. Mặc dù để giải quyết tình trạng biến động giá VLXD lớn trong những tháng đầu năm 2008, Thủ tướng Chính phủ đã liên tiếp ban hành hai văn bản 164/TTg- CN và 546/TTg-KTN. Bộ Xây dựng cũng ban hành thông tư 05/2008/TT - BXD và thông tư 09/2008/TT - BXD nhằm hướng dẫn điều chỉnh một số nguyên, nhiên liệu, VLXD chủ yếu và hợp đồng xây dựng. Bộ GTVT cũng có văn bản 4199 để hướng dẫn chi tiết xử lý chênh lệch giá theo thông tư 09 trong các công trình XDCB của ngành GTVT. Các văn bản này được đánh giá như một chiếc phao cho các nhà thầu trong cơn bão giá, song sức cứu nổi của nó vẫn còn hạn chế khiến nhiều nhà thầu chưa thoát khỏi vòng luẩn quẩn của việc bù giá. Bù giá khó làm suy yếu nhà thầu Ông Phan Quốc Hiếu - TGĐ Thăng Long - cho biết: Hiện việc bù giá vấp phải khó khăn do chủ đầu tư không chấp nhận hóa đơn đỏ do nhà thầu cung cấp mà căn cứ vào báo giá của địa phương. Trong khi các địa phương lại thông báo giá không sát với giá thị trường. Có những thông báo giá chỉ bằng ½ giá thực tế khiến các nhà thầu méo mặt. Trong khi chủ đầu tư chưa quyết định được thì nhà thầu cứ phải chờ đợi chưa được bù giá. Một số nhà thầu than phiền: Quá trình hoàn tất các thủ tục thường phải mất một vài tháng. Đến khi được bù giá thì giá lại tiếp tục leo thang. Được bù giá rồi nhưng do chậm nên lại chậm thi công, chậm mua vật liệu và lại... tiếp tục xin bù giá. Ngoài ra, cũng theo một số nhà thầu thông tư 09 chỉ quy định được điều chỉnh 13 loại VLXD chủ yếu là: Xăng, dầu, sắt thép các loại, nhựa đường, ximăng, cát, đá, sỏi, gạch... Đối với các loại nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu xây dựng khác cần điều chỉnh do biến động giá thì chủ đầu tư xác định và báo cáo bộ trưởng, chủ tịch UBND các tỉnh, chủ tịch tập đoàn kinh tế, chủ tịch Hội đồng quản trị TCty Nhà nước quyết định. Chính vì vậy, rất ít chủ đầu tư đứng ra quyết định, chịu trách nhiệm bù giá cho những loại VLXD “ngoài luồng” này vì giá VLXD mỗi địa phương, mỗi thời một khác. Để tháo gỡ cái khó này, có nhà thầu đề nghị chủ đầu tư chấp thuận hóa đơn đỏ nhưng nhiều chủ đầu tư lại e ngại rằng nhà thầu và nhà cung cấp VLXD “đi đêm với nhau”. Vì việc kiểm soát hóa đơn đỏ không phải việc đơn giản và rất dễ nảy sinh tiêu cực bởi tình trạng gian lận và mua bán hóa đơn trên thị trường. Khi có tiêu cực thì không chỉ nhà thầu phải chịu trách nhiệm mà còn liên đới đến chủ đầu tư và các cơ quan chủ quản. Minh Vi