Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, kết thúc tháng 10, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đã đạt trên 22 tỷ USD, tăng nhẹ 0,2% so với cùng kỳ. Trong đó, giá trị xuất khẩu thủy sản đạt hơn 5,3 tỷ USD, tăng 6%. Xuất khẩu lâm sản chính ước đạt 4,57 tỷ USD, tăng 14,8%. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính vẫn chỉ đạt hơn 10,9 tỷ USD, giảm tới 12,3%.

Xuất khẩu gạo chưa thu được lợi nhuận cao

Ảnh: Lê Minh

Sự sụt giảm kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản diễn ra ở hầu hết các mặt hàng chủ đạo. Cụ thể, khối lượng gạo xuất khẩu tháng 10 chỉ đạt khoảng 526 ngàn tấn, với giá trị 234 triệu USD. Như vậy, kim ngạch xuất khẩu gạo 10 tháng là 2,57 tỷ USD, tương ứng hơn 5,8 triệu tấn gạo, giảm 18% về giá trị và 15,2% khối lượng so với cùng kỳ. Giá gạo xuất khẩu tiếp tục giữ ở mức thấp, trung bình 9 tháng giảm hơn 13 USD/tấn so với cùng kỳ. Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam với khối lượng gạo xuất khẩu sang đạt trên 1,76 triệu tấn. Tuy nhiên, việc xuất khẩu tiểu ngạch ồ ạt sang thị trường này thời gian qua đang làm dấy lên những lo ngại về việc ảnh hưởng nghiêm trọng tới đà xuất khẩu chính ngạch những tháng cuối năm.

Mặt hàng cà phê cũng sụt giảm với khối lượng xuất khẩu 10 tháng đầu năm ước đạt hơn 1 triệu tấn, trị giá 2,3 tỷ USD, giảm 24,6% về lượng và 24,4% về giá trị so với cùng kỳ. Cao su, dù tăng thêm 2% về lượng xuất khẩu nhưng cũng giảm tới 15,1% về giá trị so với cùng kỳ. Giống như mặt hàng gạo, giá cao su xuất khẩu 9 tháng đầu năm giảm tới 16,7% so với năm 2012.

Theo TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn IPSARD, dù phần lớn nguyên nhân đến từ sự sụt giảm nhu cầu thế giới trong bối cảnh suy thoái kinh tế, nhưng nó cũng đã thể hiện ra những vấn đề nội tại của sản xuất nông nghiệp Việt Nam. Trong thời gian tới, nếu không đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, cải cách thể chế nông nghiệp, hướng tới nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người nông dân, hình thành chuỗi giá trị trong sản xuất, thì xuất khẩu nông sản Việt Nam khó tăng trưởng trở lại.

Điểm sáng của xuất khẩu nông sản vẫn thuộc về mặt hàng hạt tiêu, điều. Dù giá xuất khẩu trung bình mặt hàng điều vẫn tiếp tục giảm khoảng 6% trong năm 2013, song tổng lượng xuất khẩu điều 10 tháng đầu năm đã đạt hơn 212 ngàn tấn, trị giá 1,34 tỷ USD, tăng mạnh 15,5% về lượng và 8,5% về giá trị. Hoa Kỳ, Trung Quốc và Hà Lan duy trì là 3 thị trường nhập khẩu điều lớn nhất của Việt Nam. Đáng chú ý, Ấn Độ đã thành một thị trường mới tiêu thụ điều với khối lượng và giá trị xuất khẩu tăng mạnh hơn 82% và 58% so với cùng kỳ.

Giá xuất khẩu tiêu tuy có giảm 3% so với cùng kỳ song khối lượng tiêu xuất khẩu vẫn tăng tới 19,7% về lượng và 17,1% về giá trị. Hoa Kỳ và Đức duy trì đà tiêu thụ tiêu mạnh mẽ với mức tăng gần 81% và 77%.

Nguyễn Nga