Hải Phòng, thành phố nơi cửa biển vùng Đông Bắc Tổ quốc, nơi nữ tướng Lê Chân khai lập, nơi diễn ra ba trận đánh lớn trên sông Bạch Đằng lịch sử... có nhiều di tích lịch sử văn hóa truyền thống được bảo tồn, xây dựng.

Vung dia linh luu giu hon van hoa Viet - Anh 1

Ở đó, văn hóa, bản sắc của người Việt, của người dân miền biển được lưu giữ và lan tỏa. Vùng địa linh nhân kiệt này cũng đang trên đường mở cửa, đổi mới và hội nhập mạnh mẽ.

Di tích lịch sử danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng là một minh chứng sinh động về lưu giữ hồn văn hóa Việt. Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng nằm trên đất huyện Thủy Nguyên, cách trung tâm thành phố Hải Phòng gần 20km về phía Đông Bắc. Tràng Kênh - Bạch Đằng được Nhà nước xếp hạng Di tích Quốc gia vào năm 1962, là một trong những di tích, cụm di tích được xếp hạng sớm nhất của Hải Phòng.

Theo lệ cổ, từ năm 2009 đến nay, vào đêm 14 rạng ngày 15 tháng Giêng (Âm lịch), Linh từ Tràng Kênh tại đền Trần chính thức khôi phục và tổ chức lệ khai ấn "Trần triều", đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh của nhân dân và du khách thập phương. Tràng Kênh - Bạch Đằng sẽ là nơi diễn ra Lễ hội kỷ niệm Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 trong thời gian tới.

Tràng Kênh - Bạch Đằng có nhiều di tích lịch sử như: Đền thờ Trần Quốc Bảo và các tướng lĩnh, đền thờ Phạm Hữu Điều, Vũ Nạp...cùng nhiều cảnh đẹp thiên nhiên kỳ vĩ. Di chỉ Tràng Kênh lưu giữ nhiều công cụ của người Việt cổ, nơi giao thoa văn hóa của người miền núi ở cánh cung Đông Triều với người miền biển của văn hóa Hạ Long.

Tràng Kênh - Bạch Đằng núi sông hiểm yếu vùng Đông Bắc Tổ quốc, án ngữ con đường xâm lăng xuống phía Nam của các thế lực phương Bắc. Nơi đây, từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 13 đã diễn ra 3 trận địa cọc chỉ trong một ngày, tiêu diệt gọn quân thù, làm cho đội quân Hán, Tống, Nguyên đều bạt vía kinh hồn...

Việc bảo tồn, tôn tạo, xây dựng khu di tích Tràng Kênh - Bạch Đằng là một việc làm lưu giữ hồn thiêng dân tộc: "Giang san vượng khí Bạch Đằng thâu". Nơi đây đã đón hàng vạn lượt du khách trong và ngoài nước về tham quan. Khu di tích Tràng Kênh - Bạch Đằng từ xưa đến nay đều là điểm sáng hội tụ tinh hoa dân tộc.

Huyện Kiến Thụy cũng là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử và có nhiều phong tục cổ với những lễ hội độc nhất vô nhị như Lễ hội Minh thề diễn ra ngày 10/2 (tức ngày 14 tháng Giêng năm Đinh Dậu) tại chùa Hòa Liễu, thôn Hòa Liễu, xã Thuận Thiên. Lễ hội nhằm tôn vinh chí công vô tư, giáo dục đạo lý nhân cách, nhất là đội ngũ cán bộ.

Theo Sư thầy Thích Diệu Tuyên, trụ trì chùa Hòa Liễu, tương truyền, Hòa Liễu là một ngôi chùa cổ được xây dựng từ thế kỷ XIII, có tên là Thiên Phúc Tự. Giữa thế kỷ XVI, vợ của Thái Thượng hoàng Mạc Đăng Dung là Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản đã đến ấp Lan Niểu (thôn Hòa Liễu ngày nay) tự bỏ tiền và vận động hoàng thân quốc thích, quan lại triều Mạc cả thảy 35 vị góp tiền của để tu tạo lại ngôi chùa cổ. Thái Hoàng Thái Hậu xuất tiền mua hơn 25 mẫu đất cúng dâng Tam Bảo. Nhiều người theo gương bà cũng tậu ruộng cúng chùa. Cũng chính từ đây, Thái hoàng Thái hậu đã cùng với dân làng lập ra một Hịch văn hội Minh thề quy định lấy chí công làm trọng không vì mục đích gì mà xâm phạm của công. Lễ hội Minh thề đã ra đời.

