Học phí đại học, nỗi lo không nhỏ

Gốc
Trong tình hình hiện nay, xu hướng các trường đại học tự chủ là một tất yếu. Chỉ có con đường đó mới giảm bớt được gánh nặng cho Nhà nước trong giáo dục đào tạo và nâng cao chất lượng đại học ở Việt Nam.

Tuy nhiên, các trường đại học muốn tự chủ được cần phải có nguồn tài chính tương ứng mà phần đóng góp chủ yếu, không gì khác chính là học phí của sinh viên. Đấy là lý do để các trường đại học đề ra những mức học phí cao hơn trước đây khá nhiều. Tính sơ bộ, mức học phí thấp nhất của các trường đại học theo mô hình tự chủ khoảng 15 triệu đồng mỗi năm cho một sinh viên.

Một trong những vấn đề chúng ta đang quan tâm là học phí cao sẽ tác động như thế nào tới sinh viên và gia đình của họ. Những giải pháp nào có thể giúp sinh viên và gia đình mình tháo gỡ được khó khăn về tài chính? Ghi được một suất vào các trường đại học là một việc không dễ với phần lớn học sinh trung học phổ thông. Phải miệt mài đèn sách mười hai năm, phải trải qua những vất vả lo toan, phải cạnh tranh không hề nhẹ với các bạn cùng lứa. Khi cầm được tờ giấy thông báo trúng tuyển đại học, trong các em đan xen niềm vui, nỗi lo dễ thấy. Vui vì ước mơ đủ điểm vào trường đại học. Lo, chao ơi, nỗi lo gói lại trong một chữ tiền. Bố mẹ có đủ tiền cung cấp cho mình đi hết 4 hoặc 5 năm đại học không, trong đó gánh nặng học phí sinh viên chẳng phải gia đình nào cũng chịu được. Một thực trạng không che giấu nổi là phần đông dân ta còn nghèo, ở vùng sâu, vùng xa, vùng cao, vùng nông thôn..., ngoài ăn mặc, để dôi ra được 1 triệu đồng mỗi tháng cũng đâu có dễ. Học phí cao thực sự là thử thách, là bức tường không dễ vượt của những gia đình sinh viên nghèo. Hệ quả, không ít con em nhà nghèo phải ngậm ngùi giã từ giấc mơ đại học của mình. Trường đại học chỉ còn là nơi bước tới của con em những nhà có điều kiện. Và, điều rất đáng buồn sẽ xảy ra, sự phân hóa giàu nghèo vốn đã sâu sắc càng sâu sắc thêm ngay trước cổng trường đại học. Chưa hết bi kịch. Có những gia đình khó khăn nhưng vẫn cố vay mượn tiền nong lo cho con cái được bước tới giảng đường, nhưng sau đó thì nợ nần ngày thêm chồng chất, gánh nặng kinh tế đè lên vai bố mẹ nghèo ở quê. Không phải không có em đã bỏ học giữa chừng hay phải nhắm mắt đưa chân làm những việc x y z gì đó để kiếm tiền.

Học phí sinh viên đã và đang trở thành vấn đề xã hội. Giải quyết thế nào đây để hài hòa được giữa xu thế tự chủ hóa của các trường đại học với khả năng chi trả học phí của sinh viên. Theo tôi, trước hết, các trường đại học phải tính toán mức học phí phù hợp với thu nhập trung bình của nhân dân ta hiện nay. Nghĩa là, nhà trường cũng phải biết chia sẻ với một bộ phận không nhỏ cư dân nghèo khó. Nhà nước và các trường đại học nên có sự ưu tiên giảm nhẹ mức học phí ngay ban đầu cho các em học sinh khó khăn học giỏi hiện nay; áp dụng chế độ học bổng với các sinh viên giỏi; các doanh nghiệp nên tiên phong trong việc trợ giúp cho sinh viên nghèo đến trường như một việc làm nhân văn và chuẩn bị nhân sự cần thiết cho tương lai. Cần có sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp. Nhà trường có thể liên hệ, giới thiệu những sinh viên khá, giỏi đang gặp khó khăn về kinh tế cho các doanh nghiệp để họ xem xét hỗ trợ kinh phí. Tôi nghĩ tới những bản hợp đồng hai bên cùng có lợi giữa các doanh nghiệp và sinh viên. Ở góc nhìn khác, tôi nghĩ các địa phương nên có những quỹ hỗ trợ cho sinh viên khó khăn. Quỹ này được huy động chủ yếu bằng phương thức xã hội hóa.

Công việc nào cũng cần một chữ Tâm. Cái Tâm vì đất nước, vì nhân dân thật đáng được đề cao và tôn vinh. Giúp con em những gia đình nghèo khó thực hiện được ước mơ bước đến giảng đường đại học là việc làm tốt đẹp, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Hy vọng, với sự chia sẻ sâu rộng của xã hội, từ chính quyền, đoàn thể, nhà trường, doanh nghiệp... nhiều học sinh nghèo được tiếp sức để vào đại học. Đấy cũng là một dẫn chứng sinh động về lòng nhân ái trong xã hội ta.

NGUYỄN HỮU QUÝ