Đi tìm người mẹ huyền thoại của 7 dũng sĩ trong trận đánh trứ danh

Gốc
Trận đánh của đội biệt động quận Nhì diễn ra bất ngờ và không cân sức, song các chiến sĩ của ta, dưới sự chở che của hai mẹ đã dũng cảm chiến đấu, tiêu diệt và làm bị thương hơn 80 tên Mỹ - ngụy...

Cùng với gương sáng về tinh thần trung kiên, bất khuất của mẹ Nhu và mẹ Hiền, 7 chiến sĩ đã làm nên chiến công vang dội, bảo vệ căn cứ Thanh Khê, củng cố lòng tin cho nhân dân. Trận đánh đã đi vào lịch sử, các chiến sĩ biệt động được mang danh hiệu “Bảy dũng sĩ Thanh Khê”.

Đi tìm nhân chứng

Người Đà Nẵng tự hào về trận đánh oanh liệt “BẢY DŨNG SĨ THANH KHÊ”- cái tên đã trở thành đại lộ của thành phố, nhưng khi tôi tìm thông tin về mẹ Hiền gắn liền với tổ biệt động 4 người ở trong hầm nhà mẹ thì thật khó khăn, bởi tất cả tư liệu đều không còn nhiều. Tại phòng Văn hóa thông tin quận Thanh Khê cũng không có tư liệu lưu trữ. Với quyết tâm tìm lại chiến công của mẹ Hiền, tôi đã lặn lội nhiều ngày đi tìm nhân chứng cũng như số phận những người trong cuộc ngày ấy.

Tôi gặp chị Tám (ở hầm mẹ Nhu), chị nói: Nếu tìm hiểu về mẹ Nhu thì chị nắm tường tận, nhưng mẹ Hiền thì chị không biết nhiều. Chị bảo tôi tìm chị Hồng Anh (trước là đảng viên chi bộ cơ sở của quận Thanh Khê) may ra lần được dấu vết các chiến sĩ năm xưa. Qua chị Hồng Anh, tôi biết được địa chỉ vài người còn sống sót sau trận đánh đó: Anh Trần Chi (ở Hòa Hiệp Bắc, Liên Chiểu, Đà Nẵng), anh Võ Văn Năm (Điện Thắng, Điện Bàn, Quảng Nam). Cả hai người cùng tổ ở nhà mẹ Hiền.

Chân dung mẹ Hiền.

Một buổi chiều, tôi đi tìm nhà anh Trần Chi. Giữa không gian tuềnh toàng, một căn nhà diện tích khiêm tốn. Vì không thể hẹn trước nên chỉ có đứa cháu ngoại trông nhà. Trong lúc chờ vợ chồng anh đi làm trên núi về, vài người trong “xóm nghèo” lại tâm sự với tôi. Qua câu chuyện xuề xòa tình làng nghĩa xóm, tôi được biết hoàn cảnh vợ chồng anh rất khó khăn. Căn nhà nhỏ này mới được cất sau cơn bão số 6 (Xangsane) nhờ sự hỗ trợ của chính quyền quận Thanh Khê và báo Thanh Niên, cộng với số tiền 10 triệu đồng anh chị bán khu đất bên cạnh. Hằng ngày, anh Chi đi làm công cho người ta, còn chị đốt than dưới chân đèo Hải Vân để kiếm sống. Sở dĩ nhiều người biết đến anh như vậy một phần vì anh là một trong 7 dũng sĩ Thanh Khê năm xưa.

Vợ anh Chi nguyên là giao liên tại vùng Liên Chiểu dịp Mậu Thân (năm 1968). Trong một lần chuyển công văn, chị bị địch bắt. Rơi vào tình thế nguy cấp, nhanh như cắt, chị bỏ luôn tài liệu vào miệng nuốt phi tang. Nhưng quân giặc tàn ác dùng tay bóp chẹn cổ họng, móc miệng moi ra tài liệu. Trước một phụ nữ yếu ớt, đám binh lính ra sức đạp, đá, tra tấn dã man rồi đày chị ra Côn Đảo. Những tháng ngày ở tù phải nếm trải những trận đòn man rợ của bọn máu lạnh khiến cho sức khỏe chị ngày càng giảm sút, những ngày trái nắng, trở trời toàn thân nhức nhối... Thế nhưng, cho đến nay, chị vẫn chưa được hưởng một chế độ chính sách nào.

Tấm lòng người mẹ dũng sỹ

Trở lại trận đánh ở nhà mẹ Hiền, mẹ Nhu. Câu chuyện của anh Trần Chi đã đưa tôi trở về với trận chiến năm xưa. Từ tháng 5 đến tháng 7/1968, Quận ủy quận Nhì (nay là quận Thanh Khê) củng cố xây dựng lại tuyến đường dây thông suốt từ căn cứ cách mạng xuống Nam Ô, Xuân Thiều, Hòa Khánh, Hòa Minh, Thanh Khê, Hà Khê. Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, các cơ sở nội thành bị vỡ, bị khủng bố khốc liệt. Tổ công tác của các anh có 8 người do Quận đội phó quận Nhì Lữ Hùng phụ trách, vừa gây dựng cơ sở, vừa diệt ác ôn lấy lại lòng tin cho nhân dân, vừa làm nhiệm vụ giao thông liên lạc và chuyển vũ khí vào nội thành cho lực lượng biệt động.

