ĐBQH: Nhiều doanh nghiệp Việt Nam 'rơi nước mắt' vì bị mất thị trường

Gốc
Theo Đại biểu Quốc hội, 'nhiều doanh nghiệp Việt Nam rơi nước mắt vì bị mất thị trường ngay trên chính quê hương mình, ngay cả khi được nước ngoài chào mua lại với giá ba đời ăn không hết'.

Sáng ngày 15/11, Quốc hội thảo luận góp ý kiến về dự thảo luật cạnh tranh (sửa đổi). Một trong những mục tiêu khi sửa đổi dự án Luật là, phải tạo lập, duy trì và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các doanh nghiệp trên thị trường. Điều chỉnh các hành vi phản cạnh tranh gây ảnh hưởng đến quan hệ thương mại, đầu tư, phúc lợi của người tiêu dùng.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn TP. HCM) tán thành việc sửa luật nhưng ông cũng cho rằng, nhiều cử tri, nhất là doanh nghiệp trong nước phản ánh nhiều điều bất hợp lý, bất công là hàng hóa và dịch vụ Việt Nam vất vả giữ thị phần ở nước ngoài, đồng thời cũng phải gian khổ cạnh tranh trong nước trước sức ép của các nhà đầu tư, tập đoàn bán buôn, bán lẻ nước ngoài.

ĐBQH: Nhiều doanh nghiệp Việt Nam 'rơi nước mắt' vì bị mất thị trường - Ảnh 1

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn TP. HCM)

Ông cho biết, không kỳ thị các doanh nghiệp nước ngoài, nhưng theo ông, chúng ta đã mất rất nhiều tài nguyên, lao động giá rẻ, ưu đãi về thuế, đất cho các doanh nghiệp nước ngoài nhưng kết quả đem lại chưa tương xứng.

"Những nhà đám phán Việt Nam đã quá rõ với những câu như "cá lớn nuốt cá bé", "không có bữa trưa miễn phí". Thậm chí, ngay những nền kinh tế mạnh nhất thế giới cũng không ngần ngại công khai việc này. Chúng ta không kỳ thị các DN nước ngoài, song tình trạng DN Việt đang ở mức báo động, cần tới sự hỗ trợ của chính sách", đại biểu Nghĩa nhận xét.

Nhiều đại biểu trên nghị trường nhắc tới thị trường phim Việt Nam như một ví dụ điển hình của việc cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN nội và DN ngoại, trong đó DN nội bị chèn ép, thất thế ngay trên sân nhà.

Theo ông Nghĩa, nhiều nghiên cứu của các chuyên gia và các cơ quan quản lý nhà nước đã chỉ rõ, Việt Nam đã mất rất nhiều tài nguyên, mất rất nhiều lao động giá rẻ, mất rất nhiều ưu đãi về thuế, đất cát cho các doanh nghiệp nước ngoài nhưng kết quả đem lại chưa tương xứng.

“Chúng ta đã báo động về tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô, điện tử sau hàng chục năm hầu như vẫn không nhích lên như cam kết của các nhà đầu tư khi vào sản xuất tại Việt Nam. Chúng ta cũng đã đánh mất nhiều thị phần thức ăn gia súc, thuốc thú y…”, ông Nghĩa lưu ý.

Đại biểu Nghĩa nêu thực trạng: Gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực bán lẻ, dược phẩm, khám chữa bệnh, vận tải, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa mà nổi lên là điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn đang báo động về việc từng bước bị loại khỏi thị trường trong nước mà các cơ quan quản lý nhà nước hầu như bất lực trước các hành vi cạnh tranh không lành mạnh như: chuyển giá, mua bán sáp nhập ở tầng trên bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, trốn thuế bằng công nghệ cao, điều chuyển vốn giữa các công ty trong cùng tập đoàn…

Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước thì bị hạch sách, nhũng nhiễu, nhiều trường hợp không có “phong bì” thì không qua được các “cửa ải” hành chính. “Chúng ta gần như bất lực trước các vụ thắng thầu của các doanh nghiệp nước ngoài chỉ nhờ kê giá rẻ và cam kết công nghệ cao, nhưng năm sau thì đội vốn, giãn tiến độ, gian dối về chất lượng và công nghệ, những dự án như vậy cộng lại có vốn đầu tư hàng trăm nghìn tỷ”, ông Nghĩa nêu.

