Cần thiết xây dựng 'Đề án tổng thể phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS – MN'

Gốc
Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 37, chiều 18/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt Đề án tổng thể đầu tư phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng dân tộc thiểu số, miền núi (DTTS - MN) và vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn giai đoạn 2021- 2025. Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng chủ trì Phiên họp.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng điều hành nội dung thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Vùng DTTS-MN giữ vị trí chiến lược quan trọng

Trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết này, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến cho biết: Việt Nam có 53 DTTS với 3,04 triệu hộ, 13,38 triệu người, cư trú thành cộng đồng ở 51 tỉnh, thành phố, 548 huyện, 5.266 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 382 xã biên giới. Địa bàn cư trú chủ yếu ở vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và Tây Duyên hải miền Trung, chiếm 3/4 diện tích cả nước.

Đây là vùng trọng yếu về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; nơi có nhiều tài nguyên khoáng sản, có hệ sinh thái động, thực vật đa dạng; có trên 14 triệu ha rừng, là đầu nguồn sinh thủy, gắn với các công trình thủy điện quốc gia vừa cung cấp điện, vừa cung cấp nước sản xuất, sinh hoạt cho vùng hạ du và khu vực đồng bằng.

Trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh, Đảng và Nhà nước đã xác định vùng đồng bào DTTS - MN khu vực Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và Tây Duyên hải miền trung là những khu vực trọng yếu, giữ vị trí chiến lược quan trọng của đất nước.

Tuy nhiên, “hiện nay vùng đồng bào DTTS - MN vẫn là vùng khó khăn nhất, chất lượng nguồn nhân lực thấp nhất, kinh tế - xã hội phát triển chậm nhất, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản thấp nhất, tỷ lệ hộ nghèo cao nhất”, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc thừa nhận.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến trình bày tờ trình. Ảnh: quochoi.vn

Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên là do: vùng đồng bào DTTS - MN chủ yếu là núi cao, biên giới, địa hình chia cắt, khí hậu khắc nghiệt, kết cấu hạ tầng kém nhất cả nước, xuất phát điểm rất thấp; biến đổi khí hậu, sự cố môi trường diễn ra nghiêm trọng và khó lường… Chi phí sản xuất, lưu thông hàng hóa lớn nên rất khó khăn để thu hút các nguồn lực xã hội đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS - MN mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng còn nhiều đầu mối xây dựng, quản lý, theo dõi (hiện còn 118 văn bản đề cập đến chính sách); nguồn lực phân tán, dàn trải; chưa phân định rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành nên hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thấp; chưa khai thác được tiềm năng, lợi thế của vùng, phát huy nội lực của đồng bào để đẩy mạnh phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS - MN.

“Từ tình hình trên, rất cần thiết phải xây dựng “Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS - MN” để phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế, khuyết điểm, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ, toàn diện vùng đồng bào DTTS - MN, góp phần thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc và chính sách dân tộc” - Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc nhấn mạnh.

Tại Phiên họp, tất cả các đại biểu đều cho rằng chủ trương xây dựng Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN là rất cần thiết, đáp ứng yêu cầu thực tiễn được hầu hết các Bộ, ngành, địa phương và đồng bào các DTTS đồng tình, ủng hộ. Theo phần lớn ý kiến góp ý, đề án được phê duyệt và tổ chức thực hiện sẽ góp phần thúc đẩy KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN phát triển bền vững; tạo sinh kế, tăng thu nhập cho người dân, góp phần giảm nghèo nhanh, bền vững; giải quyết căn bản một số bức xúc của người DTTS sinh sống ở vùng KT-XH đặc biệt khó khăn. Ngoài ra, góp phần củng cố, tăng cường quốc phòng - an ninh, đối ngoại; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở cơ sở ngày càng vững mạnh; xây dựng vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc; nâng cao niềm tin của đồng bào các DTTS đối với Đảng và Nhà nước.

