Trả lời câu hỏi của một số cử tri về việc Bộ GD&ĐT phải xem xét lại chất lượng đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, Bộ GD&ĐT thừa nhận: Chất lượng đào tạo của hệ thống giáo dục ĐH thời gian qua còn thấp, chưa phù hợp với thực tế, chưa đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng lao động. Vì vậy, mới đây, Bộ công bố Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38 quy định điều kiện, hồ sơ, quy trình cho phép đào tạo, đình chỉ tuyển sinh, thu hồi quyết định cho phép đào tạo các ngành hoặc chuyên ngành trình độ thạc sĩ, trình độ tiến sĩ.

Siết chặt các điều kiện mở ngành đào tạo

So với quy định hiện hành, Dự thảo đã giao thêm quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo trong xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình đào tạo. Giao thêm quyền quyết định mở ngành cho thủ trưởng các cơ sở giáo dục ĐH đã được cấp có thẩm quyền công nhận đạt chuẩn quốc gia hoặc được Thủ tướng Chính phủ cho phép thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động theo Nghị quyết 77.

Bộ GD&ĐT cho biết, sau gần 5 năm thực hiện, một số nội dung của Thông tư 38 không còn phù hợp với những quy định mới của Luật Giáo dục ĐH, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Giáo dục ĐH và một số văn bản khác.

Tại Dự thảo này, Bộ quy định chặt chẽ hơn điều kiện về đội ngũ giảng viên và quy trình kiểm tra xác nhận các điều kiện đảm bảo chất lượng thực tế ở cơ sở đào tạo. Cụ thể: Về đào tạo thạc sĩ, dự thảo đưa ra quy định có ít nhất 5 giảng viên cơ hữu có bằng tiến sĩ cùng ngành, ngành gần với ngành đề nghị cho phép đào tạo và không trùng với danh sách giảng viên cơ hữu của các ngành khác, trong đó có ít nhất 3 người cùng ngành…

Tương tự, cơ sở GDĐH khi đề nghị đào tạo tiến sĩ phải có ít nhất 5 giảng viên cơ hữu có bằng tiến sĩ cùng ngành, ngành gần với ngành đề nghị cho phép đào tạo, không trùng với danh sách giảng viên cơ hữu của các ngành khác, trong đó có ít nhất 1 giáo sư hoặc phó giáo sư và 3 tiến sĩ cùng ngành...

Quy định thẩm định chương trình đào tạo gắn với thẩm định các điều kiện đảm bảo chất lượng và việc công khai các điều kiện đảm bảo chất lượng trước khi trình Bộ GD&ĐT; quy định trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân trong kiểm tra và xác nhận điều kiện thực tế, thẩm định chương trình đào tạo và các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo.

Xoa dut diem tinh trang lien ket dao tao tran lan? - Anh 1

Đào tạo thạc sĩ hiện nay đang phát triển “nóng”. Ảnh minh họa

Hình thức liên kết đào tạo thạc sĩ phải đảm bảo chất lượng

Quy chế đào tạo thạc sĩ cũng ghi rõ: Địa điểm tổ chức thi tuyển sinh và đào tạo là trụ sở của cơ sở đào tạo ghi trong hồ sơ đăng ký mở ngành. Thế nhưng hiện nay nhiều trường liên kết tuyển sinh ĐH chính quy ngoài trường, đào tạo thạc sĩ tràn lan. Có một thực tế nghe khá lạ lùng là đến cả các trường trung cấp nghề cũng tuyển sinh bậc thạc sĩ.

Trường trung cấp nghề kinh tế - kỹ thuật Công đoàn Ninh Bình thông báo tuyển sinh thạc sĩ hai ngành kế toán và tài chính ngân hàng. Đáng chú ý, thông báo của trường này ghi rõ: “Được sự đồng ý của trường ĐH Đại Nam về việc phối hợp tuyển sinh trình độ thạc sĩ trên địa bàn tỉnh Ninh Bình”.

