Đăng nhập

Đăng nhập để trải nghiệm thêm những tính năng hữu ích
Zalo

Giải pháp nào cho làng nghề thời khủng hoảng: Làng nghề phải chủ động “cứu” mình (kỳ cuối)

Báo Kinh Tế Đô Thị
Gốc

KTĐT - Trước những khó khăn của làng nghề, phóng viên Báo KT&ĐT đã có cuộc trao đổi với ông Lê Thanh Chiến, Trưởng ban Quản lý dự án - Trung tâm hỗ trợ đầu tư phát triển làng nghề (Hiệp hội làng nghề Việt Nam) về các giải pháp khắc phục. Theo ông Chiến, trước tiên mỗi làng nghề phải luôn tích cực, chủ động tháo gỡ khó khăn.

Làm quạt ở Chàng Sơn Ông Chiến cho biết: Để xây dựng thương hiệu, làng nghề phải ổn định được sản xuất và phát triển bền vững. Đối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất vừa và nhỏ thì điều này có lẽ là hơi khó khăn, vì khả năng tiếp cận với nguồn vốn kích cầu vẫn còn hạn chế. Tỷ lệ doanh nghiệp đạt vốn kích cầu chỉ đạt 28 %. Có doanh nghiệp chỉ vay được khoảng vài trăm triệu đồng, nếu dùng làm vốn lưu động thì có thể chấp nhận được nhưng nếu dùng vào việc mua sắm trang thiết bị sản xuất thì không thể thu hồi vốn trong khoảng thời gian 6 tháng quy định, mà phải mất khoảng từ 3-5 năm. Theo thống kê của Trung tâm hỗ trợ đầu tư phát triển làng nghề, hiện mới chỉ có 30% doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đang vay ngân hàng, còn 70% không đủ điều kiện vay. Như vậy, cần phải có cơ chế vay vốn thông thoáng hơn cho các hộ sản xuất tiếp cận để phát triển, ổn định sản xuất, có vậy mới xây dựng được thương hiệu. Bên cạnh đó, các Hiệp hội làng nghề ở cơ sở cũng phải nâng cao hơn nữa vai trò của mình. - Theo ông, việc sản xuất nhỏ lẻ theo hộ gia đình có phải là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên nói riêng và dẫn đến khó khăn của làng nghề nói chung? Ông Lê Thanh Chiến: Đúng vậy, đa số ở các làng nghề hiện nay vẫn sản xuất nhỏ lẻ, thủ công. Lại còn một hạn chế nữa là giấu “bí quyết” của mình, không muốn chia sẻ với người khác. Do vậy, nó là một trong những nguyên nhân làm các làng nghề gặp khó khăn trong sản xuất và xây dựng thương hiệu chung. Nếu các hộ sản xuất tập trung lại, san sẻ công nghệ, kinh nghiệm thì có thể giảm chi phí đầu vào tới 10-15 %, nâng cao hiệu quả sản xuất không chỉ cho từng hộ gia đình mà cho cả làng nghề. - Hầu hết các làng nghề đều gặp khó khăn về nguyên liệu đầu vào, phụ thuộc vào nơi cung cấp nguyên liệu, bị ép giá, có khi còn không có nguyên liệu để sản xuất... Vậy làm thế nào để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững cho các làng nghề? Ông Lê Thanh Chiến: Nguyên liệu đầu vào cũng là một thách thức không nhỏ đối với các làng nghề. Từ cuối năm 2008 đến nay, lợi dụng tình trạng khó khăn chung, các cai đầu nậu thường ép giá đối với các hộ mua nguyên liệu. Có khi chỉ một trận mưa lớn, họ có thể viện cớ đường sá, vận chuyển khó khăn để tăng giá, hay viện lý do xăng tăng giá để làm khó cho các cơ sở sản xuất. Vì vậy, để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững cho các làng nghề, cần có sự chung tay của nhiều bên. Về phía các làng nghề thì cố gắng đề xuất, vận động tìm nguồn vốn đầu tư, mở rộng vùng nguyên liệu. Về mặt cơ chế thì cần có chính sách chỉ đạo cụ thể từ phía Nhà nước, các Bộ, ngành liên quan trong việc phân vùng nguyên liệu, tạo mối liên kết gắn bó giữa vùng nguyên liệu và làng nghề. Đồng thời phải có sự đồng thuận của chính quyền địa phương sở tại trong việc xây dựng vùng nguyên liệu cho làng nghề. Thực hiện giao đất giao rừng cho các hộ gia đình để có được vùng nguyên liệu ổn định. Ngoài ra, còn phải có các chính sách hỗ trợ sản xuất, kích thích người dân phát triển vùng nguyên liệu. - Lao động thất nghiệp nhiều do khủng hoảng nhưng lại tồn tại một vấn đề: thiếu lao động có trình độ cao. Hiệp hội làng nghề đã có dự án nào để giúp các làng nghề khắc phục tình trạng trên và hỗ trợ công tác đào tạo nghề cho các làng nghề chưa? Ông Lê Thanh Chiến: Có thể nói lực lượng lao động tại các làng nghề hiện nay có trình độ không cao, gần như là “chuyền tay chỉ việc”. Trong khi đó, việc tiếp cận với các nguồn vốn khuyến công, khuyến nông, khuyến ngư để đào tạo nghề lại gặp nhiều khó khăn. Mỗi lớp học chỉ từ 30-50 người mà lực lượng lao động cần có để sản xuất phải trên 100 người. Số doanh nghiệp sử dụng lao động sau học nghề chỉ đạt 40-50 % vì nhiều lao động sau khi đào tạo vẫn gặp vướng mắc về mặt kỹ thuật nghề. Muốn có được nguồn lao động có trình độ cao, theo tôi cần chú ý đến các vấn đề sau: mở rộng đối tượng được đào tạo nghề, tăng thời gian học nghề (trong đó chú ý đến thời gian thực hành), có chính sách trợ cấp để kích thích người học. - Trước mắt, trong giai đoạn này thì theo ông, các làng nghề nên bắt tay vào những việc gì? Ông Lê Thanh Chiến: Trước hết, các làng nghề phải chủ động “cứu” mình chứ không thể trông chờ vào các cơ quan khác. Theo nhận định của chúng tôi thì ở một số làng nghề đã bắt đầu có tín hiệu lạc quan. Một số làng nghề đã chủ động tổ chức hội thảo, họp bàn để rút kinh nghiệm và tìm ra các giải pháp tháp gỡ khó khăn chung của làng nghề. Một số làng nghề bị mai một, lãng quên như làng nghề dệt ở Huế cũng đã nỗ lực tìm cách khôi phục lại… Bên cạnh đó, các hộ sản xuất trong mỗi làng nghề nên ngồi lại với nhau, chia sẻ bí quyết, kỹ năng sản xuất để cùng nhau tiến bộ. Đồng thời phải cải tạo mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Các làng nghề phải chủ động tiếp cận và áp dụng các công nghệ tiên tiên nhất vào sản xuất để nâng cao năng suất lao động. Một biện pháp khá cần thiết trong lúc này là các làng nghề cần đẩy nhanh tiến độ đăng ký thương hiệu cho sản phẩm làng nghề tại Cục sở hữu trí tuệ để sản phẩm được bảo hộ độc quyền. Đi cùng với đó là nhanh chóng xây dựng website làng nghề kết hợp với du lịch làng nghề để quảng bá, tìm đầu ra cho sản phẩm. Xin cảm ơn ông! Thắng Văn

Nguồn KTĐT: http://www.ktdt.com.vn/newsdetail.asp?catid=58&newsid=162604