Gang thép Thái Nguyên cầu cứu: Sao muốn nấu sắt vụn?

Gốc
PGS.TS Bùi Quang Bình cho rằng tình trạng khó khăn tại TISCO hiện nay là do lỗi ở khâu lập dự án và hệ quả của đầu tư công kém hiệu quả.

Lỗi ở khâu lập dự án

Mới đây Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO) gửi đơn cầu cứu khẩn cấp gửi Tổng cục Hải quan, Tổng cục Môi trường và Cục Hải quan Hải Phòng đề nghị tháo gỡ khó khăn và giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp trong việc nhập khẩu thép phế liệu khi đang làm thủ tục xin giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất.

Trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Bùi Quang Bình, Chủ nhiệm khoa kinh tế, Trường ĐH Kinh tế Đà Nẵng cho rằng đây là những đòi hỏi hết sức vô lý.

Theo PGS.TS Bình, việc Tổng cục hải quan chỉ xem xét giải quyết thủ tục thông quan đối với các trường hợp nhập khẩu phế liệu khi đã đáp ứng đủ điều kiện, hồ sơ nhập khẩu là quyết định đúng đắn vì liên quan nhiều đến vấn đề môi trường.

Gang thép Thái Nguyên cầu cứu: Sao muốn nấu sắt vụn? - Ảnh 1

Dự án giai đoạn 2 của TISCO đang gặp nhiều khó khăn

“Trong phế liệu thép có rất nhiều thứ liên quan đến ô nhiễm, ví dụ: giả sử một lò hạt nhân phá ra. Đấy là những chất nhiễm xạ. Khi nó thải ra thì sao? Hay là thiết bị của những nhà máy hóa chất, khi đưa về Việt Nam thì sao?

Phải đạt tiêu chuẩn thì chúng ta mới cho nhập về. Đấy là chưa kể nhiều công ty lợi dụng để nhập những chất ở bên nước ngoài không đổ đi được, nếu xử lý thì rất tốn về với giá rẻ. Khi đó các nguyên liệu phế thải chỉ có vài % sắt, còn lại là những thứ linh tinh, rất nguy hiểm”, PGS.TS Bình nhấn mạnh.

Vị chuyên gia đặc biệt lưu ý tới việc nhà nước đầu tư hàng ngàn tỷ xây dựng nhà máy gang thép Thái Nguyên, nhưng thực tế doanh nghiệp này không sử dụng nguồn nguyên liệu quặng sắt thô trong nước mà lại nhập thép phế liệu về để luyện kim.

“Đầu tư gần 10 tỷ và bây giờ nhà máy hoạt động kém hiệu quả thì lỗi ở khâu lập dự án. Nguyên tắc khi xây dựng một dự án thì trước hết là phải xác định công nghệ ở đâu, nhập từ nước nào, doanh nghiệp sản xuất cái gì, hướng đến thị trường nào? Và nguồn nguyên liệu có khai thác thị trường trong nước không?

Tôi cho rằng nhà máy gang thép Thái Nguyên có thể tính toán từ trước để tận dụng các mỏ quặng ở trong nước. Như thế sẽ thuận tiện hơn. Cái đó họ phải tính kết hợp đầu vào, đầu ra và công nghệ như thế nào để khai thác triệt để. Khi tư vấn không để ý dẫn đến bị phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Rõ ràng chúng ta lỗi ngay ở khâu lập dự án ban đầu”, PGS.TS Bình phân tích.

Hệ quả của đầu tư công kém hiệu quả

Theo vị chuyên gia, trong số các doanh nghiệp sản xuất thép hiện nay tại Việt Nam chỉ có Công ty cổ phần gang thép Thái Nguyên và Công ty thép Hòa Phát có quy mô lớn. Trong khi Hòa Phát đang đạt được nhiều thành công thì TISCO vẫn đang lao đao tìm cách khắc phục khó khăn.

Nhìn nhận thực trạng này, Chủ nhiệm khoa kinh tế, Trường ĐH Kinh tế Đà Nẵng cho rằng kết quả trên phản ánh đúng hiệu quả của đầu tư công được nhắc đến nhiều trong thời gian vừa qua.

“Chúng ta có thể thấy rõ ràng sự khác biệt giữa đầu tư công và đầu tư tư nhân.

Ngay từ khi đặt vấn đề đã khác rồi. Đối với tư nhân khi bỏ tiền ra thì luôn họ tính toán đến hiệu quả kinh tế. Còn với TISCO là sử dụng tiền của nhà nước nên trách nhiệm của những người làm chưa cao.

Rõ ràng cùng đầu tư, cùng sử dụng công nghệ của Trung Quốc nhưng công ty Hòa Phát họ lại làm ăn có lãi, còn TISCO thì vẫn đang đề nghị nhà nước hỗ trợ. Đấy là hệ quả của đầu tư công không hiệu quả vốn đã được nói đến nhiều từ trước đến nay.

Tình trạng khó khăn của TISCO hiện nay còn liên quan đến quản trị doanh nghiệp, quản trị nhà nước. Việc kém hiệu quả của doanh nghiệp đầu tư nhà nước so với tư nhân nằm ở chỗ đó”, PGS.TS Bình nhận định.

Với hoạt động hiện tại của nhà máy gang thép Thái Nguyên cùng với dự báo tối về nhu cầu thép trên thị trường, vị chuyên gia cho rằng, đây không phải là thời điểm để nhà nước tiếp tục cứu TISCO.

“Nếu dự án có sự trọng yếu, quyết định sự sống còn đối với nền kinh tế thì chúng ta mới xem xét để cứu. Còn ở đây tôi cho rằng không nên cứu TISCO.

Nếu không hiệu quả thì về nguyên tắc phải bán đi, bán được bao nhiều thì bán, dù có thể lỗ. Khi bán, chúng ta phải đưa ra các điều kiện để làm sao thu được nhiều tiền nhất cho nhà nước. Nếu cứ để đó, nhà nước phải tiếp tục bù lỗ thì sẽ không được.

Chúng ta cũng không nên lo ngại khi doanh nghiệp Trung Quốc họ quan tâm đến dự án này. Nếu họ mua và hoạt động hiệu quả cũng như nộp thuế thì nên xem xét”, PGS.TS Bình khẳng định.

Hoàng Nam

Tin nóng

Tin mới