Huyện Hướng Hóa (Quảng Trị), nơi ghi dấu những chiến công oanh liệt của quân và dân ta trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Mảnh đất một thời máu lửa đói nghèo đeo bám đang dần được che phủ bằng ngút ngàn mầu xanh của cây cà-phê, ngô, sắn, lúa... Sự "hồi sinh" ấy có những đóng góp không nhỏ của cán bộ, chiến sĩ Đoàn kinh tế-quốc phòng (KT-QP) 337 (Quân khu 4), những người được bà con địa phương trìu mến gọi là "bà đỡ" xóa nghèo của buôn làng.

Huyện Hướng Hóa (Quảng Trị), nơi ghi dấu những chiến công oanh liệt của quân và dân ta trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Mảnh đất một thời máu lửa đói nghèo đeo bám đang dần được che phủ bằng ngút ngàn mầu xanh của cây cà-phê, ngô, sắn, lúa... Sự "hồi sinh" ấy có những đóng góp không nhỏ của cán bộ, chiến sĩ Đoàn kinh tế-quốc phòng (KT-QP) 337 (Quân khu 4), những người được bà con địa phương trìu mến gọi là "bà đỡ" xóa nghèo của buôn làng.

Tri ân đất và người

Đoàn trưởng KT-QP 337 Đại tá Lê Xuân Thắng cho biết: Đơn vị chính thức được giao nhiệm vụ triển khai, xây dựng Khu KT-QP Khe Sanh từ năm 1999. Chừng ấy năm, cán bộ, chiến sĩ của Đoàn đã không quản ngại khó khăn, vất vả, gắn bó cùng nhân dân và các cấp chính quyền nỗ lực phấn đấu xây dựng vùng đất biên cương ngày thêm no ấm, bình yên. Đây là nghĩa vụ, trách nhiệm, đồng thời cũng là sự tri ân với mảnh đất và con người nơi đây.

Nhớ lại ngày đầu về mảnh đất Khe Sanh đầy thương tích bởi chiến tranh, bao trùm là nghèo nàn, lạc hậu, mỗi câu chuyện đều như một "huyền tích". Chuyện Đội trưởng sản xuất số 6 Trung tá Nguyễn Lương Thiện, cùng các chiến sĩ khai phá 250 ha "rừng chết" ở bản Tân Pun để làm ruộng, nương. Trước khi có Đội sản xuất số 6, bản Tân Pun là khu vực đầy lau lách và bom, mìn sót lại sau chiến tranh. Những cái chết bí hiểm của những người dân khi khai phá khu vực này để canh tác, khiến bà con rất hoang mang, gọi đây là khu "rừng chết". Với quyết tâm xóa bỏ tư tưởng mê tín dị đoan, đồng thời giúp bà con mở rộng diện tích canh tác, đội đã trực tiếp khai phá vùng đất này và giao đất cho nhân dân sản xuất. Bản Tân Pun, xã Hướng Phùng được hình thành, với lòng biết ơn bộ đội của những người dân trong bản.

Cùng với đó, cán bộ, chiến sĩ của Đoàn còn nhận nuôi dưỡng ba trẻ mồ côi ở thôn Cợp (xã Hướng Lập) đó là ba chị em: Hồ Thị Huê, Hồ Hưng, Hồ Dưng. Trong một thời gian ngắn các em trở thành ba đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa khi người thân, gồm: Ông nội, bố, mẹ, chú, bác ruột đều lần lượt mắc bạo bệnh và qua đời. Dân làng rất thương nhưng vô cùng ái ngại, thậm chí do mê tín họ lo sợ các cháu sẽ là "nguồn" reo rắc cái chết cho dân làng. Cảm thông trước hoàn cảnh éo le ấy, Đoàn đã nhận các cháu về nuôi dưỡng, chăm sóc. Cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị còn tình nguyện quyên góp một phần lương tháng của mình xây dựng cho các cháu một ngôi nhà mới. Sau gần năm tháng trực tiếp thi công, cuối năm 2012, Đoàn đã khánh thành, trao nhà tình nghĩa tặng ba cháu nhỏ; đồng thời cử Đội sản xuất số 3 chăm sóc các cháu. Từ đó, các cháu đã có mái ấm, sống trong sự đùm bọc, chở che của rất nhiều "người cha". Đóng quân trên mảnh đất chiến trường xưa, Đoàn còn phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương tìm kiếm, cất bốc, quy tập và an táng được 196 hài cốt liệt sĩ, phụng dưỡng một Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, làm tốt công tác chính sách và hoạt động "Đền ơn đáp nghĩa".

