Cắt giảm chi tiêu công, vì sao khó thế?

Gốc
- Mục tiêu điều hành chính sách năm 2011 của Chính phủ được xác định là giữ ổn định kinh tế vĩ mô, trong đó nhiệm vụ kìm chế lạm phát được coi là “hạt nhân” chủ đạo.

Do đó, thời gian qua, nhiều quyết định đã được ban hành nhằm thắt chặt cung tiền tệ như tăng lãi suất, hạn chế tốc độ tăng trưởng tín dụng, hạ tỷ lệ tăng cung tiền…để giảm tổng cầu. Các mặt bằng giá mới về vốn đang tác động theo chiều hướng xấu đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ - nơi tạo công ăn việc làm và thu nhập cho hơn 80% lao động. Tình hình trên kéo dài có khả năng dẫn đến một tỷ lệ thất nghiệp hoặc “bán thất nghiệp” trên diện rộng làm hạn chế đáng kể đến một mục tiêu chính sách thứ 2 của Nghị quyết 11 là “đảm bảo ổn định dân sinh”. Liên quan đến giảm cầu, một trong những giải pháp quan trọng, do kết quả của việc thực thi chiếm tỷ lệ rất lớn trong tổng lượng tiền mặt phát hành ra thị trường, là giảm chi tiêu công. Bên cạnh việc giảm chi tiêu thường xuyên 10% trong bộ máy hành chính, một lĩnh vực khác là cắt giảm đầu tư công trong năm nay cũng được khẳng định trên diễn đàn Quốc hội, các cuộc họp; hội thảo của Chính phủ và diễn đàn kinh tế của các tổ chức cũng đồng thanh nhất trí như vậy. Nhưng việc thực hiện sẽ đồng thời cũng “cắt giảm” quyền lợi trực tiếp, trước mắt đến các công chức trong cơ quan có thẩm quyền xét duyệt dự án, các công ty lớn hoặc các doanh nghiệp Nhà nước hay “sân sau” của các chủ thể trong bộ máy. Nghị quyết 11 của Chính phủ đã ban hành hơn 1 tháng và ngay lập tức các địa phương đã liên tiếp thông báo mức cắt giảm đầu tư công để hưởng ứng với số liệu tổng hợp ban đầu là 3.400 tỷ đồng. Theo cách tính của phóng viên báo SGTT thì con số cắt giảm đầu tư công 3.400 tỉ đồng, tức hơn 160 triệu USD như bộ Kế hoạch và đầu tư công bố chỉ chiếm vỏn vẹn khoảng 1% đầu tư bằng vốn nhà nước hàng năm. Bên cạnh đó, tính theo cách khác, con số cắt giảm 3.400 tỉ đồng cũng là rất nhỏ so với 152.000 tỉ đồng chi đầu tư phát triển mà Quốc hội đã phê duyệt trong dự toán ngân sách năm 2011, đó là chưa kể đến 45.000 tỉ đồng trái phiếu chính phủ dự kiến cho năm nay. T.S Đỗ Đạt Chí, trên trang tin VEF, thì cho rằng: tuyên bố sơ khởi là cắt đầu tư công khoảng 3.400 tỷ VND không thật sự thuyết phục vì quá nhỏ nhoi so với mục tiêu giảm bội chi ngân sách xuống dưới 5% GDP cho năm nay. Song, đã xuất hiện một điều không rõ ràng với nhận thức trong nghị quyết 11, rằng dường như người ta đã quên mất yêu cầu cắt giảm 10% chi thường xuyên của 9 tháng còn lại trong dự toán năm 2011. Con số này, nếu được cắt giảm đúng như yêu cầu sẽ lên tới vài chục ngàn tỉ đồng, nếu căn cứ trên con số chi thường xuyên dự kiến vào khoảng 442.100 tỉ đồng trong năm nay. Rõ nét nhất cho nhận định trên xuất phát từ việc lãnh đạo bộ Tài chính đã không ít lần tuyên bố, sẽ xem xét có cho các cơ quan nhà nước tiêu số tiền này hay không vào đầu quý 3 và căn cứ vào tình hình cụ thể lúc đó. Thông điệp nước đôi như vậy, rõ ràng, sẽ gây nhiều hệ lụy với niềm tin thị trường. Theo T.S Đỗ Đạt Chí, điều kiện tiên quyết trong việc thực hiện Nghị quyết 11 của Chính phủ là sự kiên định của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trước áp lực chính trị lên Chính phủ và Quốc hội mới từ tháng 5-6, nếu có suy yếu về sản xuất do thắt chặt tín dụng trong suốt 6 tháng đầu năm. Đây là bài toán phức tạp nhất vì câu hỏi lớn nhất của thị trường tài chính cũng như giới nghiên cứu, quan sát chính sách là: liệu Chính phủ có chuyển hướng chính sách ngay sang nới lỏng hỗ trợ tăng trưởng khi lạm phát bắt đầu giảm hay sẽ kiên trì thắt chặt tiền tệ, tài khóa? Với dự cảm cho khả năng “bi quan”, ông Đỗ Đạt Chí lo ngại rằng diễn tiến tiếp tục khó khăn trong hai quý II và III, do thiếu sự đồng bộ của chính sách như chính sách tài khóa không hỗ trợ chính sách tiền tệ, hay chính sách tiền tệ được nới lỏng giữa đường vào quý III gây ra tình hình kinh tế tài chính chung khó khăn gấp bội từ quý III năm nay đến giữa năm 2012. “Quyết tâm chính trị” – đó là những điều kiện luôn được nhấn mạnh trong các bản kiến nghị, tư vấn chính sách của các chuyên gia trong và ngoài nước khi có cơ hội được nói lên chính kiến trực tiếp với lãnh đạo Nhà nước ở Việt Nam. Vì thế, “quyết tâm chính trị” đó phải thắng được “sức ép chính trị” cũng như các lợi ích nhóm, lợi ích của chính bộ máy Nhà nước trong việc thực hiện cắt giảm chi tiêu công: từ đầu tư phát triển đến các khoản chi tiêu để “nuôi” bộ máy và cơ chế vận hành hiện nay. Sở dĩ phải nhắc lại yêu cầu trên vì năm 2008 mặc dù đã tuyên bố cắt giảm hơn 30.000 tỉ đồng của các dự án đầu tư công, song đến cuối năm, chi cho đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước vẫn tăng cao tới 20% so với dự toán. Cắt giảm chi tiêu công để chống lạm phát cao không chỉ là chính sách đối phó nhất thời nhằm đạt một con số CPI cụ thể của năm nay, nó còn là giải pháp nhằm mục tiêu lâu dài là nâng cao hiệu quả đầu tư. Do vậy, "quyết tâm chính trị" cần được xác lập, duy trì và áp dụng triệt để trong dài hạn. Thuận Hải

Tin nóng

Tin mới