Góc nhìn đa chiều về văn hóa giao thông

Gốc
Lâu nay, văn hóa giao thông luôn được xem là một gam màu tối trong bức tranh văn hóa Việt. Không chỉ tạo nên những hình ảnh đáng phê phán, sự yếu kém trong ý thức tuân thủ các quy tắc khi tham gia giao thông được xem là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng tại một số đô thị lớn, và là tác nhân chính của nhiều vụ tai nạn giao thông thảm khốc.

Góc nhìn đa chiều về văn hóa giao thông - Ảnh 1

Với mong muốn đem lại cách nhìn đa chiều, lý giải nguyên nhân thực trạng và tìm ra những giải pháp khả thi để từng bước nâng cao ý thức người dân, Báo Nhân Dân phối hợp với Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) Quốc gia tổ chức Hội thảo quốc gia: “Văn hóa giao thông - Trách nhiệm thuộc về ai?”, sáng 28-12, tại Hà Nội.

Nguyên nhân của những tồn tại, bất cập

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Phan Huy Hiền, Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân khẳng định: “Văn hóa giao thông chính là nền tảng để tạo nên một môi trường giao thông an toàn, thân thiện và nhân ái. Việc xây dựng văn hóa giao thông không chỉ phụ thuộc vào sự nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành của người tham gia giao thông mà nó còn phải đồng bộ với các quy định pháp luật, môi trường giao thông, trách nhiệm của người thực thi công vụ và việc giáo dục, phổ biến kỹ năng tham gia giao thông cho cộng đồng”.

TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội, nguyên kiến trúc sư trưởng thành phố đã chỉ ra năm tồn tại, bất cập trong văn hóa giao thông ở nước ta. “Đầu tiên phải nói đến chất lượng thể chế, cơ chế chính sách chưa cao, từ nội dung xây dựng và định hướng chưa bám sát thực tiễn và chưa giám sát thực thi cũng như cụ thể luật mình đề ra để phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Thứ hai, nước ta còn thiếu cơ sở hạ tầng như ở Hà Nội mới chỉ có 9% diện tích đất dành cho giao thông và 0,28% dành cho bãi đỗ xe vậy nên chuyện tranh giành thiếu văn hóa trên đường phố là tất yếu. Thứ ba là cơ cấu phương tiện giao thông còn chưa hợp lý khi 84,8% người dân sử dụng phương tiện giao thông cá nhân. Thứ tư năng lực quản lý kém và xử lý vi phạm còn chưa nghiêm. Cuối cùng là vấn đề trong công tác giáo dục ý thức, nâng cao nhận thức của người dân cũng như vai trò của truyền thông”.

Từ góc nhìn của một chuyên gia chuyên ngành luật, TS Lê Hồng Sơn, nguyên Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật cho rằng: “Hệ thống thể chế pháp luật của ta dù chưa thật hoàn hảo, còn vài khiếm khuyết, còn vài hạt sạn nhưng có thể nói là hệ thống này đã khá tốt. Vấn đề nằm ở trách nhiệm thi hành các thể chế này hay khả năng thực thi của xã hội”.

TS, KTS Ngô Viết Nam Sơn nhìn vấn đề từ góc độ trách nhiệm của công tác quy hoạch và quản lý đô thị. Câu chuyện về các tuyến đường, đại lộ mới mở như Phạm Văn Đồng (TP Hồ Chí Minh) hoặc đường Trường Chinh (Hà Nội) được ông chia sẻ như thí dụ thực tiễn hiện nay. “Tuy được mở rộng thông thoáng, nhưng vì thiếu phối hợp với quy hoạch đô thị ngay từ đầu nên tuy tốn kém nhưng không những không tạo được nguồn thu hồi vốn cho ngân sách từ các khu đất mặt tiền giá trị cao mà còn bỏ lỡ cơ hội cải tạo phát triển bộ mặt mới xứng tầm cho đô thị...”.

Tạo động lực để thay đổi

Không thể là câu chuyện một sớm một chiều, nhưng văn hóa giao thông cũng không phải là vấn đề không thể thay đổi, điều chỉnh, hay nói cách khác, như phân tích của KTS Ngô Viết Nam Sơn, bản chất văn hóa giao thông của người Việt Nam ta không hề xấu, mà vấn đề nằm ở trách nhiệm thực thi của cơ quan công quyền. Từng có điều kiện tiếp xúc với cộng đồng người Việt ở nhiều nước, ông khẳng định: “Chỉ có những đô thị phát triển nóng mới có tình trạng như vậy”. Việc trẻ em phản ứng khi thấy người lớn trong gia đình vi phạm Luật Giao thông dẫn đến sự thay đổi tích cực của bậc làm cha mẹ khi muốn làm gương cho con, thì câu chuyện giữa xe biển xanh và xe biển trắng cũng tương tự.

Để tạo nên thói quen tham gia giao thông với ý thức tôn trọng pháp luật, tôn trọng mọi người chung quanh cần thúc đẩy các cơ chế chính sách nói chung và các kỷ niệm độc lập nói riêng. Đây là ý kiến của nhà báo Phạm Trung Tuyến, Phó Giám đốc kênh VOV Giao thông quốc gia, Đài Tiếng nói Việt Nam. “Hoàn thiện các cơ chế chính sách là vấn đề thường xuyên được nói đến. Còn về kỷ niệm, một lần bị thu bằng lái, bị đình chỉ lưu hành phương tiện, bị nêu tên hay hình ảnh trên các phương tiện truyền thông chắc chắn sẽ là một “kỷ niệm độc lập để hình thành thói quen” như cách mà Hen-ri Bec-son (Henri Bergson) đã nghiên cứu trong cuốn sách của mình - Chất liệu của trí nhớ”.

Số liệu thống kê cho thấy, năm nay, tuy số lượng người tử vong, số người bị thương hay số vụ tai nạn đều đã giảm nhưng đáng ngại là số nạn nhân và người gây tai nạn ở độ tuổi thanh niên lại có xu hướng tăng. Khảo sát mới nhất ở TP Hồ Chí Minh cho thấy: Năm 2014 có 65 trẻ em thiệt mạng thì con số ấy đã tăng lên 111 vào năm 2015. Tổ chức Y tế thế giới đã kết luận, tai nạn giao thông là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong ở thanh thiếu niên năm 2015.

“Đây cũng là lý do nhằm khởi động năm an toàn giao thông 2017 với chủ đề xây dựng văn hóa giao thông cho thanh thiếu niên. Vì vậy, chúng ta mong chờ hành vi, ứng xử của lớp trẻ sẽ được nâng cao đồng thời với đó là động lực mạnh mẽ để thay đổi hành vi ý thức của người trẻ xuất phát từ tấm gương của người lớn. Bố mẹ muốn con cái đội mũ bảo hiểm thì mình phải đội trước tiên”. Ông Khuất Việt Hùng, Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban ATGT Quốc gia, chia sẻ.

Tin nóng

Tin mới