Các loại vũ khí được chuyển vào Thanh Khê phân tán, giấu kín ở nhà mẹ Nhu (Lê Thị Dãnh) và nhà mẹ Hiền ở Thanh Lộc Đán. Nhà mẹ Hiền hồi đó rất khá giả, có một kho mắm và một kho muối. Sau khi được ông Năm Dừa (Bí thư Quận ủy quận Nhì) vận động, mẹ đã đồng ý cho đào hầm bí mật trong nhà để cất giấu vũ khí và nuôi giấu các chiến sĩ biệt động. Để bảo đảm an toàn, kho vũ khí được giấu ở bếp, còn hầm muối, mẹ vệ sinh sạch sẽ, sắp xếp cho 4 chiến sĩ ở, gồm có anh Nguyễn Văn Phương, Ngô Văn Mười, Trần Chi, Võ Văn Năm.

Anh Trần Chi kể tiếp: Sáng ngày 26/12/1968, trong lúc 2 tổ biệt động quận Nhì về nghỉ ở hầm nhà mẹ Nhu và nhà mẹ Hiền, thì Quận đội phó Lữ Hùng đã ra đầu hàng địch và dẫn bọn giặc về tiêu diệt đồng đội của mình. Từ 7h sáng, 2 đại đội cảnh sát dã chiến, có máy bay trực thăng và pháo binh yểm trợ từ chi cảnh sát quận Nhì đi từ hướng Trần Cao Vân chia làm 3 mũi bao vây khu vực Thanh Khê 4 và Thanh Khê 5, chia thành 2 mũi tấn công trực diện vào nhà mẹ Hiền, mẹ Nhu. Tại nhà mẹ Nhu, chúng đã bắt anh Long (con trai mẹ) áp tải lên xe chở đi, tra tấn mẹ một cách tàn bạo rồi hèn hạ bắn chết mẹ ngay tại sân nhà. Ngay sau đó, tổ biệt động của anh Nguyễn Văn Huề, Trần Thanh Trung và Nguyễn Thị Tám đã đội hầm thoát lên đánh trả thù cho mẹ Nhu, đồng thời phá vòng vây của địch.

Trước tình hình đó, mẹ Hiền bảo các chiến sĩ xuống hầm bí mật để mẹ ngồi trên đối phó. Bọn giặc sau một hồi tra hỏi, lục soát nhà mẹ Hiền mà không tìm thấy được chiến sĩ biệt động nào, chúng bắt mẹ và con gái mẹ đi. Thấy nơi ẩn náu bị lộ, cả tổ biệt động bật hầm trồi lên chiến đấu. Tranh thủ thời cơ, anh em lấy thêm đạn, lựu đạn chôn dưới nền nhà bếp. Biết mẹ Hiền bị bắt, vòng qua sân nhà mẹ Nhu, các anh thấy xác mẹ nằm trên vũng máu đầm đìa, anh Phương hô lớn: “Quyết trả thù cho các mẹ”.

Lúc này, ở nhà mẹ Hiền, bọn cảnh sát dã chiến đổ quân bao vây chốt chặn ở các đường ra vào. Các chiến sĩ biệt động đánh trả quyết liệt. Địch tiếp tục viện binh, dùng lực lượng mạnh để áp đảo quân ta nhưng vấp phải sự phản kháng nên không sao tiến vào được. Kho chứa muối ở nhà mẹ Hiền đã trở thành nơi quyết chiến của các chiến sĩ biệt động với quân địch. Với thủ đoạn thâm độc, địch bắt bà con mang quang gánh đến nhà mẹ Hiền để phá kho muối nhưng thực chất là làm bia đỡ đạn cho chúng. Bị bao vây tứ phía, anh Mười (Tổ trưởng) chỉ huy cả tổ dùng AK bắn trả và ném lựu đạn đẩy địch ra xa.

Cuộc chiến đấu diễn ra từ sáng cho đến mờ tối thì tổ biệt động thoát được vòng vây, rút về chùa Phú Lộc tạm lánh. Hơn mười ngày ở chùa, 4 người đói, rách tả tơi, đào khoai, sắn ăn sống. Nửa tháng sống trong cảnh màn trời chiếu đất, lương thực không có, anh Phương và anh Mười ra Ngã ba Huế thăm dò tình hình, kiếm thức ăn. Anh Chi và anh Năm ở lại đợi mãi không thấy hai anh quay lại, bèn lần ra đường tìm thì bị địch bắt...

Trận đánh của đội biệt động quận Nhì diễn ra bất ngờ và không cân sức, song các chiến sĩ của ta, dưới sự chở che của hai mẹ đã chủ động, linh hoạt, dũng cảm chiến đấu, tiêu diệt và làm bị thương hơn 80 tên Mỹ -ngụy. Cùng với gương sáng về tinh thần trung kiên, bất khuất của mẹ Nhu và mẹ Hiền, 7 chiến sĩ đã làm nên chiến công vang dội, bảo vệ căn cứ Thanh Khê, củng cố lòng tin cho nhân dân. Trận đánh đã đi vào lịch sử, các chiến sĩ biệt động được mang danh hiệu “Bảy dũng sĩ Thanh Khê”.

Một trận đánh, một chiến công hiển hách của 9 con người, một người mẹ đã đi vào bất tử (mẹ Nhu), một dũng sĩ trở thành Anh hùng LLVT Nhân dân (chị Nguyễn Thị Tám), một người hy sinh trong trận đánh sau đã được vinh danh liệt sỹ, còn ba người bị địch bắt tù đày trong đó có mẹ Hiền. Làm sao chúng ta có thể quên hình ảnh của mẹ mỗi khi nhắc đến chiến công của 7 dũng sĩ Thanh Khê, bởi chính mẹ là niềm tin, là điểm tựa, là sức mạnh cho những anh hùng chiến đấu.

Đà Giang

Tin nóng

Tin mới