Vụ án 'lạ', có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm ở Bình Thuận

Gốc
Việc Cơ quan Tố tụng huyện Hàm Thuận Bắc không khởi tố vụ án 'Lừa dối khách hàng' xảy ra tại Cơ sở Nông cơ Minh Thắng và đột ngột thay đổi tội danh của một số bị can là mâu thuẫn với kết luận của cơ quan thanh tra và đề nghị của UBND huyện Hàm Thuận Bắc...

Người vô ý và không tư lợi lại trở thành chủ mưu…(!?)

Ngày 20/5/2013, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định 755/QĐ – TTg (QĐ 755) về phê duyệt chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn.

Thực hiện theo chủ trương trên, UBND huyện tại Công văn số 51/UBND-KT ngày 13/01/2016 và Quyết định số 4054/QĐ-UBND ngày 13/7/2016 của UBND huyện Hàm Thuận Bắc về việc bổ sung kinh phí cho các xã, thị trấn để hỗ trợ mua sắm máy móc công cụ và hỗ trợ nước phân tán cho đồng bào dân tộc thiểu số và hộ nghèo ở xã, thôn đặc biệt khó khăn theo QĐ 755/QĐ-TTg.

Xã La Dạ thuộc huyện Hàm Thuận Bắc có 306 hộ/1.335 khẩu được hỗ trợ mua sắm máy móc, nông cụ với tổng số tiền là 1,530 tỷ đồng. Để triển khai việc liên quan, ông Huỳnh Thúc Mẫn - Chủ tịch xã La Dạ đã tiến hành họp Đảng ủy chọn nhà cung ứng. Tiếp đó là họp với các hộ dân có đơn đăng ký mua máy móc nông cụ theo nhu cầu, rồi soạn thảo hợp đồng; thành lập Hội đồng nghiệm thu và cho tiến hành rút Ngân sách thanh toán theo quy định. Tất cả việc làm trên đều thực hiện hoàn toàn theo chỉ đạo trực tiếp của UBND huyện, dưới sự giám sát trực tiếp của Phòng Dân tộc, Phòng Tài chính – Kế hoạch, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Trong khi, ở xã thì đều được thông qua Đảng ủy xã, UBND xã, HĐND và Mặt trận Tổ quốc xã.

Đầu tháng 01/2017, một số hộ dân của thôn 4 phản ánh nhận máy không đúng với nhãn mác và giá trị không đủ 5.000.000 đồng. Ông Mẫn cùng cán bộ UBND xã trực tiếp xuống kiểm tra một số máy bơm nước nhãn hiệu Honda GX200 6.5HP, bóc nhãn ra bên trong chỉ là nhãn GX200. Ông Mẫn yêu cầu ông Hồ Minh Thắng - Nhà cung ứng phải đổi lại máy móc theo đúng Hợp đồng đã ký cho 6 hộ dân thôn 4 và tiến hành kiểm tra lại toàn bộ các hộ dân ở thôn 1, thôn 2, thôn 3, thôn 4 của xã.

Sáng ngày 06/01/2017, ông Thắng cùng ông Tiến (Cơ sở Tiến Đạt) đi kiểm tra tại thôn 3, có một số máy cắt cỏ có 02 tem chồng lên nhau, tem ngoài là Honda GX35, còn tem trong là Toyo màu đỏ. Để khắc phục hậu quả, ông Thắng đã mua lô hàng khác của ông Tôn và lấy thêm hàng trong kho của mình góp vào tổng cộng được 158 mặt hàng đổi lại cho người dân ở 4 thôn của xã La Dạ.

Ngày 01/3/2017, Tổ kiểm tra số 141 của UBND huyện Hàm Thuận Bắc có Báo cáo kết quả kiểm tra về nội dung “Tráo máy Nhật bằng máy Trung Quốc phát cho dân nghèo tại xã La Dạ”. Nội dung kiểm tra xác định như sau: Hành vi cung cấp máy móc nông cụ cho các hộ nghèo tại xã La Dạ không đúng chất lượng và có sự tính toán gian dối để thu lợi bất chính của ông Hồ Minh Thắng và các cá nhân có liên quan có dấu hiệu “Lừa dối khách hàng” theo Điều 162 Bộ luật Hình sự 1999.

Bị cáo Huỳnh Thúc Mẫn và bị cáo Dương Ngọc Như Hiền tại phiên tòa Phúc thẩm.