Đại biểu này trăn trở: “Nhiều doanh nghiệp Việt Nam rơi nước mắt vì bị mất thị trường ngay trên chính quê hương mình, ngay cả khi được nước ngoài chào mua lại với giá ba đời ăn không hết. Thật đau lòng khi con em chúng ta thần tượng nhạc ngoại, mê phim ngoại, để tóc, ăn mặc, ăn uống theo cung cách ngoại mà không biết cả những kiến thức cơ bản về văn hóa và lịch sử Việt Nam”.

Như vậy có thể nói, việc doanh nghiệp nước ngoài chiếm lĩnh thị trường phim Việt Nam, quyết định phim nào được đến với công chúng, về lâu dài sẽ tạo nên mối đe dọa nghiêm trọng đối với bản sắc văn hóa và sự phát triển lành mạnh của các thế hệ người Việt trong tương lai.

Bên cạnh mong muốn luật cạnh tranh đảm bảo tính công bằng, hỗ trợ DN Việt, nhiều đại biểu cũng băn khoăn nhiều về tổ chức bộ máy của Hội đồng cạnh tranh. Nhiều đại biểu cho rằng, việc hội đồng cạnh tranh trực thuộc Bộ công thương có thể không phù hợp. Bởi Bộ Công thương hiện vẫn còn là cơ quan quản lý, chủ quản của nhiều doanh nghiệp Nhà nước. Việc vừa là cơ quan chủ quản, vừa là "tòa án" phân xử có thể gây khó xử cho cả 2 bên.

Luật cạnh tranh (sửa đổi) lần đầu được trình Quốc hội lấy ý kiến trong kỳ họp này. Luật được kỳ vọng sẽ khắc phục cho được những bất cập của Luật Cạnh tranh hiện hành, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc, cho một môi trường cạnh tranh thực sự công bằng, lành mạnh, tạo thêm động lực cho sự phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng của đất nước.

Những năm gần đây, Hiệp hội Phát hành và Phổ Biến phim Việt nam nhận thấy, riêng doanh nghiệp nước ngoài đã chiếm hơn 65% thị phần rạp chiếu phim và gần 70% thị phần phát hành phim. Trong đó, Công ty TNHH CJ CGV (“CGV”) là doanh nghiệp thống lĩnh thị trường với hơn 40% thị phần rạp chiếu và hơn 60% thị phần phát hành phim điện ảnh tại Việt Nam. Theo quy định của Luật Điện ảnh và Cam kết WTO, nhà đầu tư nước ngoài không được sở hữu quá 51% vốn điều lệ tại các doanh nghiệp phát hành, phổ biến phim. CGV là doanh nghiệp có 80% vốn đầu tư nước ngoài (đầu tư trong giai đoạn trước khi Việt Nam gia nhập WTO), do đó chỉ được phép kinh doanh trong một số lĩnh vực hạn chế đã đăng ký trước đó, trong đó không được phát hành phim Việt Nam.

Sau khi xem xét giấy phép của CGV, các luật sư cho rằng có biểu hiện rõ ràng về việc CGV có hành vi kinh doanh trái phép, không đúng với giấy phép kinh doanh hạn chế đã có để thu lợi bất chính lớn trong một thời gian dài.

Ước tính doanh thu bán vé từ các phim Việt Nam do CGV phát hành từ năm 2015 đến hết Quý III năm 2017 là 881,6 tỷ đồng. Đồng thời, trong nhiều năm nay, CGV bị cáo buộc có dấu hiệu lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường để chèn ép các doanh nghiệp khác. Cụ thể, đối với phim Việt Nam do CGV phát hành tại các rạp khác, CGV đòi tỷ lệ phân chia doanh thu cao, trong khi đó, đối với phim Việt Nam do doanh nghiệp khác phát hành tại rạp của CGV, CGV lại yêu cầu tỷ lệ phân chia doanh thu thấp cho nhà phát hành. Như vậy, trong khi CGV hưởng lợi từ cả hai mảng rạp chiếu và phát hành, các doanh nghiệp Việt Nam bị bóp nghẹt lợi nhuận và dần không còn đủ sức đầu tư, cạnh tranh trên thị trường.

Bằng cách thức như trên, thị phần của CGV trong lĩnh vực phát hành phim Việt Nam gia tăng nhanh chóng: ước tính từ 25% trong năm 2015 lên 44% trong năm 2016 và 61% trong 9 tháng đầu năm 2017. Nếu để tình trạng này tiếp diễn, việc CGV chiếm lĩnh hoàn toàn thị trường phát hành phim Việt Nam sẽ xảy ra trong tương lai gần.

Hoàng Dung (t/h)

Tin nóng

Tin mới