"bà đỡ" xóa nghèo

Được biết, Đoàn KT- QP 337 có nhiệm vụ thực hiện Dự án xây dựng Khu KT-QP Khe Sanh-Quảng Trị, thuộc địa bàn năm xã đặc biệt khó khăn (Hướng Phùng, Hướng Lập, Hướng Linh, Hướng Việt, Hướng Sơn) của huyện Hướng Hóa. Vùng dự án có diện tích tự nhiên rộng 66.724 ha, với 72 km đường biên giới tiếp giáp nước bạn Lào; dân số hơn 3.000 hộ (đồng bào dân tộc Vân Kiều chiếm gần 80% số dân); trình độ dân trí trong vùng thấp, còn tồn tại nhiều hủ tục lạc hậu; kinh tế, văn hóa, xã hội địa phương chậm phát triển; cơ sở hạ tầng, giao thông đi lại khó khăn; tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí mới chiếm hơn 67,8% (năm 1999)... Trong khi đó, tập quán canh tác lâu đời của bà con địa phương chủ yếu là trồng lúa nương một vụ, phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, cho nên năng suất thấp và bấp bênh.

Bằng nguồn vốn trên cấp, với tinh thần tích cực, chủ động, cán bộ, chiến sĩ của Đoàn đã bắt tay tiến hành xây dựng các công trình thủy lợi; khai hoang ruộng nước, cử cán bộ, chiến sĩ, trí thức trẻ tình nguyện đến các thôn, bản vận động bà con thay đổi phương pháp canh tác từ trồng lúa nương sang trồng cây lúa nước. Mọi việc tưởng như êm xuôi khi mô hình trình diễn của Đoàn (triển khai ở các đội sản xuất) đã thu hút được khá đông đồng bào đến tham quan, học tập. Một số gia đình tiên phong nhận giống lúa do Đoàn cấp về trồng cấy trên diện tích của gia đình. Thế nhưng, chuyện bón phân cho lúa đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ của dân làng, nhất là các già làng và người cao tuổi. Đồng bào Vân Kiều luôn quan niệm hạt thóc là lộc Giàng (trời) ban, nên nó phải tinh khiết và sạch sẽ như sương ban mai. Bộ đội bón phân cho lúa sẽ làm cho hạt thóc không còn sạch nữa. Dù đã cố gắng thuyết phục, nhưng việc làm đó vẫn phải chịu nộp phạt theo tục lệ của địa phương, song bù lại, cây lúa được bón phân nên tươi tốt và cho năng suất vượt trội. Như cơn mưa rừng thấm sâu vào lòng đất, mỗi vụ lúa mới lại có thêm những hộ gia đình mới tham gia trồng lúa dự án. Hàng chục ha lúa nước hai vụ được Đoàn đầu tư khai hoang, hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật canh tác, năng suất trung bình đạt bốn tấn/ha, đã giúp các hộ gia đình nghèo trong vùng dự án vươn lên thoát nghèo.

Cây cà-phê Catimor cho năng suất cao, chất lượng tốt, dễ tiêu thụ được đưa vào trồng đại trà tại các địa phương trong vùng dự án, đã giúp tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình. Đây là kết quả của quá trình tích cực nghiên cứu thổ nhưỡng, trồng thử nghiệm, vận động chính quyền và nhân dân tham gia trồng cà-phê trên những diện tích hoang hóa, bạc màu. Để hỗ trợ canh tác, đơn vị còn xây dựng vườn ươm và cấp hơn 130 nghìn cây giống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật cho bà con... Đến nay, diện tích trung bình mỗi hộ có khoảng một ha cà-phê, năng suất ban đầu đạt năm tấn/ ha và tám đến 10 tấn/ha ở các năm tiếp theo, cho thu nhập ổn định, đạt 100 triệu đồng/hộ/năm.

Bên cạnh đó, Đoàn còn hỗ trợ giống, kỹ thuật, phân bón và vận động nhân dân trồng xen ghép cà-phê và cây dong riềng. Năm 2009, Xưởng sản xuất miến dong do Đoàn đầu tư đưa vào hoạt động, với thương hiệu "Miến dong Trường Sơn", đã tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động và hàng trăm hộ dân tham gia trồng cây dong riềng được hưởng lợi từ dự án. Ngoài ra, Đoàn còn hỗ trợ 149 con bò giống, 220 con lợn rừng lai, hàng nghìn con ngan, vịt giống hỗ trợ các hộ dân nghèo.

Bằng sự nỗ lực và cách làm sáng tạo, cán bộ, chiến sĩ Đoàn KT- QP 337 đã góp phần giúp các hộ dân nghèo trong vùng dự án vươn lên thoát nghèo, giảm tỷ lệ hộ đói, nghèo ở địa phương xuống còn 31%..., góp phần xây dựng vùng đất biên cương đổi mới đi lên từng ngày.

Bài và ảnh: TRƯƠNG VĂN ĐỊNH

(Cục Kinh tế - Bộ Quốc phòng)