Cũng theo Sư thầy Thích Diệu Tuyên, ở Lễ hội Minh thề, sau khi kết thúc phần nghi lễ, chủ lễ và các vị bồi lễ đọc chúc văn lai lịch công đức của Thánh vương. Tiếp đó, chủ tế vẽ một vòng tròn lớn đường kính khoảng 2 mét ở giữa sân miếu gọi là Đài thề. Ba vị đại diện cho hàng ngũ chức dịch, hội tư văn và bô lão trong làng do Ban tổ chức lễ hội thề và hội đồng bô lão tuyển chọn bước lên Đài thề làm lễ thắp hương khấn vái trời đất bách thần.

Đại diện tư văn đọc Hịch văn Minh thề. Mọi người trong làng từ hương chức đến nhân dân, trên là bô lão, dưới từ 18 tuổi trở lên, ai dùng của công dùng vào việc công xin thần linh ủng hộ, ai lấy của công dùng vào việc tư, cầu thần linh đả tử… làm tôi bất trung, làm con bất hiếu, xin thần linh tru diệt. Sau khi mọi người cùng hô vang câu "y như lời thề", vị chủ tế cầm dao bầu cắm mạnh xuống đất (trong vòng tròn Đài thề) để biểu thị sự quyết tâm. Cuối cùng là nghi lễ cắt tiết gà để uống máu ăn thề. Máu gà trống được hòa vào bình rượu, mỗi người truyền tay nhau uống một ngụm khẳng định sự đoàn kết thực hiện đúng lời thề. Trong tâm thức của mỗi người, Lễ hội Minh thề còn gieo niềm tin, hy vọng vào một năm mới Đinh Dậu 2017 an lành, hưng thịnh.

Lễ hội truyền thống Núi Voi khai mạc ngày 10/2 (tức ngày 14 tháng Giêng năm Đinh Dậu) tại xã An Tiến và Trường Thành, huyện An Lão, Hải Phòng. Khu di tích lịch sử danh thắng Núi Voi là một vùng non nước sơn thủy hữu tình, điểm đến của du khách trong và ngoài thành phố. Nhiều hiện vật tìm được ở Núi Voi chứng minh người cổ ở đây xuất hiện rất sớm cuối thời đại đồ đồng, đầu thời đại đồ sắt cách đây khoảng 2.500 năm.

Là một trong những địa điểm khảo cổ học lớn ở miền ven biển Đông Bắc nằm giữa hành lang Đông Tây, giữa nền văn hóa Đông Sơn và văn hóa Hạ Long, Núi Voi là vùng đất cổ kính chứa đựng một kho tàng văn hóa phong phú, quê hương của nhiều danh tài, mặc sĩ. Nhiều công trình kiến trúc cổ (đình, chùa, đền, miếu) xây lại, từ thế kỷ XI-XII được sử sách ghi lại cùng với tháp Tường Long (Đồ Sơn) hình thành một trong những trung tâm phật giáo đô hội sầm uất của quốc gia Đại Việt thời bấy giờ, có danh nhân Bùi Mộng Hoa mở trường dạy học từ thế kỷ XI, cùng thời với Văn Miếu Quốc Tử Giám ở Hà Nội.

Theo ông Nguyễn Đức Thọ, Bí thư Huyện ủy An Lão, Núi Voi còn như một thành lũy bảo vệ thành phố Cảng trong suốt chiều dài lịch sử kháng chiến của ông cha. Các di tích, hang động khu quần thể Núi Voi đều gắn với các sự kiện lịch sử trọng đại của thành phố Hải Phòng trong quá trình đấu tranh, bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc. Huyện An Lão đang từng bước xây dựng quần thể Núi Voi thành khu du lịch sinh thái, văn hóa, nghỉ dưỡng đủ khả năng đáp ứng du khách trong cả bốn mùa.

Đoàn Minh Huệ (TTXVN)