Để cây cao-su ở Quảng Trị phát triển bền vững

Gốc
ND-Cơn bão số 9 vừa qua, tuy tâm bão không đi qua tỉnh Quảng Trị nhưng đã làm hơn 1.500 ha cây cao-su trên địa bàn bị gãy đổ, tập trung ở các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ, Triệu Phong và Hướng Hóa, thiệt hại ước tính lên đến hàng trăm tỷ đồng. Đó là con số thiệt hại nặng nề do bão gây ra mà người trồng cao-su phải gánh chịu.

Sau bão, rừng cao-su xơ xác Sau bão, chúng tôi lên Nông trường cao-su Bến Hải, Quyết Thắng và vùng trồng cao-su tiểu điền của huyện Vĩnh Linh, Gio Linh để tìm hiểu, chia sẻ những thiệt hại với người dân vùng bão. Khi đến Nông trường cao-su Bến Hải, thuộc Công ty cao-su Quảng Trị, tận mắt chứng kiến những vườn cây cao-su bị gãy đổ, xác xơ tiêu điều mà xót xa cho những người trồng cao-su bị cuốn trôi theo bão. Những cây cao-su có đường kính từ 20 - 25 cm bị gãy ngang thân hàng loạt, thân gãy lìa gốc ngổn ngang và vô số cây bật rễ, ngả nghiêng... Mủ trắng ứa ra từ thân cây cao-su như dòng nước mắt của những người nông dân một nắng hai sương chăm bẵm, nhọc nhằn hơn chục năm trời. Huyện Vĩnh Linh là địa phương bị thiệt hại nặng nề nhất, có đến 936 ha cao-su bị gãy, đổ, trong đó các xã Vĩnh Thủy hơn 250 ha, Vĩnh Trung 200 ha, Vĩnh Hiền và Vĩnh Thạch, mỗi xã hơn 100 ha... Đến vùng trồng cao-su xã Vĩnh Thủy, tận mắt chứng kiến những người dân mồ hôi ướt đẫm đang kéo dựng lại những cây bị đổ. Dừng tay lau mồ hôi, ông Trần Văn Phong cho biết: Suốt thời gian từ sau bão đến nay, ngày nào người dân cũng ra vườn kéo dựng thẳng lại những cây cao-su bị nghiêng ngả, bật gốc và cưa xẻ, thu gom những thân cây bị gãy để bán cho nhà máy chế biến gỗ; không được bao nhiêu tiền chỉ bù đắp lại một phần cho những ngày lao động mệt nhọc này thôi. Đến thăm tiểu điền của ông Nguyễn Đức, ở thôn Nông Trường, xã Vĩnh Hiền (Vĩnh Linh), bên đống gỗ cao-su vừa được cưa thành từng đoạn để chờ người đến mua, ông cho biết: Gia đình có gần hai ha, với 800 cây cao-su, khoảng sáu năm tuổi, đã cho thu hoạch từ năm 2008. Thu nhập mỗi ngày của gia đình từ số cây cao-su trên bình quân khoảng 300 nghìn đồng. Trong cơn bão số 9 vừa qua, cả vườn cây của gia đình ông bị gãy, đổ chỉ còn lại mấy chục cây. Ông rơm rớm nước mắt: Bao khổ cực mà vợ chồng bỏ ra chăm sóc suốt mấy năm qua, thế là trắng tay! Dự định mua xe máy, làm nhà, cho con đi học đại học và hy vọng khá lên từ cây cao-su đã bị cuốn theo bão... Khi được hỏi: "Nếu được Nhà nước hỗ trợ cây giống, vốn vay, vợ chồng ông có trồng lại cây cao-su không?". Ông Đức trả lời không một chút do dự: Trồng chứ, nhưng phải vài năm sau mới có thu hoạch và điều ông cũng như bao người nông dân khác lo lắng nhất là những cơn bão liệu có tiếp tục làm vườn cây mới gãy đổ nữa không...? Nguyên nhân cây cao-su bị gãy đổ ngoài đặc thù thân cây cao, có tán lá rộng, giòn không chịu được sức gió mạnh còn có nguyên nhân các ngành chức năng và người trồng không quan tâm đến, như không chú trọng đến công tác quy hoạch; do muốn mở rộng diện tích nên nhiều hộ không tính đến việc trồng rừng tạo vành đai phòng hộ, chắn gió; mật độ trồng cao-su quá dày làm cản gió; nguồn lợi nhuận từ mủ cao-su mang lại cao khiến nhiều hộ khi thu hoạch không tuân theo quy trình kỹ thuật mà cạo mủ theo kiểu "vắt kiệt"... Bài học sau bão Trao đổi với chúng tôi về giải pháp bảo vệ rừng cao-su trong mùa mưa bão, ông Nguyễn Văn Lý, Phó Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Linh cho biết: Ngoài nguyên nhân chính khiến cây cao-su bị gãy đổ hàng loạt trong bão do thân cây giòn không chịu được sức gió mạnh, còn có nguyên nhân người trồng cao-su