Đề án gồm 6 phần, với nội dung cơ bản tập trung đánh giá thực trạng kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS - MN, phân tích nguyên nhân của hạn chế, yếu kém; đưa ra quan điểm, mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS - MN giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến 2030. Trong Đề án cũng nêu rõ các mục tiêu cụ thể đến năm 2025 và 2030; phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Đề án…

Phải có chính sách đủ mạnh để đầu tư cho vùng DTTS – MN

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ Đề án, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến cho biết, đa số ý kiến của Thường trực Hội đồng Dân tộc tán thành với sự cần thiết xây dựng Đề án như nội dung nêu trong Tờ trình của Chính phủ và cho rằng, vùng DTTS - MN có vị trí, tầm quan trọng chiến lược về chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng, đối ngoại và bảo vệ môi trường sinh thái. Nhưng hiện nay đây vẫn là vùng có điều kiện khó khăn nhất, chất lượng nguồn nhân lực thấp nhất, kinh tế - xã hội phát triển chậm nhất, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản thấp nhất và có tỷ lệ người nghèo cao nhất, là khu vực thường xuyên gánh chịu tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu. Khoảng cách phát triển, mức thu nhập bình quân của người DTTS so với mặt bằng chung cả nước ngày càng doãng ra. “Do đó, cần phải có chính sách đủ mạnh để đầu tư cho vùng này nhằm thực hiện mục tiêu thu hẹp dần khoảng cách chênh lệch về trình độ phát triển và mức thu nhập”, ông Hà Ngọc Chiến nhấn mạnh.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Hà Ngọc Chiến trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: quochoi.vn

Theo báo cáo, chính sách dân tộc hiện có trên 100 chính sách đang còn hiệu lực, do nhiều cơ quan chủ trì xây dựng, quản lý, tổ chức thực hiện nên nguồn lực bị phân tán, dàn trải, khó lồng ghép, khó phân định rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành. Do vậy, ông Hà Ngọc Chiến cho rằng cần xây dựng Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS - MN mới, khắc phục những tồn tại, hạn chế của giai đoạn vừa qua, thúc đẩy phát triển toàn diện vùng DTTS - MN.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt Đề án tổng thể phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Ảnh: quochoi.vn

Ông Hà Ngọc Chiến cũng cho biết, từ việc thẩm tra kết quả 3 năm thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS - MN giai đoạn 2016 - 2018, Hội đồng Dân tộc đã đề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết về chính sách dân tộc như một Chương trình mục tiêu quốc gia mang tính tổng thể, toàn diện, lâu dài để phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS - MN giai đoạn tới. Theo đó, tích hợp các nội dung chính sách, thu gọn đầu mối quản lý, quy định về cơ chế, nguồn lực bảo đảm thực hiện chính sách. Xây dựng Đề án với việc đề xuất một Chương trình mục tiêu quốc gia cho vùng DTTS - MN là hết sức cần thiết để nâng cao hiệu quả, hiệu lực của chính sách và các nguồn lực đầu tư của nhà nước và xã hội.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng đề nghị: Quan tâm tăng nguồn lực cho hỗ trợ đầu tư phát triển; thu gọn đầu mối, nhưng phải có hiệu quả; tập trung vào những khâu đột phá, nơi nào yếu nhất, khó khăn nhất; phân kỳ phải có bước đi cụ thể, trong đó ưu tiên đầu tư điện, giao thông, y tế, giáo dục, chăm lo nguồn nhân lực, nguồn lực đầu tư cho giữ rừng.
“Xem xét các chỉ tiêu có cao không, cân nhắc tính khả thi, đảm bảo giữa kinh tế - xã hội - văn hóa với an ninh, quốc phòng. Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, từ tập tục, truyền thống, bản năng, kỹ năng của đồng bào, những truyền thống tốt đẹp về văn hóa vật thể, phi vật thể, chăm lo nguồn lực, đào tạo cán bộ cơ sở. Giao việc đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm....” - Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị thêm.

Mai Đan