(HQ Online)- Khách hàng không thiếu nhưng do những khó khăn từ nội tại nên tăng trưởng của ngành thủ công mỹ nghệ đang sụt giảm đáng kể.

9 tháng đầu năm 2013, xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ đạt 1,1 tỷ USD. (Ảnh: Phan Thu)

Ông Lê Bá Ngọc, Phó Chủ tịch Hiệp hội xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam cho hay, trong 3 năm gần đây bức tranh xuất khẩu của ngành thủ công mỹ nghệ không có nhiều điểm sáng. Nếu như giai đoạn 2000-2009, kim ngạch xuất khẩu của ngành luôn đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 12% thì từ năm 2010 trở lại đây tốc độ tăng trưởng đã giảm một nửa so với giai đoạn trước, chỉ khoảng 6%.

Nguyên nhân được chỉ ra không phải do thiếu khách hàng mà là do sản xuất trong nước gặp khó khăn. Đó là, giá nguyên liệu đầu như xăng dầu, điện, gas… tăng khiến sức cạnh tranh của sản phẩm ngày càng giảm, kéo theo sự suy giảm tốc độ tăng trưởng của toàn ngành. Thậm chí còn có tình trạng một số người dân bỏ nghề chuyển sang các ngành sản xuất khác.

Tính đến tháng 9-2013, xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ đạt 1,1 tỷ USD với những thị trường chính như Mỹ, EU. Tuy nhiên, theo ông Ngọc, con số xuất khẩu này chưa thực sự tương xứng với tiềm năng bởi kim ngạch của ngành còn có thể tăng cao hơn nữa nếu có sự đầu tư thích đáng.

Trên thực tế, chúng ta đã có một số quy hoạch, quyết định để phát triển ngành thủ công mỹ nghệ như Quy hoạch nguồn nguyên liệu cho ngành thủ công mỹ nghệ năm 2008, Quyết định 11/2011/QĐ-TTg về khuyến khích phát triển ngành mây tre... thế nhưng, cho đến nay việc triển khai gần như… “dậm chân tại chỗ” bởi ngân sách còn rất hạn chế.

Ngoài ra, hạ tầng cơ sở, công tác xúc tiến thương mại còn nhiều bất cập. Ông Ngọc dẫn chứng: “Ở Hà Nội hiện chỉ có Trung tâm Triển lãm Giảng Võ là nơi có thể tổ chức các hội chợ cho hàng thủ công mỹ nghệ nhưng nếu quy mô hội chợ mở rộng hơn, khách hàng tham gia nhiều hơn thì sẽ không biết tổ chức ở đâu”.

Bởi vậy, Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng về xúc tiến thương mại, đặc biệt là hạ tầng về thiết kế mẫu mã, công nghệ sản xuất. Kinh nghiệm của một số nước láng giềng như Philippines, Thái Lan cho thấy, sự hỗ trợ của Chính phủ về nghiên cứu, công nghệ đã giúp cho ngành thủ công mỹ nghệ của họ phát triển rất mạnh.

Để phát triển bền vững ngành thủ công mỹ nghệ, hiện Hiệp hội xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam đang xây dựng chiến lược mới để trình Chính phủ theo hướng không chú trọng con số tăng trưởng mà tập trung vào giá trị.

Đặc biệt, hướng sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ tới đây sẽ phân thành 2 mảng là sản xuất đại trà và sản xuất tinh. Cụ thể, sẽ hình thành khoảng 50 đến 70 doanh nghiệp lớn làm hàng đại trà, giá rẻ, số còn lại sẽ tồn tại dưới dạng bảo tồn, sản xuất tinh nhưng giá trị cao.

Phan Thu