Trường trung cấp nghiệp vụ Công đoàn, căn cứ tuyển sinh chỉ là văn bản đồng ý của đối tác liên kết cũng tuyển sinh rầm rộ chương trình liên thông ĐH chính quy và tuyển cả thạc sĩ. Ở bậc thạc sĩ, trường này tuyển sinh thạc sĩ quản lý giáo dục liên kết với trường ĐH Sư phạm Hà Nội.

Nhiều trường CĐ cũng tuyển sinh rầm rộ chương trình thạc sĩ. Như trường CĐ Thống kê (Bắc Ninh) phối hợp cùng trường ĐH Kinh tế và quản trị kinh doanh (ĐH Thái Nguyên) tuyển sinh cao học ngành quản trị kinh doanh.

Bộ GD&ĐT cho rằng: Nhằm tạo ra cơ hội cho mọi công dân học tập, nâng cao trình độ hiểu biết, đáp ứng nhu cầu nhân lực có học vấn, góp phần nâng cao dân trí, phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn, Luật Giáo dục và Luật Giáo dục ĐH cho phép các cơ sở đào tạo thực hiện đa dạng các loại hình đào tạo khi đáp ứng các điều kiện đảm bảo chất lượng do Bộ quy định. Vì vậy, việc các trường đào tạo đa dạng loại hình đào tạo khi đủ điều kiện và được sự cho phép của Bộ GD&ĐT là hoàn toàn phù hợp.

Tuy nhiên, hiện nay, một số cơ sở đào tạo chưa đáp ứng các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo; quản lý đào tạo còn lỏng lẻo, việc thực hiện các quy định của quy chế đào tạo của cơ sở đào tạo còn sai phạm. Thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra chấn chỉnh công tác tuyển sinh và tổ chức đào tạo; phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và chính quyền địa phương tổ chức nhiều đoàn kiểm tra theo các lĩnh vực hoạt động khác nhau kịp thời phát hiện sai phạm để chấn chỉnh và xử lý nghiêm minh các sai phạm. Đồng thời tổ chức rà soát tổng thể công tác đào tạo ĐH và sau ĐH nhằm chấn chỉnh, xử lý sai phạm kịp thời để đảm bảo và nâng cao chất lượng đào tạo. Qua đó, đã phát hiện không ít cơ sở đào tạo chưa đáp ứng điều kiện đảm bảo chất lượng; sai phạm trong tổ chức đào tạo; liên kết đào tạo chính quy ngoài cơ sở;… Bộ đã có những biện pháp chấn chỉnh, xử lý kịp thời, nghiêm khắc các vi phạm. Cụ thể như xử phạt hành chính đối với cơ sở đào tạo vi phạm tuyển vượt chỉ tiêu đào tạo; dừng tuyển sinh đối với cơ sở đào tạo vi phạm tổ chức và quản lý đào tạo hoặc không đáp ứng các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo; sai phạm trong việc liên kết hoặc đặt lớp đào tạo thạc sĩ ngoài cơ sở đào tạo sai quy định;…

Hiện nay, Bộ đã hoàn thành công tác soạn thảo các Quy chế đào tạo các trình độ, điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật liên quan khác để đảm bảo phù hợp với những nội dung mới của Luật Giáo dục ĐH, tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với các cơ sở đào tạo. Đồng thời, giao thêm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho cơ sở đào tạo; đảm bảo chế tài xử phạt nghiêm minh. Đặc biệt là xem xét, điều chỉnh cách xác định chỉ tiêu tuyển sinh các trình độ đào tạo theo hướng xác định các điều kiện đảm bảo chất lượng theo ngành/chuyên ngành để đảm bảo không xảy ra tình trạng tuyển sinh tràn lan.

Nhiều ý kiến kỳ vọng rằng Dự thảo mới của Bộ cần có quy định chặt chẽ hơn về liên kết đào tạo thạc sĩ để hạn chế việc tuyển sinh hệ sau ĐH tràn lan mà chất lượng nhiều nơi chưa đảm bảo.

Phan Thủy