Ngày 26/9/2017, Cơ quan CSĐT Công an huyện Hàm Thuận Bắc ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự số 76 về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 285 BLHS; Ngày 02/10/2017, Cơ quan CSĐT Công an huyện Hàm Thuận Bắc ra Quyết định Bổ sung Quyết định khởi tố vụ án hình sự số 03, với nội dung Khởi tố bổ sung vụ án hình sự tội “Lừa dối khách hàng” xảy ra tại xã La Dạ, huyện Hàm Thuận Bắc tháng 12/2016 - bổ sung Quyết định khởi tố vụ án Hình sự số 76 ngày 26/9/2017. Và ngày 5/12/2017, Cơ quan CSĐT Công an huyện Hàm Thuận Bắc ra Quyết định khởi tố bị can số 06 và 07 đối với Huỳnh Thúc Mẫn và Dương Ngọc Như Hiền về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 285 BLHS.

Tuy nhiên, ngày 29/12/2017, Viện KSND huyện Hàm Thuận Bắc lại có Quyết định số 01/QĐ/VKS-KSND hủy bỏ Quyết định bổ sung quyết định khởi tố vụ án số 03 ngày 02/10/2017 về tội “Lừa dối khách hàng”, với lý do là ông Hồ Minh Thắng không gian dối, bớt xén giá trị máy móc, nông cụ khi giao so với nội dung Hợp đồng đã ký nên không có dấu hiệu của tội “Lừa dối khách hàng”!? (Điều đáng nói là cơ sở nông cơ Minh Thắng của ông Hồ Minh Thắng cũng là đơn vị tráo máy, khi cung cấp máy móc nông cụ cho người dân xã Đức Thuận, Tánh Linh và Thị trấn Lạc Tánh - PV).

Quyết định không khởi tố tội "Lừa dối khách hàng" và quyết định thay đổi tội danh của Cơ quan tố tụng huyện Hàm Thuận Bắc.

Việc nhận định trên của Viện KSND huyện Hàm thuận Bắc mâu thuẫn với kết quả định giá tài sản ngày 14/6/2017 và ngày 31/12/2017 của Hội đồng Định giá tài sản trong tố tụng hình sự huyện Hàm Thuận Bắc, kết luận: hậu quả của vụ án đã gây thất thoát tài sản nhà nước với số tiền 780.130.000 đồng, trong đó bị cáo Mẫn và bị cáo Hiền gây thất thoát 280.865.000 đồng, Hồ Minh Thắng gian dối thu lợi bất chính 499.265.000 đồng.

Ngoài ra, Cơ quan tố tụng đã "cắt đoạn" vụ án bằng Quyết định thay đổi Quyết định khởi tố bị can số 01 và 02 ngày 07/6/2018 đối với bị can Huỳnh Thúc Mẫn và Dương Ngọc Như Hiền không phạm tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 285 BLHS 1999 mà phạm vào tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” theo Điều 219 BLHS 2015.

Trong quá trình xét xử, điều rất lạ là hai phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm không làm rõ hành vi và mục đích phạm tội của bị cáo Mẫn và Hiền. Bản án sơ thẩm (số 48/2018/HS-ST của TAND huyện Hàm Thuận Bắc) và Bản án Phúc thẩm (số 47/2019/HS-PT ngày 15/5/2019 của TAND tỉnh Bình Thuận), chỉ căn cứ vào Ngân sách Nhà nước nguồn từ Trung ương đưa về, do UBND xã quản lý “quy chụp” người đứng đầu là tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản của Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp luật, để định tội thì mặt chủ quan của tội phạm này phải được thực hiện bằng lỗi cố ý và bằng hành vi vi phạm chế độ quản lý, sử dụng tài sản của người được giao quản lý. Nếu không có hành vi “Lừa dối khách hàng” từ trước để tư lợi của ông Hồ Minh Thắng thì sẽ không bao giờ xuất hiện việc gây thất thoát lãng phí tài sản Nhà nước. Hơn nữa, việc thất thoát tài sản vẫn có thể yêu cầu doanh nghiệp cung ứng bồi thường cho UBND xã La Dạ, khi có yêu cầu. Từ căn cứ trên, các chuyên gia pháp luật cho rằng, kết luận trong 2 bản án trên thiếu tính khách quan khi xem xét về động cơ, mục đích phạm tội.