chỉ chú trọng đến việc mở rộng diện tích mà không quan tâm đến việc trồng cây tạo vành đai cản gió, chắn gió cho vườn cao-su đề phòng khi có bão xảy ra; bà con nông dân thường chạy theo số lượng nên trồng với mật độ quá dày (hiện tại bình quân 500 đến 550 cây/ha) tạo nên sức cản gió lớn khiến cây nhanh chóng gãy đổ khi gặp bão. Ngoài ra, theo cán bộ kỹ thuật về trồng và khai thác cây cao-su Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị do nhiều hộ dân khai thác cao-su chạy theo lợi nhuận nên cạo mủ theo kiểu "vắt kiệt" cây cao-su (cạo mủ sáu ngày nghỉ một ngày trong tuần, nếu cạo mủ theo đúng quy trình kỹ thuật thì phải cạo hai ngày, nghỉ một ngày) khiến cây yếu không có sức chống chịu được với gió bão. Để giúp người trồng cao-su tiểu điền trên địa bàn khắc phục thiệt hại, tỉnh Quảng Trị đã hỗ trợ mỡ Zenlin cho những địa phương có diện tích cao-su tiểu điền bị gãy, đỗ để bôi vào vết cạo chống lở loét, nhiễm nấm hồng và nhiều loại bệnh khác trên cây cao-su. Giám đốc Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị Nguyễn Văn Bài cho biết: Ngành nông nghiệp đã chỉ đạo các địa phương hướng dẫn cho bà con nông dân, nếu cây bị gãy có tuổi từ một đến ba năm thì tiến hành cắt sát mép mắt ghép sau đó bôi mỡ Zenlin lên vết cắt để cây mọc chồi mới; cây có tuổi từ ba năm trở lên nếu bị gãy ở độ cao trên hai mét thì tiến hành cưa ngang nơi gãy một góc 15 - 30o rồi bôi mỡ Zenlin lên vết cắt để cây mọc chồi mới. Sau khi cây mọc chồi mới sẽ tiến hành tỉa chồi, tạo hình cho vườn cây không để chồi phát triển quá lớn sẽ làm cây mất sức và để lại vết sẹo trên thân cây. Đối với vườn cao-su đang khai thác nếu cây bị gãy trên mặt cạo (cách mặt đất từ 1,5 - 3 mét) thì tiến hành cưa ngang nơi gãy một góc 15 - 30o sau đó bôi mỡ Zelin lên vết cắt để cây mọc chồi mới. Để bảo vệ vườn cây cao-su tránh những thiệt hại do bão trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn sẽ hướng dẫn các hộ dân trồng cao-su tiểu điền chú trọng hơn nữa việc trồng rừng làm vành đai bảo vệ vườn cao-su; các hộ bắt đầu trồng mới không chạy theo số lượng để trồng cây cao-su với mật độ dày (mỗi năm tỉnh có chủ trương trồng mới hơn 1.000 ha cao-su); khuyến cáo các hộ dân có diện tích cao-su đang trong thời kỳ khai thác phải khai thác đúng quy trình kỹ thuật để bảo đảm sức chống chịu cho vườn cao-su chứ không nên vì lợi ích trước mắt mà khai thác theo kiểu "vắt kiệt" cây cao-su. Trao đổi với chúng tôi về quy hoạch vùng cao-su để hạn chế thiệt hại do bão gây ra, ông Nguyễn Sư Thí, Giám đốc Công ty cao-su Quảng Trị cho biết: Công ty đang phối hợp với Tập đoàn Cao-su Việt Nam cùng ngành Nông nghiệp - Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị rà soát lại diện tích, quy hoạch và ưu tiên chọn những vùng xa biển, kín gió, phù hợp với thời tiết, khí hậu, đất đai của tỉnh, nhất là những vùng phía tây các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ, Hướng Hóa, Đakrông để phát triển cao-su, bảo đảm tính hiệu quả và ổn định lâu dài, không phát triển cao-su xuống vùng gần biển, thay thế giống cao-su cũ bằng các loại giống mới, ưu việt như: RIM 600, PB 260, PB 255, PB 235... vừa rút ngắn thời gian khai thác, cho sản lượng mủ cao, chịu được sức gió... Ở những vùng không kín gió sẽ không để cây cao-su phát triển quá cao, có thể cắt ngọn khi cây đã lên từ hai đến ba mét. Tuân thủ nghiêm kỹ thuật trồng bờ lô chắn gió đúng quy định, có thể trồng phi lao đủ độ dày hoặc những loại cây thân vững chắc, chịu được sức gió mạnh; đồng thời có thể nghiên cứu, ứng dụng một số giải pháp trồng cao-su chịu gió của nước ngoài.

Tin nóng

Tin mới