Nhiều khả năng sẽ mất 18 năm kể từ bây giờ, Tòa án Tối cao Mỹ mới có kết luận, tức 34 năm sau khi xảy ra vụ tấn công thảm khốc nhất nước này

Mười sáu năm sau sự kiện khủng bố kinh hoàng ngày 11-9-2001 ở Mỹ, phiên tòa xét xử 5 kẻ bị cáo buộc dính líu đến vụ tấn công vẫn chưa diễn ra.

Xét xử chậm chạp

Năm người nói trên hiện bị giam giữ tại căn cứ Hải quân Mỹ ở vịnh Guantanamo. Trong số này, tên Khalid Sheikh Mohammed (KSM) được mệnh danh là "kiến trúc sư vụ 11-9". Y và 4 đồng phạm - Walid bin Attash, Ramzi bin al-Shibh, Ammar al-Baluchi và Mustafa al-Hawsawi - đều đối mặt án tử trong một vụ án đang "bò chậm chạp" qua các giai đoạn tiền xét xử của một ủy ban quân sự. KSM bị cáo buộc lên kế hoạch vụ 11-9, giám sát các hoạt động và huấn luyện bọn không tặc ở Afghanistan và Pakistan.

"Chính phủ Mỹ cho biết đã bắt được kẻ chịu trách nhiệm cao nhất cho vụ 11-9 và 2 kẻ dưới trướng y phụ trách tiến hành vụ tấn công. Bọn chúng bị giam giữ trong gần 14 năm qua mà không bị xét xử. Dựa theo những gì đã diễn ra, phải mất nhiều năm nữa mới diễn ra phiên tòa" - ông Shayana Kadidal, luật sư tại Trung tâm Các quyền hiến pháp ở TP New York - Mỹ, nhận định với đài Al Jazeera.

Vu 11-9: Moi mon cho cong ly - Anh 1

Gia đình các nạn nhân vụ 11-9 và những người sống sót vẫn đang mòn mỏi chờ đợi công lý Ảnh: EPA

Trong tháng 10 tới, sẽ diễn ra phiên điều trần thứ 25 đối với KSM. Trước đó, tại phiên điều trần hồi tháng 8 vừa qua, các công tố viên gợi ý thời điểm xét xử là vào đầu năm 2019 và cho biết sẽ mất khoảng 6-8 tuần lễ để trưng ra bằng chứng những tên nói trên đã lên kế hoạch và hỗ trợ hành động cướp 4 máy bay chở khách hôm 11-9-2001. Các nghi phạm sẽ bị một bồi thẩm đoàn gồm những sĩ quan quân đội xét xử tại căn cứ nói trên, còn được biết đến với tên gọi Gitmo, với những cáo buộc khủng bố và giết người.

"Bằng chứng" mới

Tuy nhiên, nữ luật sư Nancy Hollander cho rằng có quá nhiều trở ngại đến mức không chắc những người này có bị đưa ra xét xử hay không. Trong trường hợp họ bị kết tội, việc kháng cáo nhiều khả năng kéo dài thêm nhiều năm trước khi vụ việc đến Tòa án Tối cao Mỹ. Theo báo The Guardian (Anh), ông David Nevin, luật sư của KSM, cho rằng nhiều khả năng sẽ mất 18 năm kể từ bây giờ, Tòa án Tối cao mới có kết luận, tức 34 năm sau khi xảy ra vụ tấn công. "Nhiều khả năng thân chủ của tôi (hiện 53 tuổi) sẽ chết trước khi quá trình này hoàn tất" - ông Nevin bày tỏ.

Nhà chức trách Mỹ nói họ giam giữ "bọn sát nhân" đằng sau song sắt. Thế nhưng, những người chỉ trích cho rằng cầm giữ người vô hạn định mà không buộc tội là vi phạm nhân quyền, kích động thái độ chống Mỹ ở nước ngoài. Ngoài ra, có thể sẽ ít tốn kém hơn nếu tù nhân bị giam cầm trên đất Mỹ. Thêm vào đó, theo báo cáo của thượng viện Mỹ về các kỹ thuật tra tấn của CIA, KSM đã từng bị trấn nước 183 lần chỉ trong một tháng - một thông tin có thể giúp ích cho luật sư biện hộ.

Trước thềm kỷ niệm 16 năm ngày xảy ra sự kiện 11-9, tờ New York Post tiết lộ thông tin được cho là bằng chứng mới trong vụ kiện cáo buộc chính phủ Ả Rập Saudi liên quan đến các vụ khủng bố này. Cụ thể, Đại sứ quán Ả Rập Saudi ở thủ đô Washington có thể đã tài trợ cho "cuộc diễn tập" vụ tấn công. Theo đó, đại sứ quán này đã chi tiền cho 2 công dân Ả Rập Saudi bay từ Phoenix đến Washington 2 năm trước đó như một phần "cuộc diễn tập".

Lâu nay, chính phủ Ả Rập Saudi vẫn luôn phủ nhận mọi liên quan đến vụ tấn công 11-9 làm chết khoảng 3.000 người. Tuy nhiên, theo tờ báo, luật sư của các nạn nhân nhấn mạnh chứng cứ trên cho thấy "sự hỗ trợ về tài chính lẫn hoạt động" từ Ả Rập Saudi. Bằng chứng mới nói trên có thể củng cố thêm cáo buộc các nhân viên sứ quán và đặc vụ Ả Rập Saudi đã hướng dẫn và hỗ trợ bọn không tặc.

LỤC SAN