Trong vụ án này, vấn đề cũng rất đáng chú ý là các Cơ quan tố tụng của huyện Hàm Thuận Bắc và Viện KSND, TAND tỉnh Bình Thuận không làm rõ nguồn gốc số tiền 1,53 tỷ đồng là Ngân sách Nhà nước có từ đâu? Đơn vị nào được giao quản lý sử dụng? Và ai là người quyết định thay đổi chủ trương từ phát tiền cho mỗi hộ 5 triệu đồng theo tinh thần Quyết định 755?QĐ-TTg chuyển sang mua máy móc nông cụ và phụ kiện? Việc thay đổi này, ông Mẫn với tư cách Chủ tịch xã La Dạ có thể một mình quyết định hay không? Trong khi đó, các thành viên có trách nhiệm của UBND huyện, Phòng Dân tộc đều biết việc làm này và đã nhận trách nhiệm trước Tòa?!

Các Công văn chỉ đạo của Ban Dân tộc và UBND huyện Hàm Thuận Bắc.

Liệu có bỏ lọt tội phạm?

Sau khi xét xử sơ thẩm, TAND huyện Hàm Thuận Bắc có Kiến nghị số 254/KN-TA ngày 11/10/2018, với nội dung: Đối với Hồ Minh Thắng, trong quá trình ký kết và thực hiện hợp đồng số 02/2016/HĐ-HĐMB ngày 16/12/2016 với UBND xã La Dạ, đã thực hiện không đúng với nội dung hợp đồng ký kết, có hành vi dùng thủ đoạn gian dối cung cấp máy móc không rõ nguồn gốc, không đúng chủng loại, nhãn mác theo hợp đồng nhằm hưởng lợi bất chính. Đối với Nguyễn Văn Tấn là Trưởng phòng Dân tộc huyện Hàm Thuận Bắc, có chức năng, nhiệm vụ tham mưu, giám sát cho UBND huyện Hàm Thuận Bắc trong việc thực hiện Quyết định 755/QĐ-TTg đối với các xã trong toàn huyện đủ điều kiện thụ hưởng chính sách trên, trong đó có xã La Dạ. Nguyễn Văn Tấn biết UBND xã La Dạ khi thực hiện QĐ 755, không cấp phát vốn bằng tiền cho các hộ dân mà chuyển sang hợp đồng với người khác cung cấp máy móc, nông cụ là không đúng quy định nhưng không có bất kỳ hoạt động giám sát nào khi thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Ngoài ra, khi tham gia Hội đồng nghiệm thu, Nguyễn Văn Tấn cũng không thực hiện đầy đủ trách nhiệm, góp phần tạo điều kiện cho Hồ Minh Thắng hưởng lợi bất chính từ hợp đồng với UBND xã La Dạ, gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước. Hành vi của Hồ Minh Thắng và Nguyễn Văn Tấn có dấu hiệu tội phạm cần tiếp tục điều tra làm rõ để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, HĐXX Phúc thẩm đã không làm rõ kiến nghị này, vẫn xét xử y án Sơ thẩm. Theo đánh giá của một số luật sư, việc tách vụ án đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án.

Trao đổi xung quanh vụ án với vai trò Người bào chữa trong hai phiên tòa sơ thẩm và Phúc thẩm, Luật sư Nguyễn Toàn Thiện – Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bình Thuận cho biết: “Cơ quan tiến hành tố tụng đã cắt đoạn vụ án ra để xét xử là chưa toàn diện, chưa khách quan, chưa xem xét đến hành vi gian dối của ông Hồ Minh Thắng. Qua thẩm vấn tại phiên tòa, những cán bộ có liên quan đều xác định là thiếu trách nhiệm và đã bị xử lý kỷ luật. Bị cáo Mẫn và Hiền có lỗi, nhưng chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Bên cạnh đó, Hội đồng xét xử sơ thẩm có văn bản kiến nghị để điều tra hành vi thiếu trách nhiệm của những người có liên quan, hành vi lừa dối của người cung ứng máy. Tại phiên tòa Phúc thẩm, những cán bộ cấp huyện có liên quan đều thừa nhận là thiếu trách nhiệm, người cung ứng máy móc thừa nhận vi phạm hợp đồng thu lợi bất chính. Việc kiến nghị của HĐXX sơ thẩm vẫn chưa được thực hiện và chưa có kết luận. Vì chính hành vi của những người có liên quan chính trong vụ án này sẽ liên quan mật thiết đến trách nhiệm của 02 bị cáo. Do đó, Luật sư đề nghị HĐXX Phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, trả hồ sơ để tiếp tục điều tra theo văn bản kiến nghị của HĐXX Sơ thẩm. Tuy nhiên, HĐXX cấp phúc thẩm vẫn tuyên y án Sơ thẩm. TAND Cấp cao và Viện KSND Cấp cao cần sớm kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, để tránh oan sai khi xét xử”.

Baonhandao.vn sẽ tiếp tục thông tin vụ việc.

Nguyễn Quân - Ngọc Tuấn