DN nhập khẩu phế liệu: “Ngồi trên lửa” vì… hướng dẫn

Gốc
Thông tư 41/2015/TT-BTNMT của Bộ TNMT về bảo vệ môi trường trong NK phế liệu sản xuất sẽ có hiệu lực từ ngày 27/10. Thế nhưng, hiện các DN đang như “ngồi trên lửa” vì vừa phải lo tiền nhập nguyên liệu, vừa lo tiền ký quỹ với tỉ lệ khá lớn trong điều kiện sản xuất kinh doanh gặp khó khăn.

DN nhập khẩu phế liệu: “Ngồi trên lửa” vì… hướng dẫn - Ảnh 1

Thêm “giấy phép con”

Theo chia sẻ của đại diện Cty TNHH thép đặc biệt SHENGLI VN (KCN Cầu Nghìn, Thái Bình) nếu thực hiện theo quy định tại Thông tư 41/2015/TT-BTNMT, ngày 09/9/2015 của Bộ TNMT về bảo vệ môi trường trong NK phế liệu làm nguyên liệu sản xuất thì họ đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Bởi lẽ, theo quy định của thông tư thì DN phải ký quỹ (theo % trị giá lô hàng NK) trước 15 ngày kể từ ngày thông quanhàng hóa, trong khi, thực tế hàng hóa đến cảng phụ thuộc vào các hãng tàu và không một hãng tàu nào cung cấp cho Cty ngày hàng về đến cảng trước 15 ngày. Một thực tế khác là một lượng lớn hàng hóa được DN nhập về từ Châu Á (Hong Kong, Nhật Bản, Philippines…) thời gian từ khi ký hợp đồng đến khi hàng về cảng chỉ trong vòng 10 ngày. Do đó, DN không thực hiện được việc ký quỹ trước 15 ngày khi hàng hóa được thông quan. Trong khi đó, nếu thực hiện ký quỹ theo hợp đồng sẽ tạo áp lực lớn cho DN vì chiếm dụng vốn quá lớn (từ 10% đến 20% giá trị lô hàng nhập khẩu), ảnh hưởng đến sự sống còn của DN… Bởi DN hoạt động trong lĩnh vực sản xuất phôi và cán thép, 90% nguyên liệu chính phục vụ sản xuất của DN là sắt thép phế liệu NK, với số lượng khoảng 1.000 container đến 1.500 container/tháng.

Hơn nữa, trước đây khi nhập khẩu thép phế liệu làm nguyên liệu, DN này chỉ phải xin giấy phép đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất (gọi tắt là giấy xác nhận) tại sở TN-MT nơi DN đặt nhà máy. Tuy nhiên, với thông tư 41, Bộ TN-MT bắt buộc nếu DN NK 5.000 tấn thép phế liệu/năm trở lên thì giấy xác nhận phải do bộ cấp, với thời hạn chờ cấp phép là 40 ngày làm việc. Với những quy định này chẳng khác nào như “đánh đố” DN đặc biệt với DN VVN.

Còn theo tính toán của Hiệp hội Giấy và Bột giấy VN (VPPA), chi phí cho việc ký quỹ (trả lãi tiền vay) sau khi trừ lãi số dư tiền gửi, lần lượt ở DN có sản lượng thấp nhất là hơn 5,3 triệu đồng/tháng, tính bình quân là hơn 13,3 triệu đồng/tháng và chi phí cho việc ký quỹ của DN lớn nhất là trên 53,2 triệu đồng/tháng. Tính chung chi phí cho việc ký quỹ của toàn ngành giấy là gần 453 triệu đồng/tháng hay gần 5,5 tỷ đồng đồng/năm…

Theo chia sẻ của giới chuyên gia môi trường, nếu đồng loạt tất cả các nguyên liệu là phế liệu đều giám định và giám định theo từng container, việc quá tải cho các tổ chức giám định là tất yếu. Từ đó, thời gian có kết quả giám định chắc chắn phải kéo dài hơn so với trường hợp thông thường là 30- 60 ngày như hiện nay. Hơn nữa, thay vì yêu cầu DN phải có “giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu” như quy định cũ, thông tư này lại đổi tên thành “giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu”. Nghĩa là, tiếp tục phải có giấy phép con. Nói cách khác, thay vì DN chỉ cần dùng một giấy phép (như quy định cũ) để thực hiện công tác nhập khẩu phế liệu, bây giờ DN bị bắt buộc thực hiện tới “4 món”: phải ký quỹ, phải xin giấy phép, phải kiểm tra thực tế 100% và phải thực hiện giám định.

Thay ký quỹ bằng chế tài

Ông Trần Minh Chí – nguyên Viện trưởng Viện Kỹ thuật nhiệt đới và Bảo vệ môi trường VN cho rằng, cách làm này cũng giúp tránh tình trạng ùn ứ chất thải nguy hại gây ô nhiễm môi trường tại các cảng hiện nay mà chưa biết phải xử lý như thế nào. Tuy nhiên, không thể đánh đồng quản lý DN hoạt động tốt với những DN hoạt động không tốt, bằng cách buộc tất cả các DN ký quỹ từ 10% – 20% trên tổng giá trị một lô hàng. Vì trên thực tế, thủ tục xuất nhập khẩu vốn rất phức tạp, nay thêm việc ký quỹ chẳng khác nào buộc DN phải thêm thủ tục hành chính. Đó là chưa kể, ký quỹ thì dễ nhưng những thủ tục liên quan để có thể lấy được tiền ký quỹ ra chưa chắc dễ. Để nhận lại được số tiền ký thác, DN phải có văn bản đề nghị của DN NK kèm theo bản sao chứng thực của tờ khai hải quan có đóng dấu xác nhận thông quan hoặc bản sao chứng thực của tờ khai hải quan có đóng dấu xác nhận đã tái xuất phế liệu. Điều này khiến cho quay vòng vốn DN càng chậm.

Vì vậy, ông Chí nhấn mạnh, việc xử lý DN có hành vi vi phạm môi trường trong quá trình nhập khẩu phế liệu là công tác quản lý của cơ quan chức năng. Thực trạng để ùn ứ hàng hóa là phế liệu, gây ô nhiễm môi trường tại các cảng hiện nay một phần do năng lực quản lý hành chính còn hạn chế. Tuy nhiên, thay vì cải cách công tác quản lý, tăng cường biện pháp chế tài những DN có hành vi vi phạm nhập khẩu nguyên liệu sản xuất là phế liệu, thì lại đẩy cái khó về các DN.

Mai Thanh

Tin nóng

Tin mới