- UBND TP Hà Nội vừa có thông báo trong thời gian tới sẽ quyết liệt "trảm" nhà siêu mỏng, siêu méo khắp Thủ đô. Theo chủ trương này, danh mục nhà siêu mỏng, siêu méo tại Thủ đô sẽ được xác định rõ tiêu chí, phân loại theo hình thức, mức độ xử lý đã được pháp luật quy định (trước và sau năm 1995).

Liên quan đến vấn đề này, Bee đã có cuộc phỏng vấn Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Khắc Thọ. Công tác quản lý vẫn bị buông lỏng Thưa ông, mặc dù thành phố đã có rất nhiều biện pháp để ngăn chặn tình trạng nhà siêu mỏng siêu méo tại các con đường mới mở, nhưng đến thời điểm này, tình trạng trên không những không bị hạn chế mà còn có dấu hiệu “nở rộ” hơn. Vì sao vậy? Thực ra nhà siêu mỏng siêu méo vẫn đang tiếp diễn tại những tuyến đường mới mở. Về nguyên nhân thì do trong quá trình mở đường, phần diện tích đất còn lại của dân hoặc một số nhà của dân bị cắt xén, diện tích của nó nhỏ không đủ điều kiện xây dựng về mặt tiền, chiều sâu nhỏ hơn 3 m2 hoặc tổng diện tích nhỏ hơn 15 m2 không đủ điều kiện xây dựng. Thứ hai, do quá trình mở đường, những diện tích này trong quá trình mở đường mình chưa lường hết được nên ban quản lý các dự án không đưa các diện tích này vào diện tích đất trong quá trình thực hiện dự án và thu hồi triệt để, hoặc không có chế độ đền bù giải phóng mặt bằng đối với những đất còn lại. Chính vì thế, người dân coi đó là tấc đất tấc vàng nên kiên quyết bám trụ giữ bằng được miếng đất đó, dù chỉ còn 1-2m2. Để xảy ra tình trạng này là do công tác quản lý của chúng ta đang bị buông lỏng? Thực ra, người dân cũng không muốn làm việc đấy nhưng bởi vì cơ chế chính sách là một phần. Thứ hai do công tác quản lý của chính quyền địa phương cũng chưa được tốt nên nhà siêu mỏng, siêu méo vẫn tiếp tục tái diễn. Mặc dù trong quyết định 89 của Chính phủ cho phép Hà Nội và TP.HCM được thí điểm thành lập lực lượng thanh tra xây dựng ở cấp chính quyền quận huyện, phường xã, điều đó đã tăng cường được công tác quản lý lên rất nhiều, thậm chí ở một số tuyến đường mới mở, lực lượng thanh tra đã làm nòng cốt giúp chính quyền phường quận quản lý trật tự xây dựng. Tuy nhiên, việc thực hiện này cũng không thể chấm dứt được tình trạng nhà siêu mỏng, siêu méo. Tôi đơn cử như khi mở tuyến đường Khuất Duy Tiến cũng như nút giao thông Thanh Xuân hiện nay, theo thống kê của thanh tra quận, có 19 trường hợp nhà không đủ điều kiện xây dựng như giấy tờ không hợp pháp, nhà nhỏ hơn 15m2; mặc dù là chính quyền phường kiên quyết cắt điện, cắt nước nhưng vì mưu sinh nên đêm đêm họ vẫn sửa chữa để ở. Thực ra, những đất đó là đất sau giải phóng mặt bằng mà nhà nước không thu hồi và cũng không có cơ chế chính sách để giải quyết trong quá trình giải tỏa. Chính vì thế, dân bằng mọi giá giữ lấy phần đất đó. Trong trường hợp này, chúng ta thiếu “cây gậy” để xử lý kiên quyết. Tuy nhiên, luật pháp đã có và rõ ràng những trường hợp trên là làm sai phép hoặc không đúng quy định. Tại sao cơ quan chức năng lại không thể xử lý dứt điểm mà vẫn để tình trạng này dây dưa kéo dài? Trong quyết định 89 của Chính phủ nêu rõ: Về quản lý xây dựng, trách nhiệm quản lý thuộc về chính quyền quận và phường. Hiện nay thì phường quận cũng đã hoàn chỉnh biên chế lực lượng thanh tra cấp phường, quận. Thậm chí vừa rồi khi mới hợp nhất Hà Tây và Hà Nội, Sở Xây dựng vẫn tham mưu cho thành phố đề nghị với Chính phủ cho phép triển khai quyết định 89 trên địa bàn toàn thành phố. Hiện tại, Chính phủ cũng đồng ý cho Hà Nội triển khai toàn bộ lực lượng thanh tra xây dựng của cấp xã phường, thị trấn… Lực lượng này có trách nhiệm quản lý toàn bộ tình hình trật tự xây dựng của địa phương. Ngoài quyết định 89, trong năm 2009 Sở Xây dựng cũng đã tham mưu cho thành phố ra chỉ thị 02, chỉ thị 24, trong đó đều có đề cập đến vấn đề nhà siêu mỏng, siêu méo. Như vậy, về trách nhiệm cũng rất rõ ràng, tuy nhiên Sở Xây dựng có trách nhiệm tham mưu cho UBND TP về quản lý xây dựng để tổng hợp báo cáo, kiến nghị cũng như đề xuất các giải pháp xử lý. Đường mới mở chỉ dành cho cao ốc Cụ thể những kiến nghị đó là gì, thưa ông? Đối với những nhà không đủ diện tích xây dựng, đối với những nhà tồn tại trước năm 1995, khi Nghị định 39 của Chính phủ chưa ra đời thì tất cả những nhà đó được phép giữ nguyên trạng. Đối với những diện tích nào sau năm 1995, những nhà nhỏ hơn 15m2 và kích thước chiều rộng, chiều sâu nhỏ hơn 3m2, nếu không đủ điều kiện xây dựng thì yêu cầu chính quyền địa phương tuyệt đối không cho phép xây dựng, kể cả xây dựng tạm. Đối với những con đường mới mở hiện nay, dân và dư luận cũng khá bức xúc vì tiền đền bù giải phóng mặt bằng rất lớn nhưng để tái diễn trường hợp nhà siêu mỏng siêu méo, nhà kích thước không hợp lý gây phản cảm. Những trường hợp này, Sở Xây dựng cũng đề xuất: Thứ nhất, phải cho hợp khối giữa hai nhà cùng khối với nhau, khuyến khích giữa hai nhà hợp khối. Đối với những trường hợp này, qua theo dõi và đánh giá thì hiệu quả rất ít, 10 nhà thì may ra được một nhà. Vì tâm lý người ở lại bao giờ cũng muốn mua rẻ, người chuyển đi bao giờ cũng đòi bán đắt. Vì vậy, ít khi có thể thành công. Muốn làm được điều này, phải có bàn tay của Nhà nước. Bàn tay của Nhà nước là gì? Tốt nhất bây giờ Nhà nước phải có một cơ chế để thu hồi lại đất rồi sử dụng vào mục đích xã hội như làm cây xanh, hoặc làm biển báo hoặc kiốt bán hàng. Tất cả những cái đó, nhà nước phải có quy định và cơ chế. Nhưng hiện nay do thành phố chưa có được cơ chế đó nên rất khó để xử lý. Qua học tập ở Đà Nẵng thì xử lý vấn đề này dễ hơn, đó là những mảnh đất nhỏ hẹp, không đủ điều kiện xây dựng thì chính quyền ra quyết định thu hồi và dành luôn cho mục đích công cộng. Tuy nhiên, tại Hà Nội, nếu thu hồi bất kỳ một m2 diện tích nào thì đòi hỏi anh phải trưng dự án, mà để thành lập một dự án chỉ để thu hồi vài m2 là rất khó. Mấu chốt của vấn đề này là đến nay vẫn chưa có cơ chế chính sách nào để giải quyết. Vậy thì lẽ nào lại bế tắc trong cách giải quyết, thưa ông? Để giải quyết triệt để vấn đề này, theo tôi Sở quy hoạch Kiến trúc phải sớm hoàn chỉnh được quy định quy chế quản lý hai bên tuyến đường mới mở. Thứ hai, trong khi chưa có được quy chế đó thì đối với những tuyến đường mới mở, bên cạnh quyết định đầu tư dự án, cần có luôn quyết định quản lý hai bên tuyến đường Thứ ba, trong quá trình mở đường, nên mở chỉ giới khoảng 50m nhằm khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư vào xây dựng khối nhà cao tầng và mặt phố mới mở chỉ là những nhà cao tầng, những nhà phục vụ mục đích công cộng. Còn người dân, nếu ra được tuyến đường mới mở phải qua hệ thống đường gom. Có như thế mới quản lý được đô thị đẹp và hiện đại. Xin cảm ơn ông! Mạnh Hùng